1
Ruimtefiguren
Paragraaf 1.3
Balk en rechthoek
Een schoenendoos, een pak melk, een smartphone: allemaal een balk. Wat hebben ze gemeen?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
1
Ruimtefiguren
Paragraaf 1.3
Balk en rechthoek
Een schoenendoos, een pak melk, een smartphone: allemaal een balk. Wat hebben ze gemeen?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 1 Ruimtefiguren, paragraaf 1.3 Balk en rechthoek. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
1.3 Balk en rechthoek
Leerdoelen
1.3.1
Je kunt de eigenschappen van een balk en een rechthoek noemen.
1.3.2
Je kunt de omtrek van een rechthoek en de ribbenlengte van een balk berekenen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Startvraag
De schoenendoos
Een schoenendoos is een balk met zes vlakken. Welke vorm hebben die vlakken?
Rechthoeken
Alleen vierkanten
Driehoeken
Cirkels
Laat eerst stemmen. De vlakken van een balk zijn rechthoeken. Soms is zo'n rechthoek toevallig een vierkant, maar dat hoeft niet. Vraag door: welke vlakken in een schoenendoos zijn even groot?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
De balk
Een balk heeft een lengte, een breedte en een hoogte.
6 vlakken, allemaal rechthoeken
tegenover elkaar liggende vlakken zijn even groot
12 ribben: 4 lange, 4 brede en 4 hoge
Laat de leerlingen aan de figuur zien dat de 4 lange ribben even lang zijn, en ook de 4 brede en de 4 hoge. Een kubus is een balk waarbij lengte, breedte en hoogte gelijk zijn. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Rechthoek en balk
Waar je de rechthoek tegenkomt in de balk.
De rechthoek
Vier rechte hoeken, en zijden die tegenover elkaar liggen zijn even lang.
Omtrek
Loop je rond de rechthoek, dan is de omtrek: 2 · (lengte + breedte).
Vraag waarom 2 · (l + b) werkt: je loopt twee keer de lengte en twee keer de breedte. Wie 2 · l · b rekent, verwart omtrek en oppervlakte. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Opdrachten Kennis
1
Hoeveel ribben van 4 cm heeft deze balk?
8
12
4
2
In een balk zijn er 4 ribben van elke maat: 4 van 3 cm, 4 van 2 cm en 4 van 4 cm. Wie 12 kiest, telt alle ribben. Wie 2 kiest, telt alleen de ribben aan de voorkant of denkt aan een rechthoek. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Voorbeeldopdracht 1
Een balk is 5 cm lang, 3 cm breed en 4 cm hoog. Hoeveel cm zijn alle ribben samen?
gegeven
4 ribben van 5 cm, 4 van 3 cm en 4 van 4 cm
uitwerking
4 · (5 + 3 + 4)
= 4 · 12
= 48
antwoord
48 cm
Laat leerlingen eerst de drie maten bij elkaar optellen en dan 4 keer nemen. Wie 5 + 3 + 4 = 12 als antwoord geeft, vergeet de vier ribben van elke soort. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Opdrachten Kennis
2
Een rechthoek is 9 cm lang en 4 cm breed. Wat is de omtrek?
De omtrek is 2 · (9 + 4) = 26 cm. Wie 13 antwoordt, heeft maar twee zijden meegeteld. Wie 36 antwoordt rekent 9 · 4, dat is de oppervlakte. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de kloppende woorden en getallen in.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Opdrachten Toepassing
3
Een balk heeft 6 vlakken. Die vlakken zijn rechthoeken.
Een kubus is een bijzondere balk.
Een kubus is een balk waarbij alle ribben even lang zijn. De afleider 12 is het aantal ribben, die verwarren sommige leerlingen met het aantal vlakken.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Opdrachten Toepassing
4
Een kamer is 5 m lang, 4 m breed en 3 m hoog. Hoeveel meter plint ligt rondom langs de vloer?
9 m
20 m
12 m
18 m
De plint loopt langs de omtrek van de vloer: 2 · (5 + 4) = 18 m. Wie 9 kiest, telt maar twee wanden. Wie 20 kiest, rekent 5 · 4 (oppervlakte). Wie 12 kiest, telt de hoogte mee.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Opdrachten Toepassing
★ 5
Een rechthoek heeft een omtrek van 30 cm en is 9 cm lang. Hoeveel cm is hij breed?
Lengte en breedte samen zijn de helft van de omtrek: 30 : 2 = 15. De breedte is 15 − 9 = 6 cm. Wie 21 antwoordt, doet 30 − 9. Doorvragen: klopt het als je de omtrek van 9 en 6 uitrekent (2 · 15 = 30)?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
V E R D E R K I J K E R
Een kubus is ook een balk
Een vierkant is eigenlijk een bijzondere rechthoek: alle zijden zijn even lang. Zo is een kubus ook een bijzondere balk.
Zo werkt dat vaker in wiskunde: een bijzonder geval hoort bij een grotere groep.
Vraag leerlingen of het ook andersom kan: is elke balk een kubus? Nee, want de ribben hoeven niet even lang te zijn. Laat ze een eigen voorbeeld bedenken. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.3
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
1.3.1 Eigenschappen balk en rechthoek
1.3.2 Omtrek en ribbenlengte berekenen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp