LUIDER 45 · You Need to Calm Down (Taylor Swift)
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
45
YOU NEED TO CALM DOWN
TAYLOR SWIFT · 2019
De grootste popster ter wereld zet een petitie voor lhbti+-rechten onder haar clip.
La durée de la leçon est: 40 minIntroduction
Éléments de cette leçon
LUIDER · PROTESTSONGS IN DE SCHIJNWERPERS
45
YOU NEED TO CALM DOWN
TAYLOR SWIFT · 2019
De grootste popster ter wereld zet een petitie voor lhbti+-rechten onder haar clip.
Les over You Need to Calm Down van Taylor Swift (2019): een popsong tegen online haat en homohaat, gekoppeld aan een petitie voor de Equality Act, een Amerikaanse wet tegen discriminatie van lhbti+'ers. Veel leerlingen kennen Swift via streaming, TikTok of de Eras Tour; gebruik die kennis. Let op: in elke klas kunnen leerlingen zitten die zelf lhbti+ zijn of daarover twijfelen. De discussie gaat over het lied, de artiest en de maatschappij, nooit over de vraag of lhbti+ oké is. Grijp in bij kwetsende opmerkingen. De clip is kleurrijk en zonder geweld; er komen, als spot, betogers met haatborden in voor. Image credit: Paolo V / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE VRAAG VAN DEZE LES
Kan een vrolijke popsong van de grootste ster ter wereld ook een protestsong zijn?
NA DEZE LES KUN JE
uitleggen voor welke rechten You Need to Calm Down opkomt en waarom in 2019
beschrijven hoe tekst, clip en petitie samen één boodschap brengen
afwegen of het lied vooral activisme is of vooral marketing
Vraag kort wie Taylor Swift kent en hoe: van Spotify, TikTok, de Eras Tour, vrienden die Swifties zijn? Fans zijn vaak experts: ze kennen de verborgen hints (easter eggs) in clips. Laat ze dat gerust inbrengen. Leg het woord lhbti+ uit: lesbisch, homo, bi, trans, intersekse, en de plus voor andere identiteiten. De vraag van de les komt aan het eind terug: moet een protestsong boos klinken?
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
KIJK EN LUISTER
Taylor Swift, You Need to Calm Down (2019)
Wie zie je allemaal in de clip? En wat vraagt Swift aan het eind van de clip aan jou als kijker?
Officiële clip van het kanaal van Taylor Swift, uitgebracht op 17 juni 2019. De clip eindigt met een oproep om haar petitie voor de Equality Act te tekenen. Laat leerlingen bekende gezichten noemen en vraag wat die samen gemeen hebben: het zijn vooral lhbti+-sterren. Verder luisteren: Swift speelde het nummer live in de Live Lounge van BBC Radio 1 (https://www.youtube.com/watch?v=BEaIRfBZk00). In 2023 en 2024 zat het in het Lover-deel van The Eras Tour, zoals op de omslagfoto.
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE TIJD
2019: vijftig jaar Stonewall
In juni 1969 kwamen bezoekers van de Stonewall Inn, een homobar in New York, in opstand tegen politie-invallen. Sindsdien is juni de Pride-maand.
In 2019 mogen twee mannen of twee vrouwen in de hele VS trouwen. Maar in veel staten kun je nog je baan of je huis kwijtraken omdat je lhbti+ bent.
De Stonewall Inn in New York, vijftig jaar na de rellen, juni 2019.
Het homohuwelijk is in de hele VS legaal sinds een uitspraak van het Hooggerechtshof in 2015 (Nederland was in 2001 het eerste land ter wereld). De Equality Act moest discriminatie op grond van seksuele oriëntatie en genderidentiteit verbieden, bij werk, wonen en diensten. Het Huis van Afgevaardigden nam de wet in mei 2019 aan, de Senaat stemde er nooit over. In juni 2020 besliste het Hooggerechtshof dat ontslag omdat iemand homo of trans is verboden is (Bostock tegen Clayton County); voor wonen en diensten bleef het per staat verschillend. In Swifts eigen staat Tennessee lagen in 2019 wetsvoorstellen die lhbti+-organisaties de slate of hate noemden. Image credit: Danielezampadaniele / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE MAKER
Van zwijgen naar een petitie
Jarenlang zei Taylor Swift niets over politiek, en daar kreeg ze kritiek op. In oktober 2018 brak ze haar stilte: op Instagram riep ze fans op om te gaan stemmen.
In april 2019 gaf ze 113.000 dollar aan een lhbti+-organisatie in Tennessee. Op 1 juni begon ze een petitie voor de Equality Act, een wet tegen discriminatie.
Taylor Swift bij de iHeartRadio Music Awards in Los Angeles, maart 2019.
Swift begon als countryzangeres in Nashville, Tennessee. In de Netflix-documentaire Miss Americana (2020) legt ze uit waarom ze lang zweeg over politiek en waarom ze dat veranderde. In haar Instagrambericht van oktober 2018 noemde ze ook welke kandidaten ze in Tennessee steunde. De gift van 113.000 dollar ging naar het Tennessee Equality Project; fans zagen er haar geluksgetal 13 in. De petitie op Change.org startte op 1 juni 2019, de eerste dag van de Pride-maand. Doorvraag: waarom zou een ster zo lang zwijgen? (Angst om fans te verliezen, vooral in de conservatieve countrywereld.) Image credit: Toglenn / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE CLIP
Een regenboogfeest met een oproep
De clip speelt in een kleurrijk caravandorp vol lhbti+-sterren, zoals RuPaul, Ellen DeGeneres en Laverne Cox. Aan het eind staat een oproep: teken de petitie.
De clip won bij de MTV Video Music Awards de prijs voor beste clip van het jaar. Het Witte Huis reageerde: het zei tegen discriminatie te zijn, maar niet voor deze wet.
704.000
HANDTEKENINGEN ONDER DE PETITIE VOOR DE EQUALITY ACT
Regie: Taylor Swift en Drew Kirsch; zanger Todrick Hall was coproducent en speelt mee. Ook te zien: de vijf presentatoren van Queer Eye, Adam Lambert, en dragqueens verkleed als popsterren. Katy Perry, met wie Swift jaren ruzie had, verschijnt als hamburger naast Swift als patatje: het einde van een ruzie. De clip won in augustus 2019 bij de VMA's zowel Video of the Year als Video for Good. Senatoren als Elizabeth Warren en Cory Booker tekenden de petitie; lhbti+-organisatie GLAAD kreeg veel giften, vaak van 13 dollar. Kritiekpunt: de betogers in de clip worden neergezet als domme plattelanders met spelfouten op hun borden. Is dat ook een stereotype?
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE TEKST
Waar gaat het over?
Volledige tekst: genius.com
COUPLET 1
De ik-figuur richt zich tot mensen die online anoniem gemene berichten sturen. Ze kennen haar niet eens. Hun woede zegt meer over henzelf dan over haar.
COUPLET 2
Nu gaat het over betogers die met borden tegen homo's demonstreren. Ze zouden beter iets nuttigs kunnen doen. Hun haat verandert niets aan wie iemand is. Ze noemt de organisatie GLAAD.
COUPLET 3
Over hoe vrouwen in de popwereld tegen elkaar worden opgezet, alsof er maar één de beste mag zijn. De ik-figuur vindt dat er ruimte is voor allemaal.
REFREIN
Steeds dezelfde boodschap aan al die mensen: doe eens rustig. Het klinkt niet als een schreeuw, maar als een knipoog, bijna een schouderophaal.
Lees de tekst samen via de link (auteursrechtelijk beschermd, daarom niet op de dia). Drie coupletten, drie doelwitten: internettrolls, anti-homobetogers, en wie vrouwen tegen elkaar uitspeelt. In couplet 2 speelt Swift met de naam van GLAAD, een Amerikaanse organisatie die opkomt voor lhbti+'ers in de media. Wijs op het perspectief: de ik-figuur staat naast de lhbti+'ers, maar is er zelf geen. Doorvraag: is het terecht dat Swift in couplet 1 haar eigen haters behandelt, in hetzelfde lied als homohaat?
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
VRAAG
Het refrein klinkt luchtig en spottend, niet boos. Wat bereikt Swift daarmee?
Ze maakt de haat belachelijk, zodat de haters klein lijken
Ze laat horen dat het onderwerp eigenlijk niet belangrijk is
Ze probeert de betogers met rustige argumenten te overtuigen
Ze laat merken dat ze zelf ook bang is voor de haters
Het goede antwoord: ze maakt de haat belachelijk. Spot is een oud protestmiddel: wie uitgelachen wordt, verliest macht. Er staan geen argumenten in het lied en er klinkt geen angst. De verwachte misvatting: luchtig betekent onbelangrijk. Doorvraag: werkt spot beter of slechter dan woede? Vergelijk met een boze protestsong uit de reeks, zoals Killing in the Name.
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE MUZIEK
Protest in een vrolijke verpakking
Vorm
Drie coupletten, elk met een ander doelwit, en steeds hetzelfde refrein. Kort en overzichtelijk: het nummer duurt nog geen drie minuten.
Productie
Elektropop met weinig lagen: een doorlopende synthbas, geprogrammeerde drums en veel lucht. Swift maakte het samen met producer Joel Little.
Zang
In de coupletten praat-zingt Swift bijna, als een rapper. In het refrein klinken oplopende echo's zonder woorden: die blijven meteen hangen.
Verdieping voor muziekleerlingen en conservatoriumstudenten. Electropop en synthpop, duur 2:51. Joel Little is bekend als coproducent van Royals van Lorde (2013). Opgenomen in Golden Age Studios, gemixt door Serban Ghenea. Luister naar de spreekzang in de coupletten: het klinkt als iemand die met een glimlach terugpraat, niet als iemand die schreeuwt. Het refrein werkt met een vraag-en-antwoord tussen de zang en de echo's, zodat je vanzelf meedoet. Doorvraag: waarom kiest Swift voor zo'n sobere, dansbare productie bij een serieus onderwerp? Vergelijk met Strange Fruit, dat ook zonder te schreeuwen protesteert, maar met een heel andere stemming.
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
DE KRITIEK
Activisme of marketing?
Niet iedereen was blij. Critici vonden dat Swift haar eigen haters op één lijn zette met mensen die lhbti+'ers discrimineren. Anderen spraken van regenboogmarketing: het lied kwam uit in de Pride-maand, vlak voor haar nieuwe album Lover.
Voorstanders wijzen op wat er wel gebeurde: een petitie met ruim 700.000 handtekeningen, extra giften aan lhbti+-organisaties en een lied dat miljoenen jongeren meezongen. Veel lhbti+-fans voelden zich erdoor gezien.
Spencer Kornhaber schreef in The Atlantic dat het de vraag is of beroemdheden op een manier worden aangevallen die te vergelijken is met wat queer mensen meemaken. Justin Kirkland (Esquire) vond dat het lied de kern van bondgenootschap mist. Het album Lover verscheen op 23 augustus 2019. Het woord regenboogmarketing (ook: pinkwashing of rainbow capitalism) gebruik je voor bedrijven of sterren die in de Pride-maand een regenboog gebruiken om te verkopen, zonder er iets voor te doen. Laat leerlingen beide kanten noemen voordat ze stemmen bij de stelling. Het lied haalde de tweede plek in de Amerikaanse Billboard Hot 100.
Eens
Oneens
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
STELLING
You Need to Calm Down is eerder marketing dan activisme.
Discussiemoment, ongeveer 5 minuten. Laat eerst stemmen en dan per kant twee argumenten noemen. Doorvraag 1: kan iets allebei tegelijk zijn? Is het erg als een artiest verdient aan een goed doel, als er ook echt iets gebeurt? Doorvraag 2: wie mag bepalen of het echt activisme is: critici, fans, of de lhbti+'ers voor wie het lied bedoeld is? Houd de discussie bij het lied en de artiest. Het gaat niet over de vraag of lhbti+ oké is.
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
TERUG NAAR DE VRAAG
Kan een vrolijke popsong van de grootste ster ter wereld ook een protestsong zijn?
WAT BLIJFT
Het lied neemt het op voor lhbti+'ers en koppelt dat aan een echte wet: de Equality Act, met een petitie aan het eind van de clip.
Het protest is geen schreeuw maar spot: een luchtige popsong die haat belachelijk maakt en miljoenen luisteraars bereikt.
Of het ook marketing is, blijft een discussie. Een protestsong kan tegelijk goed verkopen en echt iets in beweging zetten.
Cet élément n'a pas d'instructions
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
Een artiest die jij volgt wil opkomen voor een goed doel. Wat moet die doen om geloofwaardig te zijn?
Exitvraag. Een goed antwoord noemt concrete daden naast het lied: geld geven, blijven praten over het onderwerp ook na de release, mensen uit de groep zelf aan het woord laten, een duidelijke actie zoals een petitie. De verwachte fout: alleen "een lied erover maken" of "het menen", zonder te zeggen waaraan je dat kunt zien.
LUIDER
45 · YOU NEED TO CALM DOWN · TAYLOR SWIFT
LUISTER VERDER
ALLE 50 SONGS IN ÉÉN PLAYLIST
Van Strange Fruit tot Stefania, in de volgorde van de lessen. Scan de code met je telefoon of zoek in Spotify op LUIDER · 50 protestsongs.
Slotdia: de playlist LUIDER · 50 protestsongs op Spotify (https://open.spotify.com/playlist/41vJVRAfJVVrgMEmJFl0bG), met alle songs van de reeks in lesvolgorde. Leerlingen kunnen thuis verder luisteren.
