Hoofdstuk 2 DRGDM

• newEditor
• Maatschappijleer
• HBO
• Studiejaar 3

De rechter grijpt de macht

Hoofstuk 2: Welke rol heeft de rechter in onze democratische rechtsstaat?

Door: Thomas en Patricia

Bescherming tegen de overheid

• Het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden bevat tekst die verzekert dat mensenrechten in de praktijk bestaan: verbinding tussen vrijheden van de burger en toegang tot een rechter.

  • Wat was er gebeurd als bovenstaande er niet was geweest? - Recht van de sterkste.

Welke functies vervult een rechter?

1. Geschillenbeslechting en bestraffing;

2. Rechtsbescherming (tegen de overheid of tegen burgers onderling)

3. Rechtsvorming

Vertrouwen in de rechter

• Het is heel belangrijk dat men de rechter vertrouwt. Voorwaarden voor vertrouwen zijn:

  • Onpartijdigheid (toga)

  • Onafhankelijkheid

  • En: de rechter moet een rechte rug kunnen houden wanneer de uitspraak weerstand oproept in de samenleving

Juryrechtspraak

• 1811 - 1813: in de periode dat Nederland onder de Franse wetgeving viel;

• De jury moest oordelen op grond van haar conviction intime;

• 2006: onderzoek naar of juryrechtspraak het vertrouwen in de rechter zou vergroten

De rechtsgang in Nederland

Op nationaal niveau

Rechtbank

Gerechsthof

Hoge Raad

in beroep

in cassatie

Toch is de Hoge Raad niet de hoogste rechter in Nederland.

Er is namelijk ook nog rechtspraak op Europees Niveau

1. Hof van Justitie van de Europese Unie ( HvJEU)

2. Europese Hof van de Rechten van de Mens (EHRM)

Hof van Justitie van de Europese Unie

• Bemoeit zich louter met Europese wetgeving, die is opgelegd door de EU zelf

• Is in de praktijk veel bezig met het verduidelijken van deze Europese regels voor de nationale rechters van de lidstaten

• Dit heet een prejudiciële vraag

• Zorgt voor eenheid in toepassing van EU-wetgeving in alle lidstaten

Europese Hof van de Rechten van de Mens (1)

• Er is een Raad van Europa, met 47 aangesloten landen, onder andere Rusland

• Valt niet samen met de EU als unie dus en staat eigenlijk hier buiten

• Belangrijkste document van deze raad is de Europees Verdrag van de Rechten van de Mens (EVRM)

• Iedereen die meent dat zijn of haar rechten van het EVRM zijn geschonden kan na de nationale rechtsgang zich wenden tot de EHRM

Europese Hof van de Rechten van de Mens (2)

• Mocht de EHRM inderdaad een schending van het EVRM constanteren binnen een lidstaat, dient een nationale rechter in deze lidstaat het nationale recht zo aan te passen dat een vergelijkbaar geval niet weer voor de rechter verschijnt

• Vragen over de soevereiniteit van lidstaten spelen hierdoor wel op

• De EHRM wil landen wel ruimte geven om zelf wetgeving te kunnen blijven maken en hanteert een margin of appreciation om niet afbreuk te doen aan de democratie van een lidstaat

Dilemma van recht en democratie

• De rechter moet de rechten van individuen beschermen, maar tegelijk ook het democratische proces niet verknoeien

• Rechtstaat en democratie werken alleen wanneer de burgers geloven en vertrouwen hebben in deze twee zaken

• Ze mogen elkaar dus niet om zeep helpen en te veel in de weg zitten

• Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld hoe moeilijk het is om een grondwet swijziging door te voeren

HEBBEN JULLIE NOG VRAGEN????????????