Beveiligingslekken
Beveiligingslekken
Open vanuit de herkenbare situatie: een app kan goed werken en toch onveilig zijn. De les richt zich op herkennen van signalen van zwakke beveiliging en het koppelen daarvan aan concrete risico’s.
Leerdoel
Ik kan mogelijke beveiligingslekken in een applicatie herkennen en toelichten welke risico’s daarbij horen.
This item has no instructions
Waar denk jij aan bij het woord beveiligingslek?
Gebruik de inzendingen om voorkennis op te halen. Vraag kort door op woorden als wachtwoord, data, foutmelding, rechten of privacy.
Wat is een beveiligingslek?
Een beveiligingslek is een zwakke plek in een applicatie waardoor gegevens, functies of systemen misbruikt kunnen worden.
niet goed afgeschermde data
te veel rechten voor gebruikers
onveilige invoer of opslag
verborgen informatie in de app
Benadruk dat een beveiligingslek niet alleen 'gehackt worden' betekent. Ook onnodig zichtbare informatie of verkeerde toegangsrechten zijn lekken.
Waarom zijn lekken een probleem?
persoonsgegevens kunnen uitlekken
accounts kunnen worden misbruikt
systemen kunnen worden aangepast zonder toestemming
de betrouwbaarheid van de applicatie neemt af
schade voor gebruiker, bedrijf en reputatie
Koppel risico steeds aan impact: vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid, maar gebruik die termen alleen mondeling als dat past bij de groep.
Veelvoorkomende signalen
Let bij het onderzoeken van een app op signalen zoals:
gegevens die zichtbaar zijn terwijl dat niet nodig is
invoervelden zonder duidelijke controle
schermen of functies zonder goede afscherming
foutmeldingen met veel technische details
data die lokaal leesbaar is opgeslagen
Maak duidelijk dat leerlingen nog geen volledige security-audit doen. Ze leren vooral verdachte aanwijzingen herkennen.
De casus
StudentConnect is een eenvoudige applicatie voor een fictieve school.
Studenten kunnen hierin:
een account aanmaken;
hun naam, e-mailadres en geboortedatum invullen;
een profielfoto uploaden;
hun cijfers bekijken;
een bericht sturen naar hun docent;
hun wachtwoord wijzigen.
Maak duidelijk dat leerlingen nog geen volledige security-audit doen. Ze leren vooral verdachte aanwijzingen herkennen.
Opdracht 1
Maak groepjes van vier en beantwoord de volgende vragen over StudentConnect (10 minuten)
Welke informatie moet je beschermen?
Beantwoord per soort informatie:
Hoe gevoelig je dit vindt (niet zo gevoelig, gevoelig, zeer gevoelig).
Wie mag deze informatie inzien?
Wat zou er mis kunnen gaan als iemand anders deze informatie krijgt?
Moet StudentConnect deze informatie eigenlijk wel bewaren?
Maak duidelijk dat leerlingen nog geen volledige security-audit doen. Ze leren vooral verdachte aanwijzingen herkennen.
Wat vind jij de belangrijkste informatie die beschermd moet worden?
Verwachte elementen: een concreet signaal noemen uit de slides, zoals zichtbare gegevens, geen controle op invoer, slechte afscherming of technische foutmeldingen, én uitleggen welk risico daarbij hoort.
Opdracht 2
Zoek in hetzelfde groepje de beveiligingsproblemen in StudentConnect (20 minuten). Gebruik het uitgedeelde blad.
Onderzoek minimaal drie problemen.
Beantwoord per probleem:
Wat is er onveilig?
Welke informatie loopt gevaar?
Wie zou hiervan misbruik kunnen maken?
Wat zou er kunnen gebeuren?
Hoe zou jij dit als software developer verbeteren?
Maak duidelijk dat leerlingen nog geen volledige security-audit doen. Ze leren vooral verdachte aanwijzingen herkennen.
Waarom betekent een goed werkende applicatie nog niet dat de applicatie veilig is?
Verwachte elementen: een concreet signaal noemen uit de slides, zoals zichtbare gegevens, geen controle op invoer, slechte afscherming of technische foutmeldingen, én uitleggen welk risico daarbij hoort.
Wat ga jij controleren wanneer je een applicatie maakt waarin persoonsgegevens worden gebruikt?
Verwachte elementen: een concreet signaal noemen uit de slides, zoals zichtbare gegevens, geen controle op invoer, slechte afscherming of technische foutmeldingen, én uitleggen welk risico daarbij hoort.
Onnodige gegevens in een app
Niet alle data hoort in een applicatie zichtbaar of opgeslagen te zijn.
interne ids of testgegevens
persoonsgegevens zonder functie in het proces
oude data die niet meer gebruikt wordt
Verbind dit direct aan de opdrachtbeschrijving van de docent: leerlingen onderzoeken ook of er irrelevante gegevens aanwezig zijn.
Waarom irrelevante data riskant is
Meer opgeslagen of zichtbare data betekent vaak meer risico.
grotere kans op datalekken
meer informatie voor aanvallers
onduidelijkheid over wat echt nodig is
moeilijker beheer en controle van privacy
Noem het principe van dataminimalisatie mondeling: bewaar alleen wat echt nodig is.
Risico koppelen aan het lek
Bij elk mogelijk lek hoort een risico.
zichtbare persoonsgegevens → privacyschade
zwakke toegangscontrole → ongeoorloofde toegang
onveilige opslag → datadiefstal
technische foutinfo → makkelijker misbruik
irrelevante data → grotere impact bij een incident
Dit is de kern van het leerdoel: niet alleen aanwijzen wat fout is, maar ook kunnen uitleggen waarom het riskant is.
Welke vraag past het best bij onderzoek naar een app?
Welke kleur past?
Wie ontwierp dit?
Is dit echt nodig?
Hoeveel schermen?
Deze vraag checkt of leerlingen het kijkkader uit slide 10 begrijpen: kijk kritisch of gegevens en functies echt nodig zijn.
Wat heb jij vandaag geleerd over beveiligingslekken?
Laat leerlingen kort terugblikken op hun leerproces. Mogelijke thema’s: signalen herkennen, risico koppelen, irrelevante data beoordelen.
Welk onderdeel vond jij het interessants vandaag?
Gebruik de antwoorden om te zien wat leerlingen lastig vonden: signalen herkennen, risico uitleggen of beoordelen welke data nodig is.
Begrippenlijst
beveiligingslek - een zwakke plek in een applicatie die misbruik mogelijk maakt
risico - het mogelijke gevolg van een beveiligingsprobleem
persoonsgegevens - informatie die naar een persoon te herleiden is
toegangscontrole - bepalen wie welke onderdelen of data mag gebruiken
onveilige opslag - data bewaren op een manier die onvoldoende beschermd is
foutmelding - melding bij een probleem, soms met te veel technische informatie
datalek - situatie waarbij gegevens ongewenst openbaar worden of verloren gaan
This item has no instructions