Instrumenten en zangstemmen (Muziek vmbo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Muziek
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Examentraining met luistervragen: blaasinstrumenten, elektrisch versterkte instrumenten en zangstemmen herkennen op gehoor, en een instrument herkennen op een foto.

KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

EXAMENTRAINING

Instrumenten en zangstemmen: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Huhu Uet / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan op gehoor en op een foto herkennen welk instrument of welke zangstem het is.

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Lees: moet je een instrument of een zangstem herkennen?

• 2. Luister: speel het fragment minstens twee keer. Hoor je blazen, strijken, tokkelen, slaan of zingen?

• 3. Let op: hoog of laag, zacht of scherp, en of het versterkt klinkt.

• 4. Kies: gebruik de juiste naam, bijvoorbeeld blokfluit en niet alleen fluit.

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

VRAAGTYPE 1: BLAASINSTRUMENT

• Je hoort een fragment en kiest welk instrument speelt.

• Luister: is het geblazen, en klinkt het zacht of scherp?

• Gebruik de namen uit de uitleg.

Video: George Michael: Careless Whisper (Official Video, kanaal georgemichaelVEVO). Wat leerlingen horen: de bekende melodie van de saxofoon, warm en een beetje rauw, met een ritme eronder. Goede antwoord: saxofoon. Veelgemaakte fout: klarinet, omdat die ook een riet heeft.

Welk instrument speelt de melodie in dit fragment?

A

Klarinet

B

Hobo

C

Saxofoon

D

Trompet

Goede antwoord: saxofoon, warm en een beetje rauw. Wie klarinet kiest, hoort een zachter instrument. De trompet klinkt feller.

Video: Bach: Toccata en Fuga in d klein, BWV 565 (Jonathan Scott, kanaal scottbrothersduo). Wat leerlingen horen: een orgel met dikke, lange tonen en snelle looppartijen, waarbij het hele gebouw lijkt mee te trillen. Goede antwoord: orgel. Veelgemaakte fout: piano.

Welk instrument speelt dit fragment?

A

Piano

B

Harp

C

Orgel

D

Klavecimbel

Goede antwoord: orgel, met lange, vaste tonen. Wie piano kiest, let alleen op de toetsen en niet op de lange tonen.

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

VRAAGTYPE 2: ELEKTRISCH VERSTERKT

• Elektrische gitaar en basgitaar klinken versterkt.

• De elektrische gitaar speelt vaak hoger, de basgitaar speelt de lage tonen.

• Let op: welk instrument speelt de melodie?

Video: Deep Purple: Smoke On The Water, 2024 Remaster (kanaal Deep Purple Official, Topic). Wat leerlingen horen: het beroemde gitaarthema, met een krachtig, vervormd geluid. Goede antwoord: elektrische gitaar. Veelgemaakte fout: basgitaar, omdat het thema laag klinkt.

Welk instrument speelt het begin van dit fragment?

A

Elektrische gitaar

B

Akoestische gitaar

C

Basgitaar

D

Keyboard

Goede antwoord: elektrische gitaar, met een vervormd geluid. Wie basgitaar kiest, let op de lage toon en niet op de klank.

Video: Queen: Another One Bites the Dust (Official Video Remastered, kanaal Queen Official). Wat leerlingen horen: een strakke, lage melodie die steeds terugkomt, met stevige drums erbij. Goede antwoord: basgitaar. Veelgemaakte fout: elektrische gitaar.

Welk instrument speelt de lage melodie die steeds terugkomt?

A

Elektrische gitaar

B

Keyboard

C

Tuba

D

Basgitaar

Goede antwoord: basgitaar, een strakke lage melodie. Wie elektrische gitaar kiest, hoort alleen dat het versterkt klinkt.

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

VRAAGTYPE 3: ZANGSTEM OP GEHOOR

• Je hoort een stem en kiest de zangstem.

• Eerst: mannen- of vrouwenstem?

• Dan: hoog of laag? Sopraan en tenor zijn hoog, alt en bas zijn laag.

Video: Mozart: Die Zauberflote, Der Holle Rache (Sabine Devieilhe, kanaal Sabine Devieilhe - Topic, Warner Classics). Wat leerlingen horen: een zeer hoge vrouwenstem die snelle, springende tonen zingt, begeleid door het orkest. Goede antwoord: sopraan.

Welke zangstem hoor je in dit fragment?

A

Alt

B

Sopraan

C

Tenor

D

Bas

Goede antwoord: sopraan, een heel hoge vrouwenstem. Wie alt kiest, let niet op hoe hoog de stem klinkt.

Video: Mozart: Die Zauberflöte, In diesen heil'gen Hallen (aria van Sarastro). Wat leerlingen horen: een heel lage, volle mannenstem, begeleid door het orkest. Goede antwoord: bas. Veelgemaakte fout: tenor.

Welke zangstem hoor je in dit fragment?

A

Bas

B

Sopraan

C

Alt

D

Tenor

Goede antwoord: bas, een heel lage mannenstem. Wie tenor kiest, vergeet dat een tenor veel hoger klinkt.

Een muzikant speelt een instrument met een strijkstok

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

VRAAGTYPE 4: INSTRUMENT OP EEN FOTO

• Op het examen zie je ook foto's van instrumenten.

• Kijk naar de vorm en naar hoe de speler het instrument bespeelt.

• Hier zie je een muzikant met een instrument.

Image credit: Takisvasilis / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Welk instrument speelt de muzikant op de foto bij vraagtype 4?

A

Cello

B

Contrabas

C

Viool

D

Harp

Goede antwoord: viool. Het instrument ligt onder de kin en is klein. Een cello speel je zittend en een contrabas staat op de grond.

Welk instrument uit dezelfde familie als op de foto klinkt het laagst?

A

Viool

B

Contrabas

C

Cello

D

Harp

De muzikant speelt viool. In de familie van de gestreken snaarinstrumenten klinkt de contrabas het laagst. Wie cello kiest, vergeet de contrabas.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Blaasinstrument

2

Elektrisch versterkt

3

Zangstem op gehoor

4

Instrument op een foto

Bespreek de uitslag en speel het lastigste fragment nog een keer, met de vraag waar je het aan hoort.

♪ KLANKKLEUR · INSTRUMENTEN

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Luister eerst naar het hoofdinstrument: wie speelt de melodie?

• Hoog of laag helpt bij zangstemmen en bij instrumenten.

• Gebruik de juiste naam: blokfluit, panfluit, dwarsfluit, kleine trom of snaredrum.

• Twijfel je tussen twee antwoorden? Luister nog een keer en kies het instrument dat je het duidelijkst hoort.