Vrijheid & gelijkheid - Hoofdstuk 5

Kritisch denken en samenleven

1 / 45
next
Slide 1: Slide
New lesson editorBurgerschapMBOStudiejaar 1

This lesson contains 45 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 90 min
Report this lesson

Items in this lesson

Kritisch denken en samenleven

Deze les verbindt drie onderdelen: kritisch denken als basisvaardigheid, het asielvraagstuk als maatschappelijke casus en ongelijke beloning als sociaal-economische casus.

Lesdoel

Ik kan informatie en maatschappelijke kwesties kritisch beoordelen en mijn mening onderbouwen met argumenten.

Dit doel bundelt de verschillende leerdoelen uit de drie onderdelen tot één lesdoel dat past bij één lesreeks.

5.1 Kritisch denken


This item has no instructions

Welk woord past voor jou bij kritisch denken?

Gebruik de antwoorden als startpunt: vraag waarom woorden als 'twijfelen', 'checken', 'luisteren' of 'argumenten' genoemd worden.

Wat is kritisch denken?

Kritisch denken betekent dat je niet alles meteen aanneemt.


  • je schat informatie op waarde

  • je leeft je in in een ander

  • je denkt na over je eigen mening

This item has no instructions

Feit, fictie en mening

  • Feit: informatie die controleerbaar is

  • Fictie: verzonnen informatie of een verzonnen verhaal

  • Mening: wat iemand vindt of denkt


Kritisch denken begint met het herkennen van dit verschil.

Benadruk dat meningen wel op feiten kunnen steunen, maar zelf geen feiten zijn.

Informatie op waarde schatten

Let bij informatie op:


  • de bron: wie zegt het?

  • het doel: informeren, overtuigen of amuseren?

  • de onderbouwing: zijn er feiten of voorbeelden?

  • de actualiteit: is de informatie nog geldig?

Koppel dit aan nieuws, sociale media en gesprekken in het dagelijks leven.

Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?


This item has no instructions

Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?


This item has no instructions

Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?


This item has no instructions

Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?


This item has no instructions

Betrouwbaar of onbetrouwbare bron?


This item has no instructions

Inleven in een ander

Kritisch denken is meer dan controleren.


Je probeert ook te begrijpen waarom iemand iets vindt. Daardoor zie je beter welke ervaringen, belangen en emoties een rol spelen.

Maak duidelijk dat begrip tonen niet hetzelfde is als het met iemand eens zijn.

Je eigen mening vormen

Een onderbouwde mening bouw je op met argumenten.


  • je vergelijkt verschillende standpunten

  • je onderzoekt argumenten

  • je denkt na over wat jij overtuigend vindt

  • je kunt je mening aanpassen als feiten daarom vragen

This item has no instructions

Wat hoort niet bij kritisch denken?

A

Inleven

B

Onderzoeken

C

Klakkeloos aannemen

D

Afwegen

De juiste keuze is 'klakkeloos aannemen', omdat kritisch denken juist betekent dat je informatie beoordeelt en niet meteen gelooft.

Maak de begrippen compleet

Een feit is controleerbare informatie. Een mening is wat iemand vindt of denkt. Bij kritisch denken let je ook op de bron en op de onderbouwing van informatie.

feit
mening
bron
onderbouwing
fictie
actualiteit
gevoel
standpunt

Alle woorden komen letterlijk terug in het eerste lesdeel en controleren kernbegrippen uit dat blok.

Waarom is inleven belangrijk bij kritisch denken?

Bespreek dat goede antwoorden noemen: luisteren naar een ander, begrijpen welke belangen/ervaringen meespelen, argumenten vergelijken en niet meteen oordelen.

Aan de slag!

Maak de opdrachten van 5.1

This item has no instructions

5.2 Asielvraagstuk


This item has no instructions

Wat is het asielvraagstuk?

Het asielvraagstuk gaat over de opvang, beoordeling en toelating van mensen die bescherming zoeken in een ander land.


Daarbij spelen rechten, regels en belangen tegelijk een rol.

Gebruik hier het civics-perspectief: instituties, regels en botsende belangen.

Belangrijke begrippen

  • Vluchteling: iemand die zijn land ontvlucht vanwege gevaar

  • Asielzoeker: iemand die in een ander land bescherming aanvraagt

  • Asiel: bescherming die een land kan geven

  • Statushouder: iemand die een verblijfsvergunning heeft gekregen

Noem dat in dagelijks taalgebruik begrippen vaak door elkaar worden gebruikt, maar juridisch niet hetzelfde betekenen.

De asielprocedure in grote lijnen

Aanmeldcentrum → aanvraag asiel → onderzoek door de IND → besluit


Bij een positief besluit krijgt iemand een verblijfsvergunning.

Bij een negatief besluit mag iemand niet blijven, tenzij er nieuwe redenen zijn om bescherming te vragen.

Houd het op hoofdlijnen; de les vraagt beschrijven, niet juridische verdieping.

Instanties in de asielketen

IND

Regelt de opvang van asielzoekers, bijvoorbeeld in een azc.

Beoordeelt de asielaanvraag en beslist over een verblijfsvergunning.

COA

Licht ook kort toe: een azc is een asielzoekerscentrum en een aanmeldcentrum is de plek waar de procedure start.

Belangen en mensenrechten

In het asielvraagstuk komen verschillende belangen samen:


  • bescherming van mensenrechten

  • uitvoerbaarheid van beleid

  • veiligheid en draagvlak

  • opvang, wonen en kosten

Benadruk dat maatschappelijke discussies vaak ontstaan doordat deze belangen niet vanzelf hetzelfde uitpakken.

Asielbeleid en toelatingsbeleid

Asielbeleid gaat over hoe een land omgaat met mensen die bescherming zoeken.


Toelatingsbeleid gaat over de regels om wel of niet in Nederland te mogen blijven.


Deze regels bepalen mede hoe streng of ruim een land is.

This item has no instructions

Welke instantie beoordeelt een asielaanvraag?

A

COA

B

IND

C

azc

D

gemeente

COA regelt opvang; IND beoordeelt de aanvraag en beslist over de verblijfsvergunning.

Zet de asielprocedure op orde

Een asielzoeker vraagt bescherming aan in een ander land. De procedure start in een aanmeldcentrum. Daarna doet de IND onderzoek en neemt een besluit. Bij een positief besluit volgt een verblijfsvergunning.

asielzoeker
aanmeldcentrum
IND
verblijfsvergunning
COA
vluchteling
azc
toelatingsbeleid

De volgorde en termen sluiten direct aan op de slides over begrippen, procedure en instanties.

Aan de slag!

Maak de opdrachten van 5.2!

This item has no instructions

5.3 Ongelijke beloning


This item has no instructions

Wie heeft een bijbaan?

Wie zou het vervelend vinden als iemand met dezelfde leeftijd, hetzelfde werk, meer zou verdienen?

This item has no instructions

Wat is ongelijke beloning?

Van ongelijke beloning is sprake als mensen voor gelijk of vergelijkbaar werk niet hetzelfde betaald krijgen.


Dat kan gaan over loon, toeslagen, doorgroeikansen of andere arbeidsvoorwaarden.

Verbind dit met burgerschap: het gaat niet alleen om geld, maar ook om rechtvaardigheid en vertrouwen in de samenleving.

Waarom geeft dit spanning?

Als beloning ongelijk voelt, kan dat leiden tot:

  • gevoelens van onrecht

  • minder vertrouwen in werkgevers of overheid

  • minder solidariteit tussen groepen

  • maatschappelijke discussie over eerlijkheid

This item has no instructions

Regels en afspraken

Het gelijkheidsbeginsel betekent dat gelijke gevallen gelijk behandeld moeten worden.


Daarnaast spelen de wet en de CAO een rol. In een CAO staan afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden voor een sector of bedrijf.

Maak duidelijk dat CAO-afspraken ongelijkheid niet automatisch oplossen, maar wel houvast geven.

Politieke visies op ongelijke beloning

Meer nadruk op verkleinen van inkomensverschillen, bescherming van werknemers en solidariteit.

Vaak bij rechtse partijen

Meer nadruk op eigen verantwoordelijkheid, marktwerking en ruimte voor werkgevers.

Vaak bij linkse partijen

Formuleer dit als algemene politieke accenten, niet als absolute tegenstelling tussen alle partijen.

Een loonstrookje begrijpen

Op een loonstrookje staan meestal:


  • bruto loon

  • inhoudingen, zoals belasting

  • toeslagen of vergoedingen

  • netto loon: het bedrag dat je ontvangt

Leg uit dat een loonstrookje helpt om beloning te controleren en te begrijpen.

Wat betekent het gelijkheidsbeginsel?

A

Iedereen hetzelfde loon

B

Gelijke gevallen gelijk

C

Werkgevers bepalen alles

D

De overheid betaalt loon

Let op de veelgemaakte fout: gelijkheidsbeginsel betekent niet automatisch exact hetzelfde loon voor iedereen, maar gelijke behandeling van gelijke gevallen.

Vul de kernwoorden in

Bij ongelijke beloning krijgen mensen voor gelijk of vergelijkbaar werk niet hetzelfde betaald. De CAO bevat afspraken over loon en arbeidsvoorwaarden. Op een loonstrookje zie je onder meer het bruto loon en het netto loon dat je ontvangt.

ongelijke beloning
CAO
bruto loon
netto loon
solidariteit
belasting
rechtse partijen
verblijfsvergunning

Controleert begrip van de kernbegrippen uit het derde subtopic én het loonstrookje.

Wie moet ongelijke beloning vooral aanpakken?

1

Werkgevers

2

Overheid

3

Vakbonden

4

Samen

This item has no instructions

Loonstrookje

Pak je eigen loonstrook er eens bij

  • Begrijp je alles wat op jouw loonstrookje staat?

  • Controleer je altijd je loonstrookje? Waarom wel/niet?

This item has no instructions

Aan de slag!

Maak de opdrachten van 5.3

This item has no instructions

Afronding hoofdstuk 5

Herhaling alle begrippen

This item has no instructions

Begrippenlijst

feit - informatie die controleerbaar is

fictie - verzonnen informatie of een verzonnen verhaal

mening - wat iemand vindt of denkt

kritisch denken - informatie beoordelen, je inleven in anderen en nadenken over je eigen mening

vluchteling - iemand die zijn land ontvlucht vanwege gevaar

asielzoeker - iemand die bescherming aanvraagt in een ander land

asiel - bescherming die een land kan geven

This item has no instructions

Begrippenlijst

statushouder - iemand met een verblijfsvergunning

asielvraagstuk - de maatschappelijke discussie over opvang, toelating en beleid rond asiel

belangen - zaken die mensen of groepen belangrijk vinden

asielbeleid - regels en keuzes rond asiel

toelatingsbeleid - regels om wel of niet in een land te mogen blijven

aanmeldcentrum - plek waar een asielaanvraag start

azc - opvanglocatie voor asielzoekers

This item has no instructions

Begrippenlijst

COA - organisatie die opvang van asielzoekers regelt

IND - organisatie die asielaanvragen beoordeelt

verblijfsvergunning - toestemming om in Nederland te blijven

mensenrechten - basisrechten die voor ieder mens gelden

gelijkheidsbeginsel - gelijke gevallen moeten gelijk behandeld worden

CAO - collectieve afspraken over loon en werk

ongelijke beloning - verschil in beloning bij gelijk of vergelijkbaar werk

This item has no instructions

Begrippenlijst

solidariteit - bereidheid om elkaar te steunen

linkse partijen - politieke partijen die vaak meer nadruk leggen op gelijkheid en bescherming

rechtse partijen - politieke partijen die vaak meer nadruk leggen op eigen verantwoordelijkheid en marktwerking

loonstrookje - overzicht van loon, inhoudingen en netto bedrag

This item has no instructions