Differentiëren: groepsplan en handelingsplan (Onderwijsassistent mbo niveau 4, les 6)

T U S S E N D E T A F E L S

O N D E R W I J S A S S I S T E N T   ·   N I V E A U 4

Differentiëren: groepsplan en handelingsplan

In één klas zitten leerlingen die al klaar zijn en leerlingen die extra uitleg nodig hebben. Hoe organiseert de leraar dat? Je leert wat een groepsplan en een handelingsplan zijn en wat jij daarin doet.

Les 6  ·  Voert leeractiviteiten uit

1 / 17
next
Slide 1: Slide
New lesson editorZorg en welzijnMBOStudiejaar 1-3

This lesson contains 17 slides, with interactive quizzes and text slides.

time-iconLesson duration is: 37 min
Report this lesson

Introduction

Studenten Onderwijsassistent leren wat differentiëren is, het verschil tussen een groepsplan en een handelingsplan en wat de onderwijsassistent doet als er een plan ligt: uitvoeren, noteren en terugmelden. Mbo niveau 4, werkproces P3-K1-W3 en W4, ongeveer 40 minuten.

Instructions

Worksheets

Items in this lesson

T U S S E N D E T A F E L S

O N D E R W I J S A S S I S T E N T   ·   N I V E A U 4

Differentiëren: groepsplan en handelingsplan

In één klas zitten leerlingen die al klaar zijn en leerlingen die extra uitleg nodig hebben. Hoe organiseert de leraar dat? Je leert wat een groepsplan en een handelingsplan zijn en wat jij daarin doet.

Les 6  ·  Voert leeractiviteiten uit

Over deze les: les 6 van de serie Tussen de tafels, beroepslessen voor de opleiding Onderwijsassistent (mbo niveau 4), ongeveer 40 minuten. Studenten leren wat differentiëren is, het verschil tussen een groepsplan en een handelingsplan, en wat een onderwijsassistent doet als er een plan ligt: uitvoeren, noteren wat je ziet en terugmelden.

Koppeling: kwalificatiedossier Pedagogisch Werk (crebo 23285, wijziging 2021), kwalificatie Onderwijsassistent (crebo 25698), profieldeel P3, kerntaak P3-K1 Uitvoeren van leeractiviteiten in overleg met de leraar, werkprocessen P3-K1-W3 Voert leeractiviteiten uit en P3-K1-W4 Biedt ontwikkelingsgerichte leeractiviteiten aan. Leerresultaat uit de body of knowledge van het dossier: kan werken vanuit een groeps- of handelingsplan.

Foto: Tamarcus Brown (StockSnap), CC0 Image credit: Tamarcus Brown (StockSnap), CC0 Image credit: LessonUp

L E E R D O E L E N

LES 6

Na deze les:

1

Je kan uitleggen wat differentiëren is en waarom een leraar dat doet.

2

Je kan het verschil tussen een groepsplan en een handelingsplan benoemen.

3

Je kan beschrijven wat een onderwijsassistent doet als er een plan ligt.

Leerdoelen: lees ze kort voor. Aan het eind van de les kiezen studenten welk doel ze nog lastig vinden.

S T A R T V R A A G

LES 6

Juf Hanneke geeft spelling in groep 5. Esra kent de regel al, Bram heeft extra uitleg nodig en Finn zit ertussenin. Hoe krijgt iedereen wat die nodig heeft?

1

Iedereen krijgt dezelfde les en dezelfde opdrachten

2

De leraar maakt een plan met groepjes en ik help erbij

3

Elke leerling kiest zelf wat die wil maken

4

Ik help alleen Bram, de rest redt zich wel

Startvraag: laat studenten kiezen zonder uitleg vooraf en vraag een paar studenten waarom. Er is geen punt voor het snelste antwoord. Sterk is de tweede keuze: de leraar bedenkt de verschillende aanpak vooraf en legt die vast, jij voert een deel uit. Dezelfde les voor iedereen laat verschillen liggen. Zelf laten kiezen werkt niet voor leerlingen die nog niet weten wat ze nodig hebben. Alleen Bram helpen laat Esra en Finn zonder aandacht. Kom aan het eind van de les terug op deze vraag.

K E R N B E G R I P

LES 6

K E R N B E G R I P

Differentiëren

Het onderwijs afstemmen op verschillen tussen leerlingen. Het doel blijft gelijk, maar de uitleg, de tijd en de opdrachten kunnen verschillen. De leraar bepaalt dat.

Kernbegrip: differentiëren staat in de kennisbasis van de opleiding. Laat studenten zelf voorbeelden noemen uit hun stage: een groepje aan de instructietafel, een extra moeilijke opdracht, meer tijd. Benadruk dat differentiëren niet betekent dat een leerling minder leert. Het gaat om dezelfde leerstof op een weg die past. In les 5 deed je dit al op kleine schaal toen je instructie aanpaste. Vandaag gaat het over het plan erachter.

G R O E P S P L A N

LES 6

Het groepsplan: één plan, meerdere groepjes

De leraar maakt het groepsplan voor een vak, bijvoorbeeld spelling. Leerlingen met dezelfde onderwijsbehoeften komen in één groepje. Per groepje staat wat dat krijgt: basisinstructie, verlengde instructie of extra uitdaging.

Uitleg: een groepsplan hoort bij een vak en een periode. Vaak zijn er drie groepjes: leerlingen die de basisinstructie aankunnen, leerlingen die verlengde instructie nodig hebben en leerlingen die meer uitdaging aankunnen. Het plan is van de leraar. Jij leest het voor de les, zodat je weet in welk groepje een leerling zit en wat je doet. De indeling kan veranderen als blijkt dat een leerling meer of minder nodig heeft. Vraag studenten: bij welk groepje zou jij het liefst zitten en waarom?

Extra voor snelle studenten: bedenk waarom een groepsplan beter werkt dan voor elke leerling een apart plan.

V R A A G

LES 6

Wat is de kern van een groepsplan?

A

Een plan voor één leerling met een eigen leerdoel en aanpak

B

Een overzicht van alle toetsresultaten van de hele klas

C

Een rooster met de taken voor leraar en onderwijsassistent

D

Een plan voor een vak met een aanpak per groepje leerlingen

Antwoord: D. In een groepsplan staat voor een vak één doel en per groepje een eigen aanpak. Een plan voor één leerling (A) is een handelingsplan: daar komen we straks op. Toetsresultaten (B) zijn input voor het plan, maar niet het plan. Een taakrooster (C) gaat over wie wat doet in de klas.

R O N D G A N G

LES 6

S P E L L I N G , G R O E P 5 , W E E K 3

T A F E L 1

Esra schrijft alle woorden goed en is al klaar

T A F E L 2

Bram maakt in elk woord dezelfde fout

T A F E L 3

Finn werkt in het groepje met verlengde instructie en kent de regel al

Welk groepje, welk signaal?

In het groepsplan van juf Hanneke zitten Esra, Bram en Finn in drie groepjes. Wat zie je bij elke tafel, en wat meld je aan juf Hanneke?

Casus: laat studenten bij elke tafel zeggen wat ze zien en wat dat betekent voor het plan. Mogelijke antwoorden: Esra heeft de basis onder de knie en kan in het groepje met extra uitdaging, jij stelt dat voor aan juf Hanneke. Bram maakt steeds dezelfde fout, dus de aanpak in zijn groepje past nog niet helemaal: noteer de fout letterlijk en meld die. Finn kent de regel al en hoort misschien niet meer in het groepje met verlengde instructie: jij geeft dat door, juf Hanneke beslist. Het gaat erom dat studenten zien dat een onderwijsassistent signalen terugmeldt en dat de leraar de indeling aanpast.

Hulp voor wie vastloopt: vraag jezelf per tafel af: wat zie ik, en wat betekent dat voor het plan?

T W E E S O O R T E N P L A N N E N

LES 6

Groepsplan of handelingsplan

Groepsplan

  • Voor een vak en een hele groep

  • Een aanpak per groepje

  • Gemaakt door de leraar

  • Basis voor alle leerlingen

Handelingsplan

  • Voor één leerling

  • Eigen doel en eigen aanpak

  • Gemaakt door de leraar, vaak met de ib'er

  • Voor wie meer nodig heeft dan het groepsplan

Uitleg: het groepsplan is voor alle leerlingen, het handelingsplan voor een leerling die meer nodig heeft dan het groepsplan biedt. In een handelingsplan staat wat het doel is, wat er gedaan wordt, wie het doet, hoe lang en wanneer het plan wordt bekeken. De leraar maakt het, vaak samen met de intern begeleider. Ouders of verzorgers worden erbij betrokken. Jij voert onderdelen uit en vertelt wat je ziet. Soms heet zo'n plan op een school anders: vraag stagiaires of collega's hoe dat op hun school gaat.

Extra voor snelle studenten: bedenk waarom ouders of verzorgers bij een handelingsplan betrokken horen te zijn.

K R I N G L O O P V A N E E N P L A N

LES 6

Een plan is een kringloop

Een plan werkt in vier stappen die steeds terugkomen:

  • kijken wat de leerling kan en nodig heeft

  • doel en aanpak afspreken

  • uitvoeren en noteren wat je ziet

  • evalueren en bijstellen

Uitleg: een plan is nooit af. Je kijkt, spreekt iets af, voert uit en kijkt dan of het werkt. Jouw rol zit vooral in de derde stap: je voert uit wat is afgesproken en je noteert wat je ziet, kort en concreet. Dat is de informatie waarmee de leraar kan evalueren. Voorbeeld: niet 'Bram ging goed', maar 'Bram schreef zes van de acht woorden goed na het voordoen'. Vraag studenten waarom feiten bij het noteren beter werken dan een gevoel.

Extra voor snelle studenten: bedenk een manier om snel en eenvoudig te noteren terwijl je rondloopt.

V R A A G

LES 6

Welke leerling krijgt een handelingsplan?

A

Een leerling die meer nodig heeft dan het groepsplan biedt

B

Elke leerling in de klas, aan het begin van het jaar

C

Alleen een leerling die de leerstof al beheerst

D

Een leerling die één keer een toets heeft gemist

Antwoord: A. Een handelingsplan is bedoeld voor een leerling bij wie het groepsplan niet genoeg is. Voor elke leerling (B) is er het groepsplan. Een leerling die al veel kan (C) krijgt vooral een uitdagender aanpak binnen het groepsplan. Een gemiste toets (D) is geen reden voor een eigen plan.

O P D R A C H T

LES 6

Noteer wat je ziet

1

Lees de tafel van Bram nog een keer: hij maakt steeds dezelfde fout.

2

Schrijf drie korte, concrete observaties op die je na de les teruggeeft.

3

Schrijf een vraag op voor juf Hanneke over het plan.

4

Wissel uit: welke observatie is een feit en welke een gevoel?

8

minute

00

second

in tweetallen

Opdracht: ongeveer 8 minuten, in tweetallen. Voorbeeldantwoord: observaties: Bram schrijft 'vint' steeds met een t aan het eind, in alle drie de zinnen, terwijl het 'vind' moet zijn. Hij zegt hardop de klanken goed. Na het voordoen schrijft hij het woord één keer goed. Vraag aan juf Hanneke: moet ik deze regel nog een keer voordoen in het groepje, of past een ander woord beter? Een feit is wat je kunt zien of horen, een gevoel is wat je erbij denkt.

Hulp voor wie vastloopt: begin met de zin 'Ik zag dat Bram...' en maak die af met iets wat je kunt zien of horen.

Extra voor snelle studenten: bedenk hoe je dezelfde observaties bij een leerling in het voortgezet onderwijs zou noteren.

B E R I C H T V A N D E L E R A A R

LES 6

Van: juf Hanneke, groep 5

Onderwerp: groepsplan spelling

Hoi, vanaf maandag werken we in het groepsplan spelling. Esra gaat naar de uitdaging, Finn en Bram komen bij jou aan de instructietafel. Bram heeft ook een handelingsplan, dat zit in het leerlingvolgsysteem. Doe vooral voor en laat ze hardop spellen. Noteer na elke les kort wat je ziet. Donderdag bespreken we het. Hanneke

Wat vraag je terug?

Je krijgt dit bericht. Welke twee vragen stel je aan juf Hanneke voordat je begint?

Casus: een bericht zoals onderwijsassistenten dat krijgen. Mogelijke vragen: Wat is het doel voor Bram aan het eind van de periode? Wat moet ik doen als Bram bij de instructie niet verder komt? In welk deel van het leerlingvolgsysteem noteer ik wat ik zie? Mag ik het handelingsplan inzien? Het gaat erom dat studenten zien dat een plan alleen werkt als jij weet wat het doel is en wat je moet noteren. Let op: vertrouwelijkheid. Een handelingsplan lees je alleen voor zover dat nodig is voor je werk.

Hulp voor wie vastloopt: denk aan doel, aanpak, noteren en terugkoppelen.

V R A A G

LES 6

Je ziet dat Finn na twee weken in het groepje met verlengde instructie de regel beheerst. Wat doe je?

A

Je zet hem zelf over naar het groepje van Esra

B

Je laat hem nog een paar weken in het groepje zitten

C

Je meldt wat je ziet aan juf Hanneke, die beslist

D

Je past het groepsplan aan zodat het voor hem past

Antwoord: C. De leraar bepaalt de indeling en het plan. Jij ziet wat een leerling nodig heeft en meldt dat terug. Zelf overzetten (A) en het plan zelf aanpassen (D) gaan over de grenzen van je rol heen. Laten zitten (B) laat een kans liggen: Finn kan meer.

S T E L L I N G

LES 6

Als een leerling een groepje te makkelijk vindt, mag je die als onderwijsassistent zelf in een ander groepje zetten.

1

Eens

2

Oneens

3

Ik twijfel

Stelling: laat studenten kiezen en uitleggen. Antwoord: oneens. Jij merkt het op en meldt het met een concreet voorbeeld, de leraar beslist. Sluit af met de startvraag: hoe krijgt iedereen wat die nodig heeft? Dat kan met een groepsplan, een handelingsplan voor wie meer nodig heeft, en een onderwijsassistent die uitvoert, noteert en terugmeldt.

T E R U G B L I K

LES 6

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

Uitleggen wat differentiëren is en waarom een leraar dat doet

2

Het verschil tussen een groepsplan en een handelingsplan benoemen

3

Beschrijven wat een onderwijsassistent doet als er een plan ligt

4

Geen, alle drie lukken me

Terugblik: kies op basis van de uitslag wat je aan het begin van de volgende les herhaalt.

V O L G E N D E L E S

Taal en lezen, dyslexie

Sommige leerlingen lezen en spellen veel moeilijker dan je zou verwachten. Volgende les leer je wat dyslexie is en wat je in de klas doet om die leerlingen te helpen.

Volgende les: les 7 van de serie, werkproces P3-K1-W4 Biedt (specifieke) ontwikkelingsgerichte leeractiviteiten aan.

Klik hier

Image credit: LessonUp