§9.5 Inhoud ruimtefiguren (leerjaar 3)

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.5

Inhoud ruimtefiguren

Past een kegel drie keer in een cilinder? Je rekent de inhoud van ruimtefiguren uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 14
suivant
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

Cette leçon contient 14 diapositives, avec quiz interactifs et diapositives de texte.

Signaler cette leçon

Introduction

Leerlingen berekenen de inhoud van prisma, cilinder, piramide, kegel en bol met de formules en rekenen om naar liter. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.5. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Éléments de cette leçon

9

Omtrek, oppervlakte en inhoud

Paragraaf 9.5

Inhoud ruimtefiguren

Past een kegel drie keer in een cilinder? Je rekent de inhoud van ruimtefiguren uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 9 Omtrek, oppervlakte en inhoud, paragraaf 9.5 Inhoud ruimtefiguren. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

9.5  Inhoud ruimtefiguren

Leerdoelen

9.5.1

Je kunt de inhoud van een prisma en een cilinder berekenen met grondvlak keer hoogte.

9.5.2

Je kunt de inhoud van een piramide en een kegel berekenen met een derde.

9.5.3

Je kunt de inhoud van een bol berekenen en omrekenen naar liter.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Startvraag

Kegel in cilinder

Een kegel en een cilinder hebben dezelfde grondcirkel en dezelfde hoogte. Hoeveel keer past de inhoud van de kegel in de cilinder? Gok maar.

A

2 keer

B

3 keer

C

4 keer

D

6 keer

De kegel is precies een derde van de cilinder, dus hij past 3 keer in de cilinder. Dat kun je laten zien met zand of water als er een kegel en een cilinder in de klas zijn. 2 keer is de meest gekozen gok omdat een kegel 'half' lijkt. Dit is de basis voor de formules van kegel en piramide.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Inhoud van een prisma

Een prisma heeft twee gelijke grondvlakken en rechte zijkanten. Inhoud = oppervlakte grondvlak · hoogte. Hier is het grondvlak een driehoek: ½ · 3 · 4 = 6 cm². De lengte is 6 cm, dus V = 6 · 6 = 36 cm³. Voor een cilinder werkt het zo: V = π · r² · h.

Benadruk dat het grondvlak het vlak is dat je steeds opnieuw 'opstapelt'. Bij een liggend prisma is de 'hoogte' de lengte. Vraag: wat is het grondvlak van een balk? (een rechthoek, dus V = l · b · h). Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Piramide, kegel en bol

een derde van grondvlak keer hoogte

V = ⅓ · G · h

Kegel: V = ⅓ · π · r² · h. Bol: V = 4/3 · π · r³. Prisma en cilinder: V = G · h, zonder de ⅓.

Bij de bol is de straal belangrijk: r³, dus eerst r · r · r. Veel fouten komen van de diameter gebruiken in plaats van de straal. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Voorbeeldopdracht 1

Een blik heeft een straal van 3 cm en is 12 cm hoog. Bereken de inhoud (1 decimaal).

gegeven

r = 3 cm, h = 12 cm

uitwerking

V = π · r² · h

V = π · 3² · 12

V = π · 108

antwoord

De inhoud is ongeveer 339,3 cm³

Eerst r² = 9, dan keer 12, dan keer π. In liter: 339,3 cm³ is ongeveer 0,34 liter. Wie π · (3 · 12)² doet, komt op een enorm getal: de haakjes staan niet waar de machten bij horen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Opdrachten Kennis

1

Welke formule geeft de inhoud van een kegel?

A

π · r · s

B

4/3 · π · r³

C

π · r² · h

D

⅓ · π · r² · h

V = ⅓ · π · r² · h. π · r · s is de mantel van een kegel (oppervlakte). 4/3 · π · r³ hoort bij de bol. π · r² · h is de cilinder: de kegel is daar een derde van.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Opdrachten Toepassing

2

De piramide is 5 cm hoog. Bereken de inhoud in cm³.

Grondvlak: 6 · 6 = 36 cm². V = ⅓ · 36 · 5 = 60 cm³. Wie 180 antwoordt, is de ⅓ vergeten (36 · 5). Wie 30 antwoordt, heeft de helft genomen in plaats van een derde. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Opdrachten Toepassing

3

Een bol heeft een straal van 6 cm. Wat is de inhoud (1 decimaal)?

A

150,8 cm³

B

452,4 cm³

C

904,8 cm³

D

2714,3 cm³

V = 4/3 · π · 6³ = 4/3 · π · 216 ≈ 904,8 cm³. 150,8 komt uit 4/3 · π · 6²: r² in plaats van r³. 452,4 is 2/3 · π · r³ (een halve bol). 2714,3 is 4 · π · 6³: de 4/3 verward met 4.

Vul de ontbrekende woorden in.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Opdrachten Toepassing

4

De inhoud van een prisma is de oppervlakte van het grondvlak keer de hoogte.

Bij een piramide of kegel neem je daarvan een derde.

Bij een bol reken je met 4/3 · π · r³.

grondvlak
hoogte
een derde
r³
omtrek
de helft
r²

De afleider 'de helft' hoort bij een veelgemaakte fout: kegel of piramide als de helft van prisma of cilinder. 'r²' is de oppervlakte van een cirkel, geen inhoud van een bol.

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Opdrachten Toepassing

★ 5

Hoeveel liter past in de trechter? Rond af op 1 decimaal.

V = ⅓ · π · 10² · 24 = π · 800 ≈ 2513,3 cm³. 1.000 cm³ is 1 liter, dus 2513,3 : 1.000 ≈ 2,5 liter. Wie 2513,3 geeft, is vergeten om te rekenen. Wie 7,5 geeft, is de ⅓ vergeten (2.513,3 · 3 = 7.540). Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

V E R D E R K I J K E R

Archimedes en de bol

Een bol past precies in een cilinder met dezelfde straal en een hoogte van 2r. Bij r = 5 is de cilinder π · 25 · 10 ≈ 785,4 cm³ en de bol 4/3 · π · 125 ≈ 523,6 cm³. De bol is precies ⅔ van de cilinder.

Archimedes was hier zo trots op dat hij vroeg om een bol in een cilinder op zijn grafsteen. Controle: 523,6 : 785,4 = 0,667. Reken met de formules na waarom: 4/3 · π · r³ en 2/3 · (π · r² · 2r) zijn gelijk. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 9

Paragraaf 9.5

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

9.5.1 Inhoud van prisma en cilinder

2

9.5.2 Inhoud van piramide en kegel

3

9.5.3 Inhoud van een bol en liters

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

9.5

Klik hier

Image credit: LessonUp