Module 2 - keuze-onderwerp 'Gokken'

• Burgerschap
• MBO
• Studiejaar 1-4

Instructies

• Start de les door op de button Start les te klikken
• De link Printen biedt mogelijkheid om de slides en notities van de les te printen

Gokken

Zet jij je geld erop in?

Vorm: poll, woordweb, opdracht, quizvragen, video

Duur: 30 minuten

Leerdoel:

Aan het einde van deze les kunnen studenten uitleggen:

- wat gokken is

- waarom het verslavend kan worden

- welke waarschuwingssignalen er zijn

- waar ze hulp kunt zoeken.

Programma

• Jullie mening
  
• Wat is gokken?
  
• Hoe werkt het in je brein?
  
• Casus: Lisa
  
• Quiz
  

Programma

Bespreek waar je het over gaat hebben in dit keuzeonderwerp.

Vertel dat we het vandaag over gokken gaan hebben.

Vraag om te starten. Wie denkt met gokken geld te kunnen verdienen? Deze vraag kunnen de studenten beantwoorden door hun hand op te steken als zij van mening zijn dat dit kan.

Voorkennis

Vorm: Quiz

Duur: 5 minuten

Leerdoel:

De studenten kunnen de risico’s en de gevolgen van gokken benoemen.

Overgang: "Eerste vraag: weet jij vanaf welke leeftijd je in Nederland mag gokken?"

Wie van jullie heeft wel eens gegokt of kent iemand die gegokt heeft?

Ja

Nee

Weet niet

Wie heeft van jullie heeft wel eens gegokt of kent iemand die gegokt heeft?

Vragen: Wat voor gokken bedoel je? Online of echt?

Zeg erbij. Je hoeft niets persoonlijks te delen. We bespreken vandaag vooral hoe gokken werkt en waar je op moet letten.

Stellingen: Wat denk jij?

1. Iedereen gokt wel eens, dus het is niet erg
   
2. Met gokken kun je echt geld verdienen
   
3. Gokken is pas een probleem als je schulden hebt.

Stellingen: Wat denk jij?

Hier zie je 3 stellingen.  Laat de studenten een keuze maken voor de stelling waar ze het meest eens mee zijn.

Je hebt 2 opties:

1. Laat de studenten die het eens zijn met stelling 1 bij elkaar in een hoek staan, eens met stelling 2 in een andere hoek en tenslotte eens met stelling 3 in weer een andere hoek.

2. Je kunt het bovenstaande ook vervangen door het opsteken van 1, 2 of 3 vingers om aan te geven welke stelling hun voorkeur heeft.

Vraag steeds één of twee studenten waarom zij dat denken. Corrigeer daarna kort. Belangrijk: gokken kan normaal lijken, maar dat betekent niet dat het zonder risico is. Rijk worden met gokken is geen realistische verwachting. Gokken kan al een probleem zijn vóórdat iemand schulden heeft.

Vraag ALTIJD:

Wanneer klopt dit wel?

Wanneer niet?

Wat is gokken?

Wat is gokken?

1. Vraag aan de studenten 1 voorbeeld van gokken uit hun eigen leven (of wat ze zien bij anderen) te geven.
2. Bespreek de antwoorden.
3. Vul aan vanuit de uitleg.

Uitleg:

Gokken is geld inzetten op iets waarvan je de uitkomst niet zeker weet, in de hoop meer geld te winnen. 

Overgang: "Met die definitie in je hoofd: welke van deze voorbeelden vallen daaronder?"

Vormen van gokken: welke 

hiervan zijn gokken?

Lootbox

Sportwedstrijd

Casino

Gokkast

Staatsloterijg

Vormen van gokken

Dit zijn voorbeelden van vormen van gokken:

• Piramidespel (Een piramidespel is een frauduleus systeem waarbij geld wordt verdiend door het werven van nieuwe deelnemers in plaats van door de verkoop van echte producten. Het is in Nederland illegaal, ontwrichtend en stort onvermijdelijk in, waardoor het merendeel van de deelnemers zijn inleg verliest)
• Loterij
• Gokkast
• Casino
• Sportwedstrijden
• Lootboxen (pakketjes die je koopt in allerlei spellen zoals FIFA)

Als je deze slide interactiever wilt maken, kun je aan studenten vragen of de plaatjes gokken zijn. 

De lootbox leidt vaak tot de meeste discussie. Leg uit dat een lootbox onder de definitie van gokken valt zodra er geld of waarde wordt ingezet voor een onzekere uitkomst.

Overgang: "Laten we dit nu concreet maken met iemand die je misschien wel herkent."

Lisa

Dit is Lisa. Ze is 19 jaar oud.

• Ze gokt af en toe online op sportwedstrijden
• In het begin wint ze een paar keer
• Nu gokt ze steeds vaker
• Nu gebruikt ze soms ook geld dat eigenlijk voor iets anders was bedoeld.

Wat zie je gebeuren bij Lisa?

Lisa

Vraag: “Wat valt je op?”

Laat studenten signalen benoemen: 

• ze gaat vaker gokken, 
  
• ze gebruikt geld dat ergens anders voor bedoeld is, 
  
• ze denkt dat ze controle heeft, ze wint eerst, wat haar verleidt om door te gaan. 
  

Vraag door: is dit nog onschuldig? Waarom wel of niet? Wanneer zou jij je zorgen gaan maken?

Afronding: een probleem begint vaak klein. Je ziet het aan veranderingen in gedrag, niet pas bij schulden.

Overgang: "Voordat jullie hier zelf mee aan de slag gaan: hoe kán het dat iemand zo vaker gaat gokken? Dat zit in hoe je brein hierop reageert."

Opdracht

Lisa is nu 20 en gokt bijna iedere dag. Ze zegt dat ze alles onder controle heeft.

• Wat verandert er bij Lisa? 
• Waarom is dit risicovol?
• Wanneer gaat het mis?
• Wat zou jij tegen haar zeggen? 
• Wat moet Lisa nu doen?

Opdracht

Geef aan dat we een stap verder gaan Stel: dit is iemand uit jouw klas of vriendengroep.

Instructie:

• Werk in tweetallen.
• 3 minuten
  
• Bespreek alle vragen

Wat verander er bij Lisa?

• Ze gokt steeds vaker
  
• Ze gebruikt geld dat eigenlijk voor iets anders was
  
• Ze begint vaker en langer te gokken
  

Waarom is het zo risicovol?

• Ze kan verslaafd raken
• Ze kan geldproblemen krijgen
• Ze raakt de controle kwijt
• Ze probeert verlies terug te winnen

Wanneer gaat het mis?

Mogelijke goede antwoorden:

• Wanneer ze geld gebruikt dat ergens anders voor bedoeld is
  
• Wanneer ze bijna elke dag gokt
  
• Wanneer ze denkt dat ze controle heeft terwijl dat niet zo is
  

Wat zou jij tegen haar zeggen?

Goede voorbeelden (concreet!):

• “Ik maak me zorgen om je, je gokt echt vaak”
  
• “Je gebruikt geld dat je nodig hebt, dat is niet goed”
  
• “Denk je dat je echt controle hebt?”
  
• “Misschien moet je even stoppen of hulp zoeken”
  

Minder goed (te vaag):

• “stop gewoon”
  
• “dit is slecht”
  

Wat moet Lisa nu doen?

• Stoppen met gokken (tijdelijk of helemaal)
  
• Met iemand praten (vriend, ouder, docent)
  
• Hulp zoeken (huisarts, Jellinek, etc.)
  
• Grenzen stellen (geen geld meer inzetten)
  

Hoe werkt gokken in het brein?

• Winst = goed gevoel
• Bijna-winst = je denkt dat je dicht bij was
• Verlies → “nog één keer”
• Je hebt steeds meer nodig

Hoe werkt gokken in het brein?

Leg simpel uit: winnen geeft een goed gevoel. Het brein wil dat gevoel opnieuw. Bij verlies kan iemand denken: “Nog één keer, dan win ik het terug.” Daardoor kan iemand langer doorgaan dan gepland. Dat maakt gokken risicovol.

Hieronder nog wat extra toelichting.

• Geluksstofje: bij winst maakt het brein dopamine aan. Dit is een geluksstofje. De hoeveelheid dopamine die aan wordt gemaakt is per persoon verschillend.
• Verlies terugwinnen: bij verlies denkt het brein 'nog één keer, dan win ik het terug.
• Verslavingsrisico: Je wil dat gevoel van winnen vaker hebben of het verlies goedmaken.

Je brein onthoudt winst heel sterk. Daardoor denk je sneller: “Nog één keer.” Ook bijna-winst kan voelen alsof je dichtbij was, terwijl het nog steeds verlies is.

Overgang: "Met dit  in je achterhoofd: ga zelf met de casus van Lisa aan de slag."

Wat kunnen voor Lisa de gevolgen zijn 

 als ze een gokverslaving heeft?

• Schulden
• Hoofd: depressief/stress
• Sociale problemen: ruzie/ontslag op werk
• Lichaam: maagpijn/slecht slapen/zweten
• Studieproblemen: niet op school komen
  
  

Test jezelf!

Test om te kijken of je verslaafd bent: <a href="https://www.gameninfo.nl/test/test-je-gamegedrag">https://www.gameninfo.nl/test/test-je-gamegedrag</a>

Wat kunnen voor Lisa de gevolgen zijn 

 als ze een gokverslaving heeft?

1. Stel de vraag: Wat zijn de gevolgen van gokverslaving?
2. Laat de antwoorden één voor één zien.
3. Vertel dat gameinfo.nl een test aanbiedt om te kijken of je verslaafd bent. Laat de site zien door op het + teken te klikken en klik op de link.

Hieronder vind je nog meer informatie over de gevolgen:

Zijn er vaak financiële problemen, zoals bijvoorbeeld incassobureaus aan de deur.

Is jouw naaste vaak niet thuis voor langere perioden zonder verklaring.

Heeft het werk van de persoon ooit geleden onder het gokken.

Heb je het gevoel dat de persoon niet te vertrouwen is met geld.

Belooft degene keer op keer niet meer te gokken, maar gaat toch door.

Gokt de persoon soms langer dan hij/zij van plan was.

Probeert de persoon meteen weer te gokken om de verliezen goed te maken of om nog meer te winnen.

Gokt de persoon weleens om financiële problemen op te lossen.

Leent de persoon weleens geld om te gokken of om gokschulden te betalen.

Heeft de reputatie van de persoon te lijden gehad van het gokken.

Verberg je weleens geld voor diegene.

Heb je weleens zijn/haar gedrag gecontroleerd door zijn/haar agenda te controleren.

Verberg je zijn/haar geld weleens.

Heb je veranderingen in persoonlijkheid waargenomen.

Liegt de persoon voortdurend over zijn/haar gokken.

Gebruikt de persoon het opwekken van schuldgevoelens bij de ander om de verantwoordelijkheid af te schuiven.

Probeer je rekening te houden met de stemming van de persoon om zijn/haar leven te controleren.

Heeft de persoon af en toe zoveel last van schuldgevoelens of depressieve gevoelens van het gokken dat dit tot zelfbeschadiging kan leiden.

Heb je weleens gedreigd het contact te verbreken vanwege het gokken.

Heb je het gevoel dat jullie leven samen een nachtmerrie is.

Quiz 

Zet jij je geld erop in?

Vorm: Quiz

Duur: 5 minuten

Leerdoel:

De studenten kunnen de risico’s en de gevolgen van gokken benoemen.

Overgang: "Eerste vraag: weet jij vanaf welke leeftijd je in Nederland mag gokken?"

Vanaf welke leeftijd mag je
gokken in Nederland?

1. 16
2. 18
3. 21

Vanaf welke leeftijd mag je gokken in Nederland?

Het juiste antwoord is:  B

Het is nu nog 18 jaar maar de overheid wil het verhogen naar 21 jaar.

Overgang: "Volgende vraag: wat gebeurt er als je jónger bent dan 18 en toch online gokt?"

Krijg je als 17 jarige uitbetaald als je online gokt?

1. Ja
2. Nee

Krijg je als 17 jarige uitbetaald als je online gokt?

Het juiste antwoord is: Nee.

Overgang: "Bekijk de video die dit laat zien."

1. Laat het filmpje zien.
2. In het filmpje wordt uitgelegd dat online goksites je wel laten gokken maar niet uitbetalen als je jonger dan 18 bent.
3. Het filmpje stopt automatisch na 1:45 minuten.

Vraag: 

Wat gaat hier fout?

Wat had deze persoon anders kunnen doen?

Wat zou jij doen in deze situatie?

Overgang: "Waarom zijn jongeren eigenlijk extra kwetsbaar voor dit soort dingen?"

Waarom zijn jongeren extra
kwetsbaar voor gokken?

1. Omdat ze nooit tegen hun verlies kunnen
2. Omdat gokken gratis is
3. Omdat beloning, spanning en groepsdruk sterker werken
4. Omdat jongeren geen geld hebben

Waarom zijn jongeren extra 

kwetsbaar voor gokken?

Het juiste antwoord is C

Je hersenen zijn nog niet af → daardoor gevoeliger voor beloning.

Verslaving heeft te maken met de hersenen. Hersenen blijven zich ontwikkelen tot op ongeveer 25-jarige leeftijd. Tot dan zijn jongeren en jongvolwassenen gevoeliger voor de belonende effecten van bijvoorbeeld gokken én ervaren ze ook minder negatieve gevolgen.

Overgang: "Denken jullie dat je hierdoor vaker wint dan andere spelers? 

Hoeveel procent van de mensen
wint regelmatig geld met gokken?

1. 10%
2. 25%
3. Minder dan 1%

Hoeveel procent van de mensen wint regelmatig geld met gokken?

Het juiste antwoord is C.

Overgang: "Met dit soort cijfers: vinden jullie dat gokken dan maar verboden moet worden?"

Vinden jullie dat gokken in
Nederland verboden moet worden?

ja

Nee

Vinden jullie dat gokken in Nederland verboden moet worden?

Laat eerst stemmen

Daarna: “Waarom?”

Laat studenten één argument bedenken:

Ja, omdat…

Nee, omdat…

Misschien, maar dan moet…

Licht toe: een verbod zou het aantal gokkers mogelijk verminderen, maar wie het echt wil, kan bijvoorbeeld naar buitenlandse of illegale aanbieders uitwijken. Dat maakt de afweging lastiger dan een simpel ja/nee.

Overgang: "In plaats van een verbod kiest Nederland nu voor regels. Welke maatregel zou jou zelf het meest helpen?"

Welke maatregel zou jou écht helpen om
minder te gokken?

Welke maatregel zou jou écht helpen om minder te gokken?

Vraag aan studenten wat hun echt zou helpen als ze zich in zo'n situatie zouden bevinden. Vul daarna aan met: 

Stortingslimiet:  

Sinds 1 oktober 2024 geldt bij online kansspelen voor nieuwe spelers een maandelijkse stortingslimiet van € 350 voor volwassenen en € 150 voor jongvolwassenen tot 24 jaar, tenzij er een verplicht contactmoment plaatsvindt.

Gokstop via Cruks:

Iemand kan een gokstop nemen met Cruks. Een gokstop betekent dat je direct minimaal 6 maanden niet meer kunt gokken op goksites én je niet in speelhallen of casino’s met een Nederlandse vergunning kan spelen. Je kan kiezen voor een gokstop van 6 maanden tot 99 jaar.

Reclames beperken:

Reclames op TV zijn inmiddels verboden. Per 1 juli 2025 mogen online gokbedrijven ook geen reclame meer maken via sponsoring.

Verder wil de overheid de minimale leeftijd voor risicovolle spellen van 18 naar 21 jaar verhogen. Welke dit zijn weten we niet.

Vraag bijvoorbeeld ook nog wat iemand zou doen als een vriend te veel gokt.

Vraag: “Welke maatregel zou volgens jullie echt helpen?”

Overgang: "Stel dat je zelf toch gokt. Wat kun je dan doen om de schade te beperken?"

Als je toch gokt...

• Spreek een bedrag af
  
• Stop op tijd
  
• Leen nooit geld
  
• Probeer verlies niet terug te winnen
  
• Zoek hulp als het misgaat
  

Als je toch gokt...

Op deze sheet staan een aantal tips voor de studenten als ze dan toch willen gokken om het verlies te beperken.

Dit is niet omdat gokken goed is, maar om schade te beperken.

Bespreek de tips niet als toestemming om te gokken, maar als schadebeperking. Belangrijkste boodschap: gok nooit met geld dat je nodig hebt, leen nooit geld om te gokken, probeer verlies niet terug te winnen en praat met iemand als je merkt dat je controle verliest.

Geef nog aan dat als je hulp nodig hebt, de huisarts een vertrouwd aanspreekpunt kan zijn.  Een huisarts heeft beroepsgeheim en mag dus niets doorvertellen.

Instanties waar ze hulp kunnen zoeken zijn Jellinek, GGZ, Loket kansspel.

Maak de zin af:
“Na deze les denk ik anders over gokken, omdat…”

Maak de zin af:

“Na deze les denk ik anders over gokken, omdat…”

Sluit af met:

Gokken lijkt leuk, maar risico’s zijn groot.

Rijbewijs en auto

Huis kopen of huren

Boetes &

kopen op afbetaling

Keuze onderwerpen

Door naar Vooruitblik

Op jezelf wonen

Verzekeren

Keuzeonderwerpen

Kies een volgend keuzeonderwerp of sluit de les af door te kiezen voor:

• 'Door naar Vooruitblik' als de klas nog een LEF les gaat volgen;
• De volgende slide als dit de laatste LEF les is voor deze klas.

Bedankt voor jouw deelname aan deze gastles!