EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Examentraining
Lijnen en parabolen: zo pak je examenvragen aan
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Examentraining
Lijnen en parabolen: zo pak je examenvragen aan
Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen.
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Wat ga je kunnen?
Ik kan examenvragen over lijnen, parabolen en kwadratische vergelijkingen herkennen en stap voor stap uitwerken.
Cet élément n'a pas d'instructions
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Zo pak je een examenvraag aan
1. Lees het werkwoord: bereken, toon aan, exact? Bij exact of algebraïsch geen GR-optie.
2. Kies de schrijfwijze: nulpunten? Ontbind. Top? Gebruik −b/(2a) of kwadraat afsplitsen.
3. Werk stap voor stap uit en schrijf je tussenstappen op.
4. Controleer door je antwoord in de formule in te vullen.
Cet élément n'a pas d'instructions
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Vraagtype 1: een lijn opstellen
Bereken eerst a = Δy/Δx met twee punten uit de grafiek, tabel of tekst.
Vul daarna één punt in om b te vinden.
Lees alleen punten af die precies op een roosterpunt liggen.
Bij een grafiek zoek je twee punten die duidelijk op roosterpunten liggen en gebruikt die. Zet het voorschrift altijd terug in beide punten.
Hieronder de grafiek van lijn l. Welk functievoorschrift hoort erbij?
y = −0,5x + 3
y = 0,5x + 3
y = −2x + 3
y = −0,5x + 6
Punten (2, 2) en (6, 0): a = (0 − 2)/(6 − 2) = −0,5. Uit 0 = −0,5 · 6 + b volgt b = 3. Afleiders: y = 0,5x + 3 vergeet dat de lijn daalt; y = −2x + 3 deelt Δx door Δy; y = −0,5x + 6 neemt het nulpunt x = 6 als b. Image credit: Eigen figuur
Lijn l gaat door (1, 4) en (3, 10). Bij welke y snijdt l de y-as?
a = (10 − 4)/(3 − 1) = 3 en 4 = 3 · 1 + b geeft b = 1: l is y = 3x + 1. Verwachte fouten: 3 (de a invullen als antwoord) of 4 (de y-waarde van het eerste punt).
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Vraagtype 2: top en symmetrieas
Bij ax² + bx + c ligt de top bij x = −b/(2a).
Vul die x in de formule in voor de y-coördinaat.
Hier is a = −1 en b = 4, dus x = −4/(−2) = 2 en f(2) = −4 + 8 + 5 = 9. De top is (2, 9). Omdat a negatief is, is dit het hoogste punt.
Wat zijn de coördinaten van de top van deze parabool?
(−3, −32)
(3, 4)
(3, −4)
(6, −5)
x = −6/(−2) = 3 en f(3) = −9 + 18 − 5 = 4. Afleiders: (−3, −32) neemt x = b/(2a) en rekent f(−3) = −32 uit; (3, −4) draait het teken van de y-coördinaat om; (6, −5) neemt x = 6 en de bijbehorende functiewaarde f(6) = −5.
Bereken de y-coördinaat van de top van f(x) = 2x² − 12x + 7.
x = 12/4 = 3 en f(3) = 18 − 36 + 7 = −11. Verwachte fouten: 3 (alleen de x-coördinaat), of x = 6 invullen door −b/a te nemen in plaats van −b/(2a), dan krijg je f(6) = 7.
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Vraagtype 3: een parabool opstellen
Nulpunten p en q bekend? Gebruik a(x − p)(x − q).
Top (r, s) bekend? Gebruik a(x − r)² + s.
Bereken a met een extra punt dat op de parabool ligt.
Kies de schrijfwijze op grond van wat gegeven is. Controleer altijd met een tweede punt, bijvoorbeeld het snijpunt met de y-as.
Hieronder de grafiek van f. Welk functievoorschrift hoort erbij?
f(x) = (x + 1)(x − 3)
f(x) = −(x − 1)(x + 3)
f(x) = −(x − 1)² + 3
f(x) = −(x + 1)(x − 3)
Nulpunten x = −1 en x = 3, dus f(x) = a(x + 1)(x − 3). Het punt (0, 3) geeft 3 = a · 1 · (−3), dus a = −1. Afleiders: (x + 1)(x − 3) mist het minteken en snijdt de y-as in −3; −(x − 1)(x + 3) draait de tekens in de factoren om; −(x − 1)² + 3 heeft de juiste vorm maar top (1, 3) in plaats van (1, 4). Image credit: Eigen figuur
Een parabool met top (2, −3) heeft voorschrift f(x) = a(x − 2)² − 3 en gaat door (0, 5). Bereken a.
Invullen van (0, 5): 5 = a · (−2)² − 3 = 4a − 3, dus 4a = 8 en a = 2. Verwachte fouten: 8 (4a = 8 niet delen door 4), 1,25 (de −3 vergeten: 5 = 4a) of −2 ((−2)² als −4 nemen).
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Vraagtype 4: opstellen en oplossen in een context
Noem wat je zoekt x en stel een vergelijking op.
Herleid tot 0, los op en bekijk welke oplossing past bij de context.
Een negatieve lengte of een negatief aantal valt af.
Voorbeeld: het product van twee opeenvolgende positieve gehele getallen is 56. Met x het kleinste getal geldt x(x + 1) = 56, dus x² + x − 56 = 0 en (x + 8)(x − 7) = 0. Dan x = 7 of x = −8; alleen x = 7 is positief, dus de getallen zijn 7 en 8.
Een rechthoek is 3 m langer dan breed en heeft oppervlakte 40 m². Welke vergelijking hoort bij breedte b?
b² + 3b = 40
b² + 3 = 40
4b + 6 = 40
b² + 3b = 20
Lengte b + 3, dus oppervlakte b(b + 3) = b² + 3b = 40. Afleiders: b² + 3 = 40 vergeet de factor b bij de 3; 4b + 6 = 40 rekent met de omtrek; b² + 3b = 20 neemt de helft van de oppervlakte.
W is de winst bij x verkochte broodjes. Bij welk kleinste aantal is W = 0?
W is de winst in euro. −x² + 60x − 500 = 0 geeft x² − 60x + 500 = 0, dus D = 3600 − 2000 = 1600 en x = (60 ± 40)/2 = 10 of 50. Het kleinste aantal is 10. Verwachte fout: 50 noemen, of bij −x² + 60x − 500 = 0 met a = −1 een tekenfout maken.
Welk vraagtype vind jij het lastigst?
Een lijn opstellen
Top en symmetrieas
Een parabool opstellen
Opstellen en oplossen in een context
Cet élément n'a pas d'instructions
EXAMENSTOF · WISKUNDE B · FUNCTIES · LIJNEN EN PARABOLEN
Tips voor op het examen
Bereken bij twee punten eerst a = Δy/Δx en daarna b.
De top ligt bij x = −b/(2a), de nulpunten haal je uit het ontbinden.
Herleid een vergelijking altijd eerst tot 0 aan één kant.
Controleer je antwoord door het in de formule in te vullen.
Cet élément n'a pas d'instructions