Aanwijzende en vragende voornaamwoorden

Aanwijzende en vragende voornaamwoorden

Open je aantekeningen


1 / 24
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolhavoLeerjaar 2

In deze les zitten 24 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

time-iconLesduur is: 30 min
Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Aanwijzende en vragende voornaamwoorden

Open je aantekeningen


Deze slide heeft geen instructies

Lesdoel

Je kunt aanwijzende voornaamwoorden en vragende voornaamwoorden herkennen en van elkaar onderscheiden.

Deze slide heeft geen instructies

Reflectie les woensdag:

Herhalingsopdracht naamwoordelijk gezegde.

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Let op woorden als deze, die, dit, dat, wie, wat en welke.

Aanwijzende voornaamwoorden

Een aanwijzend voornaamwoord wijst meestal een mens, dier of ding aan.


Voorbeelden:

  • deze jongen

  • dat varken

  • die jurk

  • dit boek

Open met de voorbeeldzin uit de opdracht: 'Deze rugzak vind ik veel handiger dan dat koffertje.' Wijs aan dat 'deze' en 'dat' iets aanwijzen.

Welke woorden horen erbij?

Dit zijn aanwijzende voornaamwoorden:

  • deze

  • die

  • dat

  • dit

  • zulk(e)

  • zo’n

  • dergelijk(e)

  • zelf

  • hetzelfde / dezelfde

Niet elk woord hoeft uitgebreid behandeld te worden; de kern voor A2/B1 is vooral deze, die, dit en dat.

Voor een zelfstandig naamwoord

Een aanwijzend voornaamwoord kan voor een zelfstandig naamwoord staan.


Voorbeelden:

  • deze jas

  • dat huis

  • die fiets

  • dit schrift

Deze slide heeft geen instructies

Ook zonder zelfstandig naamwoord

Een aanwijzend voornaamwoord kan ook alleen staan.


Soms kun je het zelfstandig naamwoord erachter denken.


Voorbeeld:

Joran kreeg een horloge voor zijn verjaardag en hij vond dat het mooiste cadeau.


Bij dat kun je denken aan: dat horloge.

Leg uit dat het woord nog steeds iets aanwijst, ook al staat het zelfstandig naamwoord er niet letterlijk bij.

Terugwijzen naar een hele zin

Een aanwijzend voornaamwoord kan terugwijzen naar een hele zin.


Voorbeeld:

Mijn broer draait altijd keiharde muziek op zijn kamer. Ik vind dat erg storend.


Dat verwijst hier naar de hele eerste zin.

Benadruk dat 'dat' hier niet naar één ding verwijst, maar naar de complete situatie.

Let op bij die en dat

die en dat kunnen meer woordsoorten zijn.


Ze zijn alleen een aanwijzend voornaamwoord als je ze kunt vervangen door deze of dit.


Voorbeeld:

  • Dat boek is van mij. → Dit boek is van mij.

  • Dan is dat een aanwijzend voornaamwoord.

Noem kort dat 'dat' ook een voegwoord kan zijn, maar houd de focus op de vervangproef met 'dit/deze'.

Geen aanwijzend voornaamwoord

Woorden die een plaats of richting aangeven, zijn geen aanwijzend voornaamwoord.


Voorbeelden:

  • daar

  • daarheen

  • daarover

  • daarlangs


Deze woorden wijzen niet een mens, dier of ding aan.

Deze slide heeft geen instructies

In welke zin wijst dat naar een hele zin?

A

Dat boek is nieuw.

B

Ik vind dat storend.

C

Dat huis is groot.

D

Dat schrift is vol.

Correct is 'Ik vind dat storend.', omdat 'dat' daar terugwijst naar een hele situatie of zin, niet naar één ding.

Vul de juiste woorden in

Een aanwijzend voornaamwoord wijst vaak een mens, dier of ding aan. Het kan voor een zelfstandig naamwoord staan, maar ook alleen. Soms verwijst dat zelfs naar een hele zin. Woorden zoals daarheen zijn geen aanwijzend voornaamwoord.

aanwijzend voornaamwoord
zelfstandig naamwoord
dat
daarheen
vragend voornaamwoord
vraagwoord
die
wie
daar
richting

De kern uit dit blok: functie herkennen, niet alleen losse woorden onthouden.

Vragende voornaamwoorden

Een vragend voornaamwoord staat aan het begin van een vraag of aan het begin van een zin die van een vraag is gemaakt.


Voorbeelden:

  • Welke sport beoefen jij?

  • Wat vind je daar zo leuk aan?

Maak het verschil met aanwijzende voornaamwoorden duidelijk: vragende voornaamwoorden wijzen niet aan, maar vragen naar iemand of iets.

Welke woorden horen erbij?

Er zijn vier vragende voornaamwoorden:

  • wie

  • wat

  • welk(e)

  • wat voor (een)

Deze slide heeft geen instructies

Aan het begin van een vraag

Vragende voornaamwoorden staan vaak vooraan.


Voorbeelden:

  • Wie gaat er mee naar de film?

  • Wat heb je vandaag gedaan?

  • Welke sport kies jij?

Deze slide heeft geen instructies

Ook in een zin van een vraag

Een vragend voornaamwoord kan ook staan in een zin die gemaakt is van een vraag.


Voorbeelden:

  • Boy vraagt aan zijn vrienden wie er meegaat naar de film.

  • Rex informeert bij Roos wat zij vandaag gedaan heeft.

Leg uit dat de zin zelf geen vraagteken hoeft te hebben; het woord blijft vragend omdat het uit een vraag komt.

Let op bij wie en wat

Wie en wat zijn niet altijd vragende voornaamwoorden.


Ze zijn geen vragend voornaamwoord als ze terugwijzen naar een eerder genoemd woord.


Voorbeelden:

  • Dat meisje op wie jij verliefd bent, woont bij mij in de straat.

  • Alles wat hij aanraakte, veranderde in goud.

Je kunt hier kort benoemen dat 'wie' en 'wat' in deze zinnen niet vragen, maar verwijzen.

Verschil tussen beide soorten

Aanwijzend voornaamwoord:

wijst iemand, iets of een hele zin aan.


Vragend voornaamwoord:

vraagt naar iemand of iets.


Vergelijk:

  • Deze tas is van mij.

  • Welke tas is van jou?

Dit is de kernvergelijking van de les. Laat leerlingen vooral letten op de functie van het woord in de zin.

Welk woord is een vragend voornaamwoord?

A

daar

B

wie

C

deze

D

dat

Alleen 'wie' hoort bij de vragende voornaamwoorden in dit blok.

Vul de juiste woorden in

Een vragend voornaamwoord staat aan het begin van een vraag of in een zin die van een vraag is gemaakt. Woorden zoals wie en welke kunnen dus vragend zijn. Maar in sommige zinnen is wat geen vragend voornaamwoord, omdat het terugwijst.

vragend voornaamwoord
wie
welke
wat
aanwijzend voornaamwoord
deze
dat
daar
zelfde
wieg

Laat leerlingen goed letten op de functie in de zin: vraagt het woord iets, of wijst/verwijst het?

Wat is het verschil tussen aanwijzend en vragend?

Goed antwoord noemt dat een aanwijzend voornaamwoord iets of een hele zin aanwijst, terwijl een vragend voornaamwoord naar iemand of iets vraagt.

Heb je nog vragen?

Reflectie op lastige onderdelen. Denk aan: dat/die als andere woordsoort, terugwijzen naar een hele zin, of wie/wat die niet vragend zijn.

Maken:

Online cursus 5 grammatica P4.


Klaar? Trainen spelling of grammatica



Deze slide heeft geen instructies

Begrippenlijst

aanwijzend voornaamwoord - voornaamwoord dat een mens, dier, ding of hele zin aanwijst

vragend voornaamwoord - voornaamwoord dat aan het begin van een vraag staat of in een zin van een vraag voorkomt

zelfstandig naamwoord - woord voor een mens, dier, ding of begrip

terugwijzen - verwijzen naar iets dat al eerder in de zin of tekst staat

deze / die / dit / dat - veelgebruikte aanwijzende voornaamwoorden

wie / wat / welk(e) / wat voor (een) - vragende voornaamwoorden

Deze slide heeft geen instructies