Vorm van een song (Muziek vmbo), les 1: Uitleg

• newEditor
• Muziek
• Middelbare school
• vmbo g, t
• Leerjaar 3,4

Introduction

Uitleg over de vorm van een song voor vmbo: intro, couplet, refrein, bridge, tussenspel en naspel, met luisterfragmenten en een vormschema om te volgen en te noteren.

LUISTEREN · SONGVORM

VORM VAN EEN SONG

Examenstof muziek vmbo

Les 1 van 3: uitleg. Les 2 is de examentraining, les 3 de terugblik met quiz. Syllabus: MU/K/3 2.1.s. Image credit: makaiyla willis / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

♪ LUISTEREN · SONGVORM

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan de delen van een song horen en benoemen, en een vormschema van een song volgen en noteren.

Welke delen van een song kun jij benoemen?

Verwachte woorden: couplet, refrein, begin, einde, solo, tekst, melodie, meezingen. Zet de woorden op het bord en vraag: welk deel komt steeds terug en welk deel heeft telkens nieuwe woorden? Bij het examen luister je naar korte fragmenten, dus luister mee bij elk fragment.

Binnenin een vleugel: snaren en toetsen

♪ LUISTEREN · SONGVORM

DE INTRO

• Een song is gebouwd uit delen. Elk deel heeft een naam.

• De intro is het begin van de song, vaak met alleen instrumenten.

• Een intro heet ook wel inleiding of voorspel.

• Luister: je hoort piano en nog geen zang.

Syllabus MU/K/3 2.1.s: intro, inleiding en voorspel zijn dezelfde soort deel. Veelgemaakte fout: denken dat een intro altijd kort is of altijd uit dezelfde instrumenten bestaat. Het gaat om het deel voordat de zang begint. Image credit: Wingchi Poon / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Video: Journey: Don't Stop Believin' (kanaal: journey). Wat hoor je? De song begint met piano en nog zonder zang. Dat begin is de intro. Laat leerlingen zeggen wat er nog ontbreekt: de zang. Goede antwoord: intro.

Zangeres Sunny Ozell en haar band, New York, 2015

♪ LUISTEREN · SONGVORM

HET COUPLET

• Het couplet (in het Engels verse) vertelt het verhaal van de song.

• Elk couplet heeft meestal dezelfde melodie, maar een andere tekst.

• Een song heeft meestal twee of meer coupletten.

• Luister: zo klinkt het eerste couplet.

Couplet en verse zijn dezelfde term in twee talen. Veelgemaakte fout: het couplet verwarren met het refrein omdat beide gezongen worden. Het verschil: de tekst van het couplet verandert, die van het refrein niet. Image credit: Lisayoungin / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Video: Taylor Swift: Shake It Off, Taylor's Version (kanaal: Taylor Swift). Wat hoor je? De eerste regels van de song ('I stay out too late'): een zangstem die iets vertelt. Het tweede couplet heeft op dezelfde melodie andere woorden ('I never miss a beat'). Goede antwoord: couplet.

Publiek met de handen omhoog bij een concert, Manchester, 2012

♪ LUISTEREN · SONGVORM

HET REFREIN

• Het refrein (in het Engels chorus) komt steeds terug.

• De tekst en de melodie blijven bijna hetzelfde, dus je zingt het makkelijk mee.

• Vaak staat de titel van de song in het refrein.

• Luister: hoor je 'shake it off'?

Refrein en chorus zijn dezelfde term. Veelgemaakte fout: het refrein het couplet noemen omdat je begint met zingen. Tip: het deel dat je na een keer luisteren al kunt meezingen is meestal het refrein. Image credit: Grey World / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

Video: Taylor Swift: Shake It Off, Taylor's Version (kanaal: Taylor Swift). Wat hoor je? 'The players gonna play' en 'I shake it off': dit deel komt in de song meerdere keren terug met dezelfde tekst, en de titel zit erin. Goede antwoord: refrein.

Vul in: couplet en refrein

In het couplet verandert de tekst steeds, in het refrein komt dezelfde tekst terug.

couplet

refrein

bridge

intro

Veelgemaakte fout: de twee woorden omdraaien. Ezelsbrug: het refrein keert terug.

De Erasmusbrug in Rotterdam

♪ LUISTEREN · SONGVORM

DE BRIDGE

• De bridge is een tussenstuk dat anders klinkt dan het couplet en het refrein.

• Zowel de melodie als de tekst zijn anders. Je hoort even iets nieuws.

• Een bridge komt vaak laat in de song, vlak voor het laatste refrein.

• Niet elke song heeft een bridge.

Syllabus: bridge is een tussenstuk in een popsong dat muzikaal en tekstueel afwijkt van refrein en couplet. Bridge betekent brug. Veelgemaakte fout: een instrumentaal stuk een bridge noemen. Dat is een tussenspel. Image credit: Martin Falbisoner / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Video: Taylor Swift: Shake It Off, Taylor's Version (kanaal: Taylor Swift). Wat hoor je? Taylor Swift praat bijna ('Just think, while you've been gettin' down and out'). Melodie en tekst zijn anders dan in het couplet en het refrein. Daarna komt het refrein terug. Goede antwoord: bridge.

Een gitarist speelt een solo op het podium, Pattaya

♪ LUISTEREN · SONGVORM

HET TUSSENSPEL

• Een tussenspel is een deel met alleen instrumenten, midden in de song.

• Vaak speelt een gitarist of een andere muzikant een solo.

• Na het tussenspel klinkt weer zang, bijvoorbeeld een couplet of refrein.

Het tussenspel wordt in de training met een luisterfragment geoefend. Veelgemaakte fout: het tussenspel verwarren met de intro. De intro staat aan het begin, het tussenspel in het midden. Image credit: PattayaPatrol / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

The Beatles bij televisieopnames in Hillegom, 1964

♪ LUISTEREN · SONGVORM

HET NASPEL OF DE CODA

• Het naspel is het slot van de song, na het laatste refrein.

• Een naspel heet ook wel coda.

• Vaak wordt de muziek langzaam zachter, of een stukje wordt herhaald.

• Hey Jude van The Beatles heeft een heel lang naspel.

Naspel en coda zijn dezelfde term. De foto is uit 1964, de song Hey Jude is van 1968; het gaat om de band. Het naspel van Hey Jude komt in de training terug als luisterfragment. Veelgemaakte fout: een naspel een tussenspel noemen. Het naspel is het slot, het tussenspel zit in het midden. Image credit: Eric Koch voor Anefo / Nationaal Archief, CC BY-SA 3.0 nl

Wat is het verschil tussen een tussenspel en een naspel?

A

Tussenspel: midden in de song. Naspel: aan het eind.

B

Tussenspel: aan het eind. Naspel: midden in de song.

C

Tussenspel: met zang. Naspel: alleen instrumenten.

D

Tussenspel: aan het begin. Naspel: aan het eind.

Goed: het tussenspel zit midden in de song, het naspel is het slot. Wie het omdraait, kent de namen maar niet de plek.

Een vormschema van een song met letters voor de delen

♪ LUISTEREN · SONGVORM

HET VORMSCHEMA

• Een vormschema laat zien in welke volgorde de delen van een song klinken.

• Je schrijft elk deel op, van links naar rechts, in de volgorde van de song.

• Je mag letters gebruiken: A = couplet, B = refrein, C = bridge.

• Dit schema is een veelvoorkomende songvorm.

Syllabus: vormschema (letterschema zo nodig met accenten) volgen en noteren. Het begrip vormschema wordt in het examen herkend, niet actief als antwoord gevraagd. Intro en naspel staan in dit voorbeeld als woord. Veelgemaakte fout: denken dat elke song dit schema volgt. Dit is een voorbeeld. Image credit: Eigen afbeelding, LessonUp

Een vormschema van een song met letters voor de delen

♪ LUISTEREN · SONGVORM

EEN VORMSCHEMA VOLGEN EN NOTEREN

• Luister naar elke verandering: nieuwe zang, een nieuwe melodie of alleen instrumenten.

• Schrijf bij elke verandering het deel op, of de letter van dat deel.

• Hoor je dezelfde melodie als eerder, gebruik dan dezelfde letter.

• Een deel dat nieuw klinkt, krijgt een nieuwe letter.

Oefen met een bekende song: laat leerlingen per deel een vakje tekenen en de letter erin zetten. Noteren is hier aanvullen, ordenen of wijzigen van letters en woorden. Veelgemaakte fout: een nieuw vakje beginnen bij elke regel van de tekst in plaats van bij elk deel. Image credit: Eigen afbeelding, LessonUp

Kijk naar het vormschema. Welk deel klinkt direct na de bridge?

A

Couplet

B

Refrein

C

Intro

D

Naspel

In het schema volgt na de bridge (C) een refrein (B). Wie naspel kiest, kijkt naar het einde van het schema in plaats van naar de plek na de bridge.

Wat vond je het lastigst?

1

De delen horen aan het geluid

2

Bridge en tussenspel uit elkaar houden

3

Een vormschema volgen

4

De Engelse namen onthouden

Gebruik de uitslag om te bepalen waar je in de examentraining extra tijd aan besteedt.

Welk deel van een song hoor jij het eerst?

Goed: elk deel met uitleg, bijvoorbeeld het refrein omdat het zo meezingbaar is, of de intro omdat die als eerste klinkt. Vraag door: hoe weet je dat het dat deel is?

♪ LUISTEREN · SONGVORM

BEGRIPPEN (1/2)

• intro: begin van de song, vaak zonder zang (ook inleiding of voorspel)

• couplet: deel met steeds nieuwe tekst (ook verse)

• refrein: deel dat steeds terugkomt (ook chorus)

• bridge: tussenstuk met andere melodie en tekst dan couplet en refrein

• tussenspel: deel met alleen instrumenten midden in de song

♪ LUISTEREN · SONGVORM

BEGRIPPEN (2/2)

• naspel: slot van de song (ook coda)

• vormschema: overzicht van de delen van een song in volgorde