1
Ruimtefiguren
Paragraaf 1.1
Ruimtefiguren
Een voetbal, een blikje, een dobbelsteen: allemaal anders van vorm. Hoe noem je zulke figuren en wat zit eraan?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
1
Ruimtefiguren
Paragraaf 1.1
Ruimtefiguren
Een voetbal, een blikje, een dobbelsteen: allemaal anders van vorm. Hoe noem je zulke figuren en wat zit eraan?
Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, vmbo-kgt (mavo)
Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 1, hoofdstuk 1 Ruimtefiguren, paragraaf 1.1 Ruimtefiguren. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
1.1 Ruimtefiguren
Leerdoelen
1.1.1
Je kunt de namen van de ruimtefiguren noemen en herkennen.
1.1.2
Je kunt hoekpunten, ribben en vlakken van een ruimtefiguur benoemen en tellen.
De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Startvraag
Het blikje
Je pakt een blikje cola uit de koelkast. Welke ruimtefiguur is dat?
Kubus
Cilinder
Balk
Kegel
Laat eerst stemmen. Een blikje heeft een ronde boven- en onderkant en een gebogen zijkant: een cilinder. Wie kubus of balk kiest, denkt aan een pak of doos. Vraag door: welke andere voorwerpen thuis zijn een cilinder?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Wat is een ruimtefiguur?
Een ruimtefiguur heeft lengte, breedte en hoogte. Je kunt hem vasthouden, een vlakke figuur niet.
Bekende ruimtefiguren:
kubus en balk
cilinder en kegel
piramide en prisma
bol
Laat leerlingen bij elke naam een voorwerp in de klas aanwijzen: een pak melk is een balk, een bal is een bol. Wijs de balk in de figuur aan en vraag hoeveel vlakken hij heeft; dat komt op de volgende dia's terug. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Kennis
1
Hoe heet deze ruimtefiguur?
Prisma
Piramide
Kegel
Balk
Een prisma heeft twee gelijke veelhoeken, hier driehoeken, aan de voor- en achterkant en rechthoekige zijvlakken. Bij een piramide lopen alle zijvlakken naar één top. Een kegel is rond en een balk heeft alleen rechthoeken. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Hoekpunt, ribbe en vlak
Zo noem je de onderdelen van een ruimtefiguur.
Hoekpunt
Een punt waar ribben bij elkaar komen, een hoek van de figuur.
Ribbe
Een lijnstuk waar twee vlakken elkaar raken.
Vlak
Een kant van de figuur, zoals de voorkant of de bovenkant.
Laat leerlingen zelf een hoekpunt, een ribbe en een vlak van hun pennenzak of tafel aanwijzen. Let op: een ribbe is een lijn, een vlak is een oppervlak. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Voorbeeldopdracht 1
Tel bij een balk de hoekpunten, ribben en vlakken.
gegeven
Een balk heeft boven en onder
een rechthoek, met 4 ribben omhoog
uitwerking
Hoekpunten: 4 + 4 = 8
Ribben: 4 + 4 + 4 = 12
Vlakken: voor, achter, links, rechts, boven, onder = 6
antwoord
8 hoekpunten, 12 ribben, 6 vlakken
Tel samen met de klas langs de figuur. Een handige aanpak: eerst boven, dan onder, dan de ribben die omhoog lopen. Bij het tellen van vlakken vergeten leerlingen vaak de onderkant, omdat je die niet ziet. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Kennis
2
Hoeveel hoekpunten heeft deze piramide?
Het grondvlak heeft 4 hoekpunten (A, B, C en D) en de top T is het vijfde: 4 + 1 = 5. Wie 4 antwoordt, vergeet de top. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Vul de kloppende aantallen in.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
3
Een kubus heeft 6 vlakken en 12 ribben.
Een kubus heeft 8 hoekpunten.
Een kubus heeft evenveel hoekpunten, ribben en vlakken als een balk: 8, 12 en 6. De afleiders 4 en 10 zijn getallen die leerlingen kiezen als ze alleen de bovenkant tellen of de ribben verkeerd tellen.
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
4
Een tent is een prisma met een driehoek als voorkant. Hoeveel ribben heeft hij?
6
8
9
12
Voor en achter zijn driehoeken met samen 3 + 3 = 6 ribben, daar komen 3 ribben tussen voor en achter bij: 6 + 3 = 9. Wie 6 kiest, telt de hoekpunten. 12 is het aantal ribben van een balk en 8 het aantal van een piramide met vierkant grondvlak. Image credit: Eigen figuur, LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Opdrachten Toepassing
★ 5
Een piramide heeft een vijfhoek als grondvlak. Hoeveel ribben heeft hij?
Het grondvlak heeft 5 ribben en van elk hoekpunt loopt een rib naar de top: nog eens 5. Samen 5 + 5 = 10. Doorvragen: hoeveel hoekpunten en vlakken heeft deze piramide (6 en 6)?
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
V E R D E R K I J K E R
Ruimtefiguren in de bouw
Architecten werken met ruimtefiguren. De glazen piramide voor het Louvre in Parijs is een piramide, een flatgebouw is meestal een balk en een silo is een cilinder.
Kijk op weg naar huis: welke drie ruimtefiguren zie je het vaakst in jouw straat?
Laat leerlingen hun waarnemingen een volgende les delen. Een leuke uitbreiding is een lijstje van de hoogste of vreemdste gebouwen en de ruimtefiguur waar ze op lijken. Image credit: LessonUp
Hoofdstuk 1
Paragraaf 1.1
Checklist leerdoelen
Welk leerdoel vind je nog het lastigst?
1.1.1 Ruimtefiguren herkennen
1.1.2 Hoekpunten, ribben en vlakken tellen
Ik kan ze allemaal
In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.
Image credit: LessonUp