LUIDER 44 · This Is America (Childish Gambino)

• New lesson editor
• Muziek
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vmbo g, t, havo, vwo
• Leerjaar 3-6

Introduction

LUIDER, protestsongs in de schijnwerpers. Les 44: This Is America van Childish Gambino (2018). Een clip van vier minuten die je dwingt om achter de dans te kijken. Vraag van de les: Waarom kijk je naar de dans en mis je wat er achter gebeurt? Les van 30 tot 40 minuten met video, de tekst in eigen woorden, hoe de muziek protesteert en een stelling. Map 5: Protest in je feed (2004-2022).

Instructions

LUIDER-overzicht.pdf

LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS

44

THIS IS AMERICA

CHILDISH GAMBINO · 2018

Een clip van vier minuten die je dwingt om achter de dans te kijken.

Les 44 van LUIDER. This Is America van Childish Gambino (Donald Glover) is een nummer over wapengeweld en racisme in de VS; de clip van regisseur Hiro Murai is het hart van de les. Waarschuwing: de clip toont plotseling en onverwacht vuurwapengeweld, onder meer tegen een kerkkoor, en het nummer bevat grof taalgebruik. Bekijk de clip vooraf zelf, kondig hem aan en kies eventueel het alternatief in de notes bij de video. Leerlingen kunnen hier persoonlijk door geraakt worden; geef ruimte om niet te kijken. Image credit: Daniel Benavides / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE VRAAG VAN DEZE LES

Waarom kijk je naar de dans en mis je wat er achter gebeurt?

NA DEZE LES KUN JE

• uitleggen tegen welk geweld en welk racisme This Is America protesteert

• drie verwijzingen in de clip herkennen en in eigen woorden uitleggen

• beschrijven hoe de muziek steeds wisselt tussen feest en dreiging

Vraag vooraf of leerlingen de clip al kennen; veel leerlingen hebben hem gezien of kennen de dansjes eruit. Kondig aan dat de clip geweld bevat en dat je hem samen gaat ontleden. De vraag van de les komt aan het eind terug.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

KIJK EN LUISTER

Childish Gambino, This Is America (2018)

Kijk niet alleen naar Glover. Wat gebeurt er op de achtergrond? Schrijf na afloop drie dingen op die je zag.

Officiële clip (4:05, regie Hiro Murai). WAARSCHUWING: na ongeveer 53 seconden volgt plotseling een schietpartij, en later nog een tegen een kerkkoor; ook grof taalgebruik. Alternatief 1: laat alleen het begin zien, van 0:00 tot ongeveer 0:48, dus voor het eerste schot (kijk vooraf waar je precies stopt), en vertel daarna in eigen woorden wat er volgt. Alternatief 2: bespreek eerst de dia's over de clip en de kerk in Charleston, en laat de clip daarna zien, zodat niemand overvallen wordt. Alternatief 3: laat alleen het geluid horen. Na afloop: verzamel wat leerlingen op de achtergrond zagen (rennende mensen, politie, een brandende auto, een wit paard, jongeren die filmen). De meeste leerlingen hebben vooral naar de dans gekeken: dat is precies het punt van de les.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE MAKER

Acteur, schrijver en rapper tegelijk

Donald Glover is bekend als acteur en als maker van de tv-serie Atlanta. Als muzikant noemt hij zich Childish Gambino.

In mei 2018 presenteerde hij het tv-programma Saturday Night Live en trad hij er ook op. Dezelfde avond zette hij de clip van This Is America online. Binnen een dag was hij miljoenen keren bekeken.

5 mei

2018: NUMMER EN CLIP VERSCHIJNEN OP DEZELFDE AVOND

Glover (geboren 1983) werd bekend door de comedyserie Community en maakte daarna de serie Atlanta, over zwarte jongeren in Atlanta, waarvan Hiro Murai veel afleveringen regisseerde. De clip werd in de eerste 24 uur bijna 13 miljoen keer bekeken. Het nummer kwam binnen op nummer 1 in de Amerikaanse Billboard Hot 100. Glover heeft de clip zelf nauwelijks uitgelegd: hij liet de interpretatie aan de kijkers over. Doorvraag: waarom zou een kunstenaar zijn werk bewust niet uitleggen?

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE TIJD

Een land vol wapens

In de VS hebben miljoenen mensen een vuurwapen. Schietpartijen op scholen, in kerken en op straat zijn er vaak in het nieuws.

In februari 2018 vielen op een school in Parkland, Florida, 17 doden. Een maand later gingen jongeren in heel de VS de straat op: March for Our Lives. Ook politiegeweld tegen zwarte Amerikanen bleef een groot onderwerp.

March for Our Lives in Washington, maart 2018: jongeren tegen wapengeweld.

De schietpartij op de Marjory Stoneman Douglas High School in Parkland was op 14 februari 2018. Scholieren van die school organiseerden op 24 maart 2018 de March for Our Lives in Washington, met honderdduizenden deelnemers en marsen in honderden andere steden. This Is America verscheen zes weken later. Het recht om wapens te dragen staat in de Amerikaanse grondwet (het Tweede Amendement); over strengere wapenwetten wordt fel gediscussieerd. Laat beide kanten horen als leerlingen erover beginnen, zonder zelf partij te kiezen. Image credit: Lorie Shaull / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE CLIP

Kijk achter de dans

Jim Crow

Glover doet de pose na van Jim Crow, een racistisch spotfiguur. Later heetten de wetten voor rassenscheiding zo.

Wapens

Na elk schot gaat het wapen voorzichtig in een rode doek. De slachtoffers worden gewoon weggesleept.

Dans

Glover en een groep scholieren doen virale dansjes. Zo leuk dat je de chaos erachter bijna mist.

Filmen

Jongeren op een balkon filmen alles met hun telefoon. Ze kijken, maar grijpen niet in.

Jim Crow: rond 1830 bedacht de witte acteur Thomas D. Rice een zwartgeschminkt spotpersonage met die naam; het werd een scheldnaam voor zwarte Amerikanen en later de naam van de wetten voor rassenscheiding in het Zuiden (zie les 1). Glovers overdreven houding vlak voor het eerste schot lijkt op oude afbeeldingen van dat personage. De dansen zijn onder meer de Zuid-Afrikaanse Gwara Gwara en de Shoot; de choreografie is van Sherrie Silver uit Rwanda. Op de achtergrond rijdt ook iemand op een wit paard; dat paard wordt vaak gelezen als het paard van de dood uit het Bijbelboek Openbaring. Aan het eind rent Glover in paniek door het donker, achtervolgd: dat beeld doet veel kijkers denken aan de horrorfilm Get Out (2017). Zangeres SZA zit even op een auto; sommige kijkers zien haar als een stil Vrijheidsbeeld. Benadruk: dit zijn interpretaties van kijkers en critici, Glover heeft de beelden zelf nooit uitgelegd.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE CLIP

Het kerkkoor en Charleston

Halverwege de clip zingt een vrolijk gospelkoor. Dan wordt het koor plotseling beschoten. Veel kijkers dachten direct aan Charleston.

Daar schoot in juni 2015 een witte man in de Emanuel-kerk negen zwarte kerkgangers dood, tijdens een bijbelstudie. Hij wilde een rassenoorlog beginnen. De kerk is een van de oudste zwarte kerken van het Zuiden.

Mensen komen samen bij de Emanuel-kerk in Charleston, vier dagen na de aanslag, juni 2015.

De aanslag was op 17 juni 2015 in de Emanuel African Methodist Episcopal Church in Charleston, South Carolina. De dader, een 21-jarige witte man met racistische ideeën, werd veroordeeld tot de doodstraf. Na de aanslag werd de Zuidelijke vlag weggehaald bij het parlementsgebouw van South Carolina. De foto is van 21 juni 2015: mensen komen samen bij de kerk. Noem de naam van de dader niet; spreek over de slachtoffers en de gemeenschap. Wees voorzichtig: dit is echt gebeurd. Laat de clip niet opnieuw zien om dit moment te bespreken. Image credit: Kellyjeanne9 / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE TEKST

Waar gaat het over?

Volledige tekst: genius.com

GOSPELDELEN

Vrolijke stemmen roepen op om te feesten, te dansen en geld uit te geven. Het klinkt als een uitnodiging voor een groot feest.

RAPDELEN

Een harde stem somt op wat Amerika ook is: wapens op zak, politie die je in de gaten houdt, geld verdienen hoe dan ook. De titel klinkt steeds als een waarschuwing.

SLOT

De beat valt weg. Een stem herhaalt hoe weinig een zwarte man in dit land waard lijkt: hij wordt behandeld als een product, niet als een mens.

Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Let op: grof taalgebruik. De tekst is kort en bestaat vooral uit losse, herhaalde uitroepen; de betekenis zit in de botsing tussen de feestelijke en de dreigende delen. Het slot wordt gezongen door rapper Young Thug. Doorvraag: waarom zegt de tekst zo weinig rechtstreeks, en laat hij zo veel over aan het beeld?

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

VRAAG

In de clip wordt elk wapen zorgvuldig weggedragen, maar de slachtoffers niet. Wat laat dat zien?

A

Dat de politie de wapens meteen als bewijs meeneemt

B

Dat Glover direct spijt heeft van wat hij gedaan heeft

C

Dat het geweld in de clip niet echt bedoeld is

D

Dat wapens in de VS beter beschermd lijken dan mensen

Goed antwoord: de clip laat zien dat wapens met meer zorg worden behandeld dan mensenlevens, een kritiek op de wapencultuur in de VS. Er is geen politie bij die bewijs verzamelt, en Glover danst juist meteen verder: van spijt is geen sprake. Het geweld is wel degelijk bedoeld om te schokken. Doorvraag: wat voelde je zelf toen de dans na het schot gewoon doorging?

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

DE MUZIEK

Feest en dreiging om en om

Twee werelden

Vrolijke delen met koor, gitaar en Afrikaanse ritmes wisselen af met een donkere trapbeat met diepe bas. De wissel komt steeds als een schok.

Productie

Glover schreef en produceerde het met de Zweedse componist Ludwig Göransson, die later Oscars won voor filmmuziek zoals Black Panther.

Stemmen

Rappers als Young Thug, 21 Savage en Quavo roepen korte kreten op de achtergrond. Die ad-libs zijn typisch voor trap, de hiphop uit Atlanta.

Verdieping voor conservatoriumstudenten en muziekleerlingen. Critici beschrijven de feestelijke delen als gospel met invloeden van afrobeat; de trapdelen hebben de typische 808-bas en snelle hi-hats. Andere stemmen op de achtergrond: Slim Jxmmi en BlocBoy JB. Young Thug staat ook als schrijver op de credits. Göransson won Oscars voor de muziek van Black Panther (2018) en Oppenheimer (2023). In 2019 won This Is America vier Grammy's, waaronder plaat en nummer van het jaar: de eerste rapsong die die twee won. Luisteropdracht: laat studenten de vorm in blokken tekenen (feest, dreiging) en vergelijken met de montage van de clip. Doorvraag: wat doet het met jou als luisteraar dat je steeds uit het feest wordt gerukt, en waarom past dat bij een land waar geweld midden in het gewone leven gebeurt?

1

Eens

2

Oneens

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

STELLING

Het schokkende geweld in de clip is nodig om de boodschap over te brengen.

Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen. Doorvraag 1: zonder het geweld was het een vrolijke dansclip geweest. Zou iemand dan nog over wapens hebben nagedacht? Doorvraag 2: bestaat het risico dat mensen juist wennen aan geweld, of alleen de dansjes onthouden? Denk aan de vele memes waarin de dans op andere muziek werd gezet.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

TERUG NAAR DE VRAAG

Waarom kijk je naar de dans en mis je wat er achter gebeurt?

WAT BLIJFT

• De clip lokt je met dans en muziek, en laat intussen op de achtergrond geweld, chaos en racisme zien.

• Verwijzingen naar Jim Crow en de aanslag in Charleston koppelen het nummer aan de lange geschiedenis van racisme in de VS.

• De muziek wisselt steeds tussen feest en dreiging, zodat je als luisteraar nooit rustig kunt blijven.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

Welk probleem van nu zou jij achter een vrolijke dans verstoppen? Beschrijf één beeld.

Exitvraag. Een goed antwoord noemt een concreet probleem en één beeld waarin iets leuks op de voorgrond staat en het probleem op de achtergrond, zoals in de clip. Veelgemaakte fout: alleen het probleem noemen, zonder het contrast tussen voorgrond en achtergrond.

LUIDER

44 · THIS IS AMERICA · CHILDISH GAMBINO

LUISTER VERDER

ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST

Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.

Open de playlist

Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.