Internationale conflicten (Maatschappijwetenschappen vwo), les 2: Examentraining

• New lesson editor
• Maatschappijwetenschappen
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining: een conflict verklaren vanuit een paradigma, internationale conflicten ontleden, conflictoplossing en samenwerking toepassen en het veiligheidsdilemma toepassen, met acht vragen in examenstijl.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Examentraining

Internationale conflicten: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: U.S. Department of State / Wikimedia Commons, publiek domein

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Wat ga je kunnen?

Ik kan een conflict of samenwerking in een casus verklaren met de juiste begrippen en paradigma's.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Zo pak je een examenvraag aan

• 1. Lees: wat vraagt de vraag, en welke actoren (personen, groepen, staten) en welk niveau staan in de casus?

• 2. Zoek: welk begrip of paradigma uit 11.1-11.4 past bij de casus?

• 3. Maak concreet: haal een gegeven uit de casus en koppel het aan dat begrip.

• 4. Schrijf: begrip, aanwijzing uit de casus, conclusie. Alleen een definitie is te weinig.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Vraagtype 1: verklaren vanuit een paradigma

• Je krijgt een uitspraak of casus en moet het paradigma herkennen of een conflict ermee verklaren.

• Functionalisme: orde en harmonie. Conflictparadigma: strijd om macht en middelen. Sociaalconstructivisme: betekenis. Rationele actor: omgaan met tegengestelde belangen.

Analist: 'Een conflict is een storing in de orde.' Welk paradigma?

A

Het conflictparadigma

B

Het sociaalconstructivisme

C

Functionalisme

D

Het rationele actorparadigma

Syllabus 11.1: functionalisme ziet conflicten als uitzondering en bedreiging voor de orde. Verwachte fout: conflictparadigma kiezen omdat het over conflicten gaat.

Sociaalconstructivisme: waar kijkt men naar?

Goed antwoord: naar de betekenis die verschillende actoren aan gedragingen in conflict en samenwerking hechten. Verwachte fout: zeggen dat men naar macht of bezit kijkt (conflictparadigma).

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Vraagtype 2: internationale conflicten ontleden

• Je moet vorm, oorzaak of gevolg van een internationaal conflict herkennen in een kort voorbeeld.

• Let op: binnen een staat is intrastatelijk, tussen staten interstatelijk. En let op de internationale gevolgen.

Overheid en rebellen vechten binnen één land. Welk type conflict?

A

Een intrastatelijk conflict

B

Een interstatelijk conflict

C

Een latent conflict

D

Een conflict op microniveau

Syllabus 11.2: een gewelddadig conflict binnen een staat is intrastatelijk. Verwachte fout: interstatelijk, omdat het buitenland meedoet. Het conflict speelt zich wel binnen een staat af.

Waarom hebben rebellen het buitenland nodig?

Goed antwoord: voor financiële steun, wapens en veilige schuilplaatsen; door globalisering is dat via internationale netwerken makkelijker. Verwachte fout: alleen 'voor geld' noemen zonder wapens of schuilplaatsen of de rol van globalisering.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Vraagtype 3: conflictoplossing en samenwerking

• Je moet bepalen welk middel past of wat samenwerking mogelijk of ongelijk maakt.

• Middelen: overleg, diplomatieke druk, publieke opinie, sancties, rechtbank. Bij samenwerking: vertrouwen, acceptatie, compromis, interdependentie.

Twee staten ruziën over een grens. Wat gebeurt er doorgaans?

A

Ze gaan vrijwel altijd een gewapende strijd aan

B

Ze leggen het meteen voor aan een rechtbank

C

Ze zetten direct economische sancties in

D

Ze lossen het op via overleg en onderhandelingen

Syllabus 11.2: conflicten tussen staten worden doorgaans opgelost door overleg en onderhandelingen. Rechtbank en gewapende strijd zijn de laatste instantie. Verwachte fout: gewapende strijd kiezen.

Staat A heeft B hard nodig, B redt zich ook zonder A. Wat is dit?

A

Een symmetrische interdependentie

B

Een asymmetrische interdependentie

C

Een latent conflict

D

Een probleem van free-riders

Syllabus 11.3: men heeft elkaar nodig, maar de interdependentie kan asymmetrisch zijn en machtsverschillen spelen mee. Verwachte fout: symmetrisch kiezen omdat beide partijen afhankelijk zijn, hoewel in ongelijke mate.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Vraagtype 4: veiligheidsdilemma toepassen

• Je moet in een casus het veiligheidsdilemma of het probleem van collectieve actie herkennen en uitleggen.

• Dilemma: bewapenen uit angst leidt tot meer onveiligheid. Free-rider: anderen laten betalen voor een gemeenschappelijk goed.

Twee staten praten maanden onder VN-bemiddeling tot een akkoord. Welk model?

A

Het harmoniemodel

B

Het conflictmodel

C

Het veiligheidsdilemma

D

Het free-riderprobleem

Goed: het harmoniemodel, met overleg, bemiddeling en consensus. Het conflictmodel zet strijdmiddelen in.

Anderen betalen voor veiligheid. Gedrag?

Goed antwoord: free-riders gedrag, een probleem van collectieve actie: het is voor elke staat rationeel om de inspanning voor internationale veiligheid door anderen te laten doen. Verwachte fout: veiligheidsdilemma noemen.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Verklaren vanuit een paradigma

2

Internationale conflicten ontleden

3

Conflictoplossing en samenwerking

4

Veiligheidsdilemma toepassen

Bespreek het vraagtype met de meeste stemmen eerst en laat een leerling de vier stappen voordoen.

CONFLICT · INTERNATIONAAL

Tips voor op het examen

• Noem het begrip letterlijk en koppel het aan een gegeven uit de casus.

• Let op het niveau: micro (personen), meso (groepen) of macro (staten).

• Bij paradigma's: noem wat het paradigma ziet (orde, strijd, betekenis of rationele afweging).

• Veiligheidsdilemma gaat over bewapenen uit angst, free-riders over anderen laten betalen.