Module 2 - keuze onderwerp 'Boetes en kopen op afbetaling'

• Burgerschap
• MBO
• Studiejaar 1-4

Instructies

• Start de les door op de button Start les te klikken
• De link Printen biedt mogelijkheid om de slides en notities van de les te printen

Boetes en kopen op afbetaling?

?

Wat zijn de gevolgen?

Vorm: quizvragen, filmpje, woordweb, opdracht en poll. Onderwerpen:

• Overtredingen
• Kopen op afbetaling
• Niet op tijd betalen

Duur: 30 minuten

Leerdoel:

De studenten kunnen uitleggen wat voor valkuilen er zijn, waar op te letten en hoe deze te voorkomen.

Vragen:

• Waar denk jij dat jongeren het snelst onverwacht geld aan kwijt zijn?
  
• Wat zou jij doen als je een rekening krijgt die je op dat moment niet kunt betalen?

Overgang: Soms lijkt iets op het moment zelf niet zo’n groot probleem: even door rood, nu kopen en later betalen, of een rekening nog even laten liggen. Maar wat kunnen de financiële gevolgen daarvan eigenlijk zijn? Daar gaan we vandaag naar kijken.

Trap er niet in!

1.   Overtredingen 
2.   Kopen op afbetaling
3.   Niet op tijd betalen 

Trap er niet in!

1. Vertel: Dit zijn de drie onderdelen van vandaag.
2. Benoem kort de onderwerpen. Over deze onderwerpen zullen de vragen in dit onderdeel gaan.
3. Tip: maak er een wedstrijd van! Je kunt aan het eind (of zelfs na iedere vraag als je dat leuker vindt) de tussenstand laten zien door links onderin op 'Leerlingen' te klikken en vervolgens op 'Stand'. 

Vraag: 

"Bij welk van deze drie onderwerpen denk je dat geld het snelst kan oplopen?”

Overgang: We beginnen met iets wat veel jongeren herkennen: een overtreding lijkt misschien klein, maar wat kost die eigenlijk?

Overtredingen 

Wat zijn de gevolgen?

Overtredingen 

In dit onderdeel gaan we in op verschillende overtredingen, de boete en de gevolgen als je niet op tijd betaalt.

Reflectie: 

• Denk je dat de meeste jongeren ongeveer weten hoe hoog boetes zijn?
  
• Maakt de hoogte van een boete verschil voor je gedrag?
  

Overgang: Laten we dat testen met een heel herkenbaar voorbeeld.

Je fietst door rood licht.
Hoe hoog is de boete?

1. € 80,-
2. € 100,-
3. € 120,-
4. € 140,-

Je fietst door rood. Hoe hoog is de boete?

Het juiste antwoord is C.

Stel de vraag (en vertel dat het hier gaat om een bedrag exclusief € 9,- administratiekosten). 

Vragen: 

• Vind je dit hoog of laag? 
  
• Had je dit bedrag verwacht?
  
• Wat zou jij van €120 kunnen doen als je die boete niet had gekregen?
  

Verwijs naar de boetebase van het Openbaar Ministerie voor alle actuele bedragen (handig om komend jaar opnieuw te verifiëren, want boetes worden jaarlijks geïndexeerd).

Overgang: En als je die boete niet op tijd betaalt? Wat gebeurt dan?

Je betaalt de boete niet op tijd, ook niet na de 1e aanmaning. Hoe hoog wordt de boete dan bij de 2e aanmaning?

1. € 120,-
2. € 180,-
3. € 220,-
4. € 360,-

Je betaalt de boete niet op tijd, ook niet na de 1e aanmaning. Hoe hoog wordt de boete dan bij de 2e aanmaning?

Het juiste antwoord is D.

Stel de vraag.

Extra informatie:

• Verkeersboete = € 120
• Eerste aanmaning =  € 120 x 1,5 =        € 180
• Tweede aanmaning = € 120,- x 3 =        € 360,-

Zie ook verkeerboete CJIB

Vragen:

• Wat valt je op aan hoeveel sneller het bedrag stijgt dan de oorspronkelijke boete?
  
• Waarom denken mensen toch: ik betaal later wel?
  

Overgang: Laten we kijken hoe hard dit oploopt.

Hoe hard loopt het op als je niet betaalt?

Boete + administratiekosten                     € 129

1e aanmaning + administratiekosten      € 189

2e aanmaning + administratiekosten      € 369

                                               

Na 3 maanden + administratiekosten

+ incassokosten                                           € 423

Hoe hard loopt het op als je niet betaalt?

1. Vraag: “Wat valt op?”
2. Belangrijk: snelheid van oplopen
3. Een boete moet binnen 8 weken worden betaald. Daarna moet CJIB minimaal 1 aanmaning versturen voordat ze incassokosten in rekening mogen brengen. Je krijgt hierbij 14 dagen de tijd om de boete te betalen. Het nieuwe boetebedrag bij de 1e aanmaning is 1,5x het originele boetebedrag en bij de 2e aanmaning 3x het originele boetebedrag.
4. Incassokosten zijn 15% met een minimum van € 40,- over de eerste € 2.500,-. Over de 2e € 2.500,- betaal je 10% en zo neemt het percentage in de staffel af.

Als je een verkeersboete niet betaalt, ook niet na twee aanmaningen, mag het CJIB geld van je rekening afschrijven. Maar nooit meer dan € 500,-. Deze maatregel heet 'verhaal zonder dwangbevel'. Nadat het geld is afgeschreven, stuurt het CJIB je hierover een brief. Deze brief heet "kennisgeving van verhaal". Dit kan dus vervelend zijn omdat je het geld dan niet voor andere zaken kan gebruiken.

Vragen: 

• Op welk moment zou jij zelf actie ondernemen?
  
• Waarom stellen mensen zo'n vervelende betaling soms juist uit?
  

Overgang: Hoe hoog schat je andere veelvoorkomende boetes in? Hier gaan we op de volgende slide naar kijken.

Wat denk jij. Hoe hoog zijn de boetes?

Fietsen met mobiel in je hand                                        

Geen juiste fietsverlichting 

                   

                            

Met auto door rood licht rijden

Autorijden met mobiel in je hand

€ 170

€ 440

€ 75

€ 320

Wat denk jij. Hoe hoog zijn de boetes?

Vraag aan de studenten wat zij denken hoeveel het kost.

Toon het boete bedrag door op het bolletje te klikken.

De boetes zijn:

• fietsen met mobiel - € 170 (alleen vasthouden is al strafbaar)
• Geen juiste verlichting - € 75
• Door rood rijden auto - € 320
• Autorijden en bellen - € 440

Zie boetebase voor alle boetebedragen.

Vragen:

• Welke boete verrast je het meest?
  
• Welke overtreding zie je het vaakst om je heen?
  
• Denk je dat mensen anders zouden handelen als ze de bedragen beter kenden?
  

Overgang: Een boete kost onverwacht geld. Maar je kunt ook door een aankoop ongemerkt verplichtingen voor later aangaan. Daar gaan we nu naar kijken.”

Kopen op afbetaling

Het lijkt chill ...maar is dat ook zo?

In dit onderdeel gaan we in op kopen op afbetaling aan de hand van video's en vragen.

Overgang: Bekijk in het filmpje eens vooral waarom achteraf betalen zo makkelijk voelt.

Filmpje

Laat deze video van 46 seconden zien over Afterpay. 

Vragen:

• Waarom lijkt afterpay handig.
  
• Wat maakte achteraf betalen in het filmpje aantrekkelijk?
  
• Welk risico werd duidelijk?
  

Overgang: Het filmpje noemt AfterPay. Wat weten jullie eigenlijk zelf al over dit soort diensten?

Waar denken jullie aan bij Riverty (AfterPay)?

Waar denken jullie aan bij Riverty (AfterPay)?

Vraag aan de studenten wat ze weten over Riverty (AfterPay) en bespreek dit. 

Vragen:

• Welke woorden zijn positief en welke negatief?
  
• Wanneer is achteraf betalen volgens jullie handig?
  
• Wanneer wordt het riskant?
  

Overgang: Wat is kopen op krediet eigenlijk precies?

.

Wat is kopen op krediet?

1. Gewoon betalen
2. Iets kopen en later betalen
3. Met korting kopen

Wat is kopen op krediet?

Het juiste antwoord is B.

Stel de vraag.

Vragen:

• Waarom voelt later betalen soms niet als lenen?
  
• Wanneer geef je eigenlijk geld uit dat je nog niet hebt betaald?
  

Overgang: Dat klinkt misschien nog abstract. Daarom kijken we naar Jayden.

Opdracht

Jayden ziet online sneakers van € 120. Hij heeft nu nog maar € 35 op zijn rekening. 

Bij het afrekenen kiest hij voor: 'Betaal later met AfterPay/Klarna.'

Een week later koopt hij ook nog een hoodie van € 60, verzorgingsproducten van € 30. Jayden denkt: 'Ik betaal het later wel, als mijn loon binnen is.'

Vragen:

1. Waarom is dit aantrekkelijk voor Jayden?
2. Hoeveel moet Jayden straks in totaal betalen?
3. Waarom kan hij het overzicht kwijtraken?
4. Wat kan er misgaan?
5. Wat had Jayden slimmer kunnen doen?

Opdracht

Laat studenten eerst kort in tweetallen overleggen. 

Benadruk dat het niet gaat om Jayden “dom” noemen, maar om herkennen hoe snel achteraf betalen normaal kan voelen.

Antwoorden

1. Waarom is het aantrekkelijk?

Jayden hoeft nu niet direct te betalen. Daardoor voelt de aankoop minder duur. Hij kan de sneakers meteen bestellen, terwijl hij eigenlijk onvoldoende geld heeft.

2. Hoeveel moet Jayden straks betalen?

Laat de studenten dit bedrag eerst zelf uitrekenen. Sneakers € 120 + hoodie € 60 + verzorgingsproducten € 30 = € 210 totaal.

Vraag aan de klas: “Had Jayden dit bedrag ook uitgegeven als hij meteen

€ 210 moest afrekenen?”

3. Waarom kan hij het overzicht kwijtraken?

Omdat de betalingen verspreid zijn. Eén aankoop lijkt mee te vallen, maar meerdere kleine bedragen worden samen snel groot. Studenten herkennen vaak dat ze denken: “Dat betaal ik later wel”, maar later komen er meerdere betalingen tegelijk.

4. Wat kan misgaan?

Als Jayden zijn loon ook nodig heeft voor andere dingen, zoals eten, vervoer, telefoon of uitgaan, kan hij geld tekortkomen. Als hij te laat betaalt, kunnen er herinneringen, extra kosten of incasso volgen. Ook kan hij minder makkelijk opnieuw achteraf betalen.

5. Wat had Jayden slimmer kunnen doen?

• Eerst checken hoeveel geld hij écht beschikbaar heeft.
  
• Maximaal één achterafbetaling tegelijk gebruiken.
  
• De betaaldatum direct in zijn agenda zetten.
  
• Alleen achteraf betalen als hij zeker weet dat het geld er straks is.
  
• Wachten met kopen tot zijn loon binnen is.
  

Afsluitzin:

Achteraf betalen is niet altijd fout, maar het wordt riskant als je het gebruikt om iets te kopen waar je eigenlijk nu geen geld voor hebt.

Overgang: Hierna komt een filmpje en kunnen we zien hoe afterpay nu voelt en wat het doet.

Filmpje

Laat de video zien. Deze duurt 38 seconden. 

Vraag voor wie dit herkenbaar is.

Overgang: Er is inmiddels ook een Klarna betaalpas voor fysieke winkels.

Klarna betaalpas:
Ik gebruik deze of ga deze gebruiken

Ja

Nee

Weet niet

Klarna betaalpas: Ik gebruik deze of ga deze gebruiken

Vertel dat Klarna sinds kort nu ook een betaalpas heeft waarmee je in fysieke winkels direct of op afbetaling kunt kopen.

Je kunt kiezen voor nu of later betalen; daardoor wordt achteraf betalen nóg makkelijker bereikbaar. 

Reflectie: 

• Maakt een betaalpas achteraf betalen makkelijker of juist gevaarlijker?
  
• Voelt betalen met een pas anders dan achteraf betalen in een webshop?
  

Overgang: Kan de leeftijdscontrole eigenlijk wel gemist worden?

De leeftijdsgrens bij Klarna
is makkelijk te omzeilen

Ja

Nee

Weet niet

De leeftijdsgrens bij Klarna is makkelijk te omzeilen

Denk je dat de leeftijdscontrole bij Klarna of Riverty moeilijk te omzeilen is?

Vertel: uit onderzoek van de Autoriteit Financiële Markten (AFM) bleek dat minderjarigen, ondanks de leeftijdscontrole, honderdduizenden aankopen via achteraf-betalen deden. 

Jongeren gaven zelf aan de NOS aan dat ze simpelweg een andere geboortedatum invoerden om de check te omzeilen.

Vertel ook de tegenhanger: Klarna zegt dit zeer serieus te nemen en heeft in een periode van een half jaar bijna 467.000 pogingen tot achteraf betalen geblokkeerd, vooral van minderjarigen of mensen zonder geldig ID. Het wordt dus wel steeds beter gecontroleerd, maar is nu nog niet waterdicht.

Leg de link naar de vorige slide: dit omzeilen wordt vanaf 20 november 2026 nog explicieter illegaal (fraude), omdat de leeftijdscheck dan een wettelijke, niet langer alleen vrijwillige, eis wordt.

Reflectie: 

• Wie is hier verantwoordelijk: de jongere, het bedrijf of allebei?
  
• Waarom bestaat er eigenlijk een leeftijdsgrens?
  

Overgang: Wat betekent dit voor het risico op schulden?

De Klarna betaalpas kan het risico op schulden vergroten als je geen overzicht houdt.

De Klarna betaalpas kan het risico op schulden vergroten als je geen overzicht houdt.

Vraag de studenten op deze stelling te reageren.

Ruim 30% van de jongeren tussen 16 en 21 jaar gebruikt weleens achteraf betalen; ongeveer 1 op de 7 daarvan heeft weleens te laat betaald, en van hen kreeg ongeveer 1 op de 10 te maken met aanmaningen of extra kosten. 

Uit de meest recente BKR Monitor blijkt dat juist de generatie die opgroeide met Klarna en Riverty (25-30 jaar) het hoogste percentage betalingsachterstanden heeft van alle leeftijdsgroepen (ruim 11%), terwijl deze groep de afgelopen jaren juist minder is gaan lenen. Het probleem zit dus niet in de hoogte van de schuld, maar in het stapelen van meerdere kleine, onoverzichtelijke schulden tegelijk (achteraf betalen + telefoon op afbetaling + rood staan).

Dit sluit direct aan op de Jayden-casus van eerder in de les: niet één grote schuld, maar meerdere kleine, stapelende verplichtingen zijn het eigenlijke risico.

Overgang: Check nu bij jezelf welke signalen jij herkent.

Dit geldt niet voor iedereen maar nadelen zijn:

- geen overzicht van wat je koopt

- kan schulden in de hand werken 

- bij niet op tijd betalen hoge kosten

- stimuleert impuls aankopen

- minder rem dan online

Filmpje

Dit filmpje gaat over de Klarna betaalpas. Speel het filmpje af. Het duurt 1:14 min.

Overgang: We hebben nu gezien hoe makkelijk betalen kan worden. Kijk eens bij jezelf: wanneer zou dat riskant worden?

Check jezelf

Wanneer is achteraf betalen riskant?

• Ik weet niet precies hoeveel geld ik nog heb.
  
• Ik heb al meerdere openstaande betalingen.
  
• Ik koop iets omdat het nu makkelijk voelt.
  
• Ik weet niet wanneer ik moet betalen.
  
• Ik gebruik achteraf betalen voor dingen die ik eigenlijk niet nodig heb. 
  

Check jezelf

Laat studenten 1 punt kiezen dat ze herkennen. 

Dit hoeft niet perse klassikaal gedeeld te worden.

Vragen:

• Welk signaal vind jij het belangrijkste waarschuwingssignaal?
  
• Wat zou je kunnen doen zodra je één van deze signalen herkent?
  

Overgang: Nu een stelling die bijna geen debat meer is — het wordt namelijk al wet.

De Klarna betaalkaart moet NIET
beschikbaar zijn voor jongeren.

Eens

Oneens

Geen mening

De Klarna betaalkaart moet NIET beschikbaar zijn voor jongeren.

Alles gehoord hebbende, stel de vraag en vraag aan een aantal studenten waarom ze eens of oneens hebben gezegd.

Argumenten ‘Voor verbod’ :

• normaliseert “leven op de pof”
• impuls + overal betalen → sneller stapelen
• jongeren verliezen sneller overzicht
• risico op betalingsproblemen (Nibud signaal)

Argumenten ‘Tegen verbod’:

• verantwoordelijkheid leren
  
• soms handig bij retourneren
  
• alternatief: limieten/educatie/strenge checks

Zoals we eerder hebben gezien wordt vanaf 20 november 2026  achteraf betalen voor minderjarigen in de hele EU verboden. Nederland is dit wetsvoorstel op dit moment aan het afronden.

Vraag of ze dit terecht vinden. Wat had ervoor kunnen zorgen dat dit niet nodig was geweest?' Dit verplaatst het gesprek van een abstract debat naar een oordeel over een echte, aanstaande maatregel.

Vragen:

• Is een verbod beter dan jongeren leren er verantwoord mee om te gaan?
  
• Wat zou een goede middenweg zijn?

Verwachte reacties: Verwacht enige verrassing en discussie wanneer blijkt dat de stelling al werkelijkheid wordt gebruik dat moment, het bewijst dat hun mening er in de praktijk toe doet.

Overgang: Tot slot: wat als je een rekening gewoon niet op tijd betaalt?

Niet op tijd betalen

Hoe erg is dit?

In dit onderdeel nemen we de studenten mee in wat de gevolgen zijn van bijvoorbeeld het niet op tijd betalen van je telefoonabonnement of zorgverzekering.

Reflectie: 

• Is één rekening een paar dagen te laat betalen meteen een groot probleem?
• Wanneer denk je dat het wél serieus wordt?
  

Overgang: Laten we kijken wat er bij een gewone telefoonrekening kan gebeuren.

Opdracht

Jayden heeft een telefoonabonnement van € 25 per maand.

Deze maand heeft hij te weinig geld en betaalt hij niet.

Bespreek in tweetallen:

1. Wat denk je dat er als eerste gebeurt?
   
2. Welke extra kosten kunnen erbij komen?
   
3. Wat kan er gebeuren met zijn telefoonnummer/abonnement?
   
4. Wat kan dit betekenen voor later?
   
5. Wat kan Jayden nu het beste doen?
   

Opdracht

Laat studenten de opdracht bespreken. 

Benadruk dat het niet gaat om “dom” of “slecht” gedrag, maar om wat er kan gebeuren als je een rekening laat liggen.

Vragen:

• Op welk moment had Jayden het probleem nog makkelijk kunnen oplossen?
  
• Wat is volgens jou de slimste eerste actie? 
• Wie denkt dat het probleem eerst klein blijft?
  
• Wie denkt dat het snel groter wordt?
  

Daarna bespreek je de mogelijke gevolgen stap voor stap:

Mogelijke gevolgen

1. Je krijgt een herinnering of aanmaning.

Eerst krijg je meestal een herinnering dat je nog moet betalen.

2. Er komen extra kosten bij.

Als je te laat blijft betalen, kunnen er aanmaningskosten, incassokosten en rente bijkomen.

3. Je telefoon kan worden geblokkeerd.

De provider kan je abonnement blokkeren. Je kunt dan mogelijk niet meer bellen, internetten of appen via je abonnement.

4. Je kunt problemen krijgen met een nieuw abonnement.

Als je bekendstaat als wanbetaler, kan het lastiger worden om ergens anders een nieuw telefoonabonnement af te sluiten.

5. Het kan doorgaan naar incasso of deurwaarder.

Als je blijft negeren, kan het bedrag steeds verder oplopen.

6. Bij telefoon op afbetaling kan het gevolgen hebben voor je registratie.

Als je telefoon onderdeel is van een krediet/afbetaling, kan dit ook gevolgen hebben voor je financiële registratie. 

Belangrijkste boodschap voor studenten

Niet betalen maakt het probleem meestal groter.

Op tijd hulp vragen maakt het probleem meestal kleiner.

Wat kun je doen als je niet kunt betalen?

Korte klassikale afsluitvraag

Laat studenten kiezen:

Wat is de slimste eerste stap als je je telefoonrekening niet kunt betalen?

A. Niets doen en hopen dat het weggaat

B. Nieuwe provider zoeken

C. Contact opnemen en een betalingsregeling vragen

D. De app verwijderen

Goede antwoord: C.

Daarna kun je zeggen:

“Een rekening negeren voelt misschien even rustig, maar maakt het vaak duurder. Contact opnemen is vervelend, maar voorkomt meestal grotere problemen.”

Overgang: Wat zijn die gevolgen dan precies?

Wat kunnen de gevolgen zijn

van niet op tijd betalen?

• Extra kosten (aanmaningskosten)
• BKR registratie (bijvoorbeeld voor telefoon op afbetaling)
• Na 14 dagen betaal je incassokosten en rente
• Niet langer achteraf kunnen betalen
• Deurwaarder

Wat kunnen de gevolgen zijn van niet Bespreek de punten.

Vragen:

• Welke hiervan wist je al?
  
• Welke vind je het meest vervelend?
  
• Welke gevolgen ontstaan vooral doordat je blijft wachten?
  

Benadruk ook dat niet ieder gevolg bij iedere rekening automatisch optreedt; de slide noemt bijvoorbeeld BKR specifiek bij een telefoon op afbetaling

Overgang: De gevolgen kunnen dus groter worden. Maar wat kun je doen als je simpelweg het geld niet hebt?

Wat doe je als je niet kunt betalen?

• Negeer de rekening niet
• Open de brief of mail
• Neem contact op met het bedrijf
• Vraag om een betalingsregeling
• Vraag hulp aan mentor, ouders/verzorger, school, Geldfit, gemeente of Humanitas

Wat doe je als je niet kunt betalen?

Bespreek de punten.

Vragen: 

• Welke stap zou jij het moeilijkst vinden?
  
• Waarom is een brief of mail niet openen meestal juist geen oplossing?”
  
• Wat zou je tegen het bedrijf kunnen zeggen?
  

Kernboodschap: niet negeren, maar zo vroeg mogelijk contact opnemen en hulp vragen.

Rijbewijs en auto

Gokken

Huis kopen of huren

Keuzeonderwerpen

Door naar Vooruitblik

Op jezelf wonen

Verzekeren

Keuzeonderwerpen

Kies een volgend keuzeonderwerp of sluit de les af door te kiezen voor:

• 'Door naar Vooruitblik' als de klas nog een LEF les gaat volgen;
• De volgende slide als dit de laatste LEF les is voor deze klas.

Bedankt voor jouw deelname aan deze gastles!