Ontleden - Lijdend voorwerp

• Nederlands
• Middelbare school
• mavo, havo, vwo
• Leerjaar 1

Welkom

Ontleden

Lijdend voorwerp

Nederlands

Lesprogramma

1. Terugblik
2. Uitleg lijdend voorwerp
   
3. Zelfstandig aan de slag voor Nederlands.

Terugblik

• Stappenplan zinsontleden (tot nu toe 4 stappen,) schrijf alle 4 de stappen op.

• Welke drie soorten werkwoorden zijn er?

Stap 1: zoek de persoonsvorm
<br><br><div>Stap 2: verdeel de zin in zinsdelen (zet zinsdeelstrepen)
<br><br></div><div>Stap 3: benoem het werkwoordelijk gezegde
<br><br></div><div>Stap 4: benoem het onderwerp</div>

Welke vier stappen om een zin te ontleden hebben wij het eerste half jaar besproken? (noteer de vier stappen)

Welke drie werkwoordvormen hebben wij ook al weer besproken?

Leerdoelen

Aan het eind van deze les...

• weet je wat het lijdend voorwerp is.

• kun je herkennen en uitleggen wat het lijdend voorwerp in de zin is.

• kun je de vijf stappen voor het ontleden van zinnen bedenken en volgen. 

• kun je zelfstandig een zin ontleden waarbij je aangeeft wat de zinsdelen zijn en de PV, het OW, het WG en het LV benoemd. 

Ontleed de volgende zin
De leerlingen van klas LB13 hebben van meneer De Vries een groot compliment gekregen.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)

Leg uit hoe je het lijdend voorwerp in een zin kunt vinden (welke vraag moet je stellen).

Zinsdelen

• Alle zinnen bevatten een persoonsvorm, een (werkwoordelijk) gezegde en een onderwerp.

• Veel zinnen hebben ook een lijdend voorwerp. Met het lijdend voorwerp gebeurt iets, het 'ondergaat' wat in het gezegde staat.
  
  
• Als het bouwplan (basiszin) van een zin uit drie delen bestaat is er een LV. 

Lijdend voorwerp

• Lijdend voorwerp (LV) komt voor in zinnen waarin iets/iemand iets 'overkomt' dus als het ware 'lijdt'. 
  
  

• Je vindt het LV door de volgende vraag te stellen:

Wat/wie + PV + OW + andere werkwoorden?

Het antwoord op die vraag is het LV.

LET OP:

• Niet elke zin heeft een lijdend voorwerp.
• Een lijdend voorwerp begint nooit met een voorzetsel.

Wessel geeft een mooi cadeau aan Sophie.&nbsp;<div><br></div><div>De handeling is geven. Er wordt dus iets gegeven, namelijk een mooi cadeau. Dat mooie cadeau is dus het voorwerp (iets) dat de handeling ondergaat; dat pakje wordt weggegven.</div><div><br></div><div>PV = geeft</div><div>OW = Wessel (Wie geeft?)</div><div>WG = geeft (enige werkwoord)</div><div>LV = Wie/<span style="font-weight: bold">wat </span>geeft Wessel? <span style="font-weight: bold; color: rgb(90, 203, 235)">een mooi cadeau</span></div><div><br></div>

LIJDEND VOORWERP

Joost | graaft | een kuil.

Wat graaft Joost?
Joost graaft een kuil.

lijdend voorwerp = een kuil

voorbeeld 1

ow

wwgez

LIJDEND VOORWERP

Een speler | roept | de grensrechter.

Wie roept een speler?
De speler roept de grensrechter.

lijdend voorwerp = de grensrechter

voorbeeld 2

ow

wwgez

LIJDEND VOORWERP

Sam| vertelt | een verhaal.

Wat vertelt Sam? 
Samvertelt een verhaal.

lijdend voorwerp = een verhaal

voorbeeld 3

ow

wwgez

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Emily drinkt een glas water.

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Aron roept zijn vader.

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Zij heeft haar fiets uit de schuur gepakt.

GAAT HET GOED?

Lukt het je om het

lijdend voorwerp van de zin steeds te vinden?

Voor de zekerheid nog een voorbeeld.

LIJDEND VOORWERP

Sil | hangt | zijn jas | aan de kapstok.

Wat hangt Sil?
Sil hangt zijn jas.

lijdend voorwerp = zijn jas

voorbeeld 4

ow

wwgez

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Janne doet peper op haar gebakken ei.

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Op het feest hebben we gebak gegeten.

Met wie of wat gebeurt iets in de zin?
Schrijf het lijdend voorwerp op.

Lopke heeft de regenjas aan de kapstok gehangen.

Stappenplan

1. Onderstreep de persoonsvorm.
   
   Vraag- getals- of tijdsproef
2. Verdeel de zin in zinsdelen.
   
   Verplaatsingsproef
3. Benoem het werkwoordelijk gezegde (wwg).
   Alle werkwoorden in de zin (ook PV)
4. Benoem het onderwerp (ow), 
   Wie/wat + wwg? = ow
5. Benoem het lijdend voorwerp (lv)
   Wie/wat + pv + ow + wwg? = lv

Ik / <span style="text-decoration-line: underline">heb </span>/ een auto / gekregen / van mijn ouders.&nbsp;<div><br></div><div>OW = Ik</div><div>WG = heb gekregen</div><div>LV = een auto</div>

Ontleed de volgende zin
De kinderen hebben hun tekening aan de juf van groep 4 getoond.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)

Ontleed de volgende zin
Ik heb mijn vrouw beloofd het huis op te ruimen.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)

Schrijf 2 dingen op die je deze les hebt geleerd

Stel 1 vraag over iets dat je deze les nog niet zo goed hebt begrepen

De rest van deze les, 

ga ik...

de uitleg nog 1 keer doornemen in LessonUp

mijn huiswerk opdrachten over het lijdend voorwerp maken. (9.1 opdr. 1 t/m 5)

meneer De Vries een vraag stellen over de lesstof van vandaag.

Met meneer De Vries nog een of meer oefenzinnen ontleden.

Nog iets anders, namelijk...

Ontleed de volgende zin
De vele museummedewerkers kregen een mooi kerstpakket van de baas.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)

Ontleed de volgende zin
De oude mensen zouden een hoop lawaai in het bejaardentehuis hebben gemaakt.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)

Ontleed de volgende zin
De aanvoerder van het voetbalteam moet zijn vaantje geven aan de aanvoerder van de tegenstander.
(kopieer de zin, ze een / tussen de zinsdeelstrepen en benoem daaronder de pv, het wg, het ow en het lv)