Burgers en stoommachines (Geschiedenis vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Oefen examenvragen over tijdvak 8: ordenen, kenmerkend aspect in een bron, oorzaken en gevolgen en standplaats.

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Examentraining

Burgers en stoommachines: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Dickinson Brothers / Wikimedia Commons, publiek domein

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Wat ga je kunnen?

Ik kan examenvragen over tijdvak 8 beantwoorden: ordenen, een kenmerkend aspect in een bron herkennen, oorzaken en gevolgen onderscheiden en een bron plaatsen vanuit de standplaats van de maker.

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: bron, maker, jaartal en vraag. Wie schreef dit, voor wie en waarom?

• 2. Plaats: welk tijdvak, welk kenmerkend aspect en welk begrip past erbij?

• 3. Redeneer: schrijf in meerdere stappen, met een term uit de stof en een verwijzing naar de bron

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Vraagtype 1: ordenen en periodiseren

• Tijdvak 7: pruiken en revoluties. Tijdvak 8: burgers en stoommachines (1800-1900). Tijdvak 9: de wereldoorlogen

• Anker je jaartallen: 1814-1815, 1830, 1842, 1848, 1869 en 1900

Zet op volgorde, van vroeg naar laat

1

Revolutie die het keizerrijk beëindigt

2

Bokseropstand

3

Verdrag van Nanking

4

Opening van het Suezkanaal

1842, 1869, 1900, 1911. Verwachte fout: de Bokseropstand en de revolutie van 1911 verwisselen.

Een bron over de opening van het Suezkanaal in 1869. Bij welk tijdvak hoort dit?

A

Tijd van pruiken en revoluties

B

Tijd van regenten en vorsten

C

Tijd van de wereldoorlogen

D

Tijd van burgers en stoommachines

1869 valt tussen 1800 en 1900: tijdvak 8. Verwachte fout: tijdvak 9 kiezen vanwege de koppeling met imperialisme in de 20e eeuw.

Petitie voor vrouwenkiesrecht aan het Britse Lagerhuis, 1866

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Vraagtype 2: kenmerkend aspect in een bron

• Bij een onbekende bron bepaal je welk aspect (31 tot 36) het best past en motiveer je dat met de bron

• Let op signaalwoorden: kiesrecht, afzetmarkt, fabriek, volk, geloof, gelijkheid

Image credit: LSE Library / Wikimedia Commons, geen beperkingen (publiek domein)

Een vereniging eist in 1880 kiesrecht en hoger onderwijs voor vrouwen. Welke aspecten passen?

A

Emancipatie en democratisering

B

Sociale kwestie en modern imperialisme

C

Industriële revolutie en nationalisme

D

Confessionalisme en sociale kwestie

Gelijke rechten en kansen is emancipatie, meer deelname aan politiek is democratisering. Verwachte fout: sociale kwestie, omdat die ook om ongelijkheid draait.

Een Britse bron uit 1842 eist toegang tot Chinese havens. Wat verklaart dit het best?

A

Nationalisme: eenwording van een volk

B

Sociale kwestie: hulp aan arme arbeiders

C

Modern imperialisme: zoeken naar afzetmarkten

D

Liberalisme: gelijke burgerrechten voor Chinezen

Industriële mogendheden zochten markten. Verwachte fout: liberalisme, omdat vrije handel liberaal klinkt, maar het gaat om een gedwongen toegang.

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Vraagtype 3: oorzaken en gevolgen

• Onderscheid aanleiding en oorzaak, korte en lange termijn, en politiek-bestuurlijk, sociaaleconomisch en cultureel-mentaal

• Een goed antwoord verbindt oorzaak en gevolg met een woord als doordat of waardoor

Wat was een gevolg van de ongelijke verdragen voor het Qing-bestuur?

A

Het bestuur kreeg meer steun dankzij westerse hulp

B

De keizer kreeg meer inkomsten uit de havens

C

Het bestuur verloor steun en gezag bij de bevolking

D

Het confucianisme werd de enige staatsgodsdienst

Syllabus: het keizerlijke bestuur verloor steeds meer steun. Verwachte fout: denken dat buitenlandse invloed het bestuur versterkte.

Noem een politiek-bestuurlijke en een sociaaleconomische oorzaak van de val van het keizerrijk.

Goed: politiek-bestuurlijk: verzwakt centraal gezag, corruptie, mislukte hervormingen; sociaaleconomisch: hongersnoden, landloze boeren, gemiste inkomsten. Verwachte fout: twee keer dezelfde soort noemen.

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Vraagtype 4: standplaats en interpretatie

• Standplaatsgebondenheid: een bron en een interpretatie hangen af van wie ze maakte, wanneer en met welk doel

• Een bron met een overtuigingsdoel is waardevol voor die opvatting, maar niet neutraal

Een Britse krant uit 1842 noemt de oorlog tegen China een strijd voor vrije handel. Wat zegt dit over de bron?

A

Het geeft de Britse kijk, met een eigen doel

B

Het is een neutrale weergave van de feiten

C

De bron is onbruikbaar voor een historicus

D

Het toont de mening van de Chinese regering

De krant vertolkt de Britse standplaats. Verwachte fout: een bron met een doel onbruikbaar noemen in plaats van de maker te betrekken.

Historicus A verklaart de Chinese zwakte uit westerse druk, historicus B uit corruptie. Wat is de beste conclusie?

A

Een van beiden moet zich vergissen

B

Alleen de oudste interpretatie kan kloppen

C

Het verschil bewijst dat geschiedenis niets verklaart

D

Beide leggen een andere nadruk, en samen verklaren ze meer

Interpretaties verschillen door vraag, bronnen en standplaats; de syllabus noemt zowel buitenlandse invloed als corruptie. Verwachte fout: kiezen voor één verklaring.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Ordenen en periodiseren

2

Kenmerkend aspect in een bron

3

Oorzaken en gevolgen

4

Standplaats en interpretatie

TIJDVAK 8 · 1800-1900

Tips voor op het examen

• Plaats elke bron eerst in een tijdvak en bij een kenmerkend aspect (31 tot 36)

• Vraag bij elke bron: wie maakte hem, wanneer en waarom?

• Gebruik in je antwoord altijd een begrip uit de stof