Opnametechniek en productie (Muziek vwo), les 2: Examentraining

• newEditor
• Muziek
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4-6

Introduction

Examentraining opnametechniek en productie: effecten, elektronische klanken, herhaling en einde, tempo en timing, met acht vragen waarvan vier luistervragen.

LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

EXAMENTRAINING

Opnametechniek en productie: zo pak je examenvragen aan

Les 2 van 3. Laat leerlingen in tweetallen overleggen bij de open vragen. Image credit: Steve Knight / Wikimedia Commons, CC BY 2.0

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

WAT GA JE KUNNEN?

Ik kan in een luisterfragment of een productiegegeven de juiste opname- of productietechniek herkennen en benoemen.

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

ZO PAK JE EEN EXAMENVRAAG AAN

• 1. Lees: welke techniek wordt gevraagd: een effect, een elektronisch middel, een herhaling of een tijdsaanduiding?

• 2. Luister: let op één ding tegelijk: de stem, het ritme, de ruimte of het einde.

• 3. Vergelijk: kies per optie wat je er precies van zou horen.

• 4. Controleer: past je antwoord bij alles wat je hoort en niet bij een andere techniek?

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

VRAAGTYPE 1: EFFECTEN EN PLAATSING HERKENNEN

• Je benoemt een effect of de plek van een geluid in de mix.

• Let op herhalingen van noten en op links en rechts.

Video: U2: Where The Streets Have No Name (Remastered) (kanaal: U2). Wat hoor je? De gitaar speelt een vlot patroon waarin elke noot kort daarna opnieuw klinkt, in het ritme van het nummer. Dat is delay. Goede antwoord: delay.

Welk effect geeft het gitaarritme zijn herhalende echo?

A

Delay: de noten klinken kort daarna opnieuw

B

Autotune: de toonhoogte wordt rechtgezet

C

Fade-out: het volume zakt langzaam weg

D

Crossfade: twee nummers lopen in elkaar over

De noten van de gitaar klinken steeds opnieuw: delay. Wie fade-out of crossfade kiest, let op het volume in plaats van op de herhaling.

Een mixer noteert: gitaar 100 procent links, toetsen 100 procent rechts, zang midden. Welke bewerking beschrijft dat?

A

Quantising

B

Crossfade

C

Panning

D

Dubbing

Een track tussen links en rechts plaatsen is panning. Wie dubbing kiest, denkt aan extra partijen opnemen in plaats van plaatsen.

Een analoge synthesizer (Wasp)

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

VRAAGTYPE 2: ELEKTRONISCHE KLANKEN

• Je benoemt hoe een geluid elektronisch is gemaakt.

• Let op strakke, steeds gelijke klanken en op klank uit software.

Image credit: R. Bartz / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5

Video: Marvin Gaye: Sexual Healing (kanaal: MarvinGayeVEVO). Wat hoor je? Het ritme komt van een drumcomputer: elke slag klinkt precies gelijk en strak op de tel, zonder de kleine verschillen van een drummer. Goede antwoord: een drumcomputer.

Hoe is het ritme in dit fragment gemaakt?

A

Een drummer speelt een akoestisch drumstel

B

Met een drumcomputer

C

Een dj scratcht platen op draaitafels

D

Een slagwerkgroep speelt live percussie

De slagen klinken precies gelijk: drumcomputer. Wie een drummer kiest, mist de strakke, elektronische klank.

Een toetsenist speelt MIDI-noten in. De klank komt van software in de DAW. Welk begrip past bij die software?

A

Drumcomputer

B

Crossfade

C

Fade-out

D

VST/virtual instrument

Software die MIDI-noten omzet in klank is een VST of virtual instrument. Wie drumcomputer kiest, denkt aan een apparaat voor ritmes.

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

VRAAGTYPE 3: HERHALING EN EINDE

• Je benoemt een stukje dat steeds terugkeert of hoe een nummer eindigt.

• Let op wat precies herhaalt en op het volume aan het eind.

Video: Pink Floyd: Money (2023 Remaster) (kanaal: Pink Floyd). Wat hoor je? Aan het begin klinken kassageluiden en munten in een vast herhalend patroon, een loop. Daaronder begint de basriff. Goede antwoord: loop.

Aan het begin klinken geluiden die steeds hetzelfde patroon herhalen. Welk begrip past?

A

Fade-out

B

Crossfade

C

Autotune

D

Loop

Een steeds herhalend stukje is een loop. Wie fade-out kiest, let op een volume dat wegzakt, en dat gebeurt hier niet.

Video: Fleetwood Mac: Dreams (Official Audio) (kanaal: Fleetwood Mac). Wat hoor je? In het laatste deel van het nummer zakt het volume langzaam weg tot stilte. Dat is een fade-out. Goede antwoord: het volume zakt langzaam weg.

Wat gebeurt er met het volume aan het einde van dit fragment?

A

Het neemt toe: een crossfade naar een nieuw nummer

B

Het zakt langzaam weg: een fade-out

C

Het blijft gelijk tot een laatste slotakkoord

D

Het verschuift van links naar rechts: panning

Het volume zakt weg tot stilte: fade-out. Wie crossfade kiest, hoort geen tweede nummer opkomen.

Een dj beweegt een plaat op de draaitafel, 2010

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

VRAAGTYPE 4: TEMPO EN TIMING

• Je redeneert met bpm, quantising en crossfade.

• Let op wat er in de situatie wordt beschreven.

Image credit: 黃 zero / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Een drummer speelt iets onnauwkeurig. De producer zet alle noten precies op het ritmische raster. Welke bewerking is dat?

A

Autotune

B

Panning

C

Quantising

D

Dubbing

Noten op een raster zetten is quantising. Wie autotune kiest, verwart timing met toonhoogte.

Een dj laat nummer A (120 bpm) met een crossfade overlopen in nummer B (90 bpm). Wat gaat er hoorbaar mis?

A

De beats lopen niet synchroon, want de tempo's verschillen

B

Nummer B wordt automatisch mono

C

De samples in A verdwijnen uit de mix

D

Nummer A krijgt een fade-out in plaats van een crossfade

Bij verschillende bpm lopen beats uit de pas. De andere opties volgen niet uit de gegevens.

Welk vraagtype vind jij het lastigst?

1

Effecten en plaatsing

2

Elektronische klanken

3

Herhaling en einde

4

Tempo en timing

Bespreek de uitslag en laat leerlingen die iets lastig vinden het fragment nog eens beluisteren.

♪ LUISTEREN · OPNAME EN PRODUCTIE

TIPS VOOR OP HET EXAMEN

• Benoem eerst wat je hoort en kies daarna pas het begrip.

• Delay geeft losse herhalingen, reverb een smeltende nagalm.

• Een fade-out gaat over één nummer, een crossfade over twee.

• Bij bpm gaat het om het tempo, bij quantising om de timing van noten.