0. Regeling
T8 Regeling
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
T8 Regeling
Open de les met het idee dat het lichaam steeds signalen verwerkt en daarop reageert. Dat verbindt zenuwstelsel, bewuste reactie en hormonen tot één lijn.
Welke woorden passen bij regeling in je lichaam?
Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: zenuwen, hormonen, prikkel, hersenen, reactie, bloed, puberteit.
Doelen
Ik haal mijn voorkennis op over het onderwerp regeling.
Je kunt de delen van het zenuwstelsel noemen.
Je kunt de werking van het zenuwstelsel beschrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is regeling?
Regeling betekent dat je lichaam informatie opvangt, verwerkt en daarop reageert.
Dat gebeurt op twee manieren:
via het zenuwstelsel
via hormonen
Zo kan je lichaam snel of juist langzaam iets regelen.
Leg kort het verschil in tempo uit: zenuwen werken snel, hormonen meestal langzamer. Houd het nog eenvoudig; verdieping komt later.
Deze slide heeft geen instructies
Het zenuwstelsel
Het zenuwstelsel bestaat uit:
hersenen
ruggenmerg
zenuwen
Hersenen en ruggenmerg samen heten het centrale zenuwstelsel.
Sluit aan bij de bron: benoem dat de hersenen een orgaan zijn en dat zenuwen signalen doorgeven in het lichaam.
Begrippen
prikkel: invloed uit de omgeving
zintuig: vangt een prikkel op
impuls: elektrisch signaaltje
waarneming: bewust worden van een prikkel
respons: reactie op een prikkel
Gebruik herkenbare voorbeelden uit de bron: zon in je ogen = prikkel, hand opsteken = respons.
Van prikkel naar waarneming
De volgorde van een waarneming is:
prikkel → zintuig → impuls → zenuw → hersenen → waarneming
In de hersenen word je je bewust van wat je waarneemt.
Benadruk dat een impuls niet hetzelfde is als een zenuw: de impuls is het signaal, de zenuw is de weg waarlangs het signaal gaat.
Bewuste reactie
Een bewuste reactie ontstaat in stappen.
Je neemt eerst een prikkel waar. Daarna verwerken de hersenen de informatie. Pas dan sturen zenuwen impulsen naar spieren.
Gebruik het voorbeeld uit de bron: een jongen ziet een vriend en zwaait. Dat maakt de route concreet.
Route van een bewuste reactie
Bij een bewuste reactie verloopt het zo:
prikkel → zintuigcellen → impulsen → zenuwen → centrale zenuwstelsel → hersenen → ruggenmerg → zenuwen → spieren → reactie
Noem dat zintuigcellen in bijvoorbeeld het oog prikkels opvangen en dat spieren de uiteindelijke reactie uitvoeren.
Iets warms vastpakken
Bij een warm kopje thee gebeurt dit:
zintuigen in de vinger worden geprikkeld (warm)
er ontstaan impulsen
impulsen gaan via zenuwen naar ruggenmerg en hersenen
de hersenen verwerken de informatie
spieren in arm en hand reageren
Blijf dicht bij de bronvolgorde. Laat zien dat het lichaam eerst waarneemt en verwerkt, en daarna bewust reageert.
Waar ontstaat de waarneming van een prikkel?
in de hersenen
in een zintuig
in een spier
in het bloed
Controleer of leerlingen onderscheid maken tussen opvangen van een prikkel en bewust waarnemen ervan.
Organisatieniveaus in het lichaam
In een organisme werken delen samen.
Van klein naar groot:
cel
weefsel
orgaan
orgaanstelsel
organisme
De hersenen zijn een orgaan.
Deze slide komt uit het kadermateriaal. Houd het functioneel: leerlingen hoeven vooral te zien waar de hersenen in de opbouw van het lichaam passen.
Hormonen
Hormonen zijn stoffen die de werking van organen regelen.
Ze worden gemaakt door hormoonklieren.
Via het bloed worden hormonen door het lichaam vervoerd.
Verbind met regeling: net als het zenuwstelsel zorgen hormonen voor aansturing van het lichaam, maar op een andere manier.
Hormoonklieren
Een hormoonklier maakt hormonen.
Een belangrijke hormoonklier in het hoofd is de hypofyse.
Die speelt een belangrijke rol bij regeling in het lichaam.
Noem alleen wat in de bron staat: de hypofyse is een belangrijke hormoonklier in het hoofd. Voeg geen extra functies toe buiten de bron.
Geslachtshormonen
Regelen de werking van de voortplantingsorganen.
Ze zorgen tijdens de puberteit voor de ontwikkeling van secundaire (2e) geslachtskenmerken.
Bij een vrouw:
eierstokken maken oestrogenen
Bij een man:
teelballen maken testosteron
Maak eventueel kort onderscheid zichtbaar: primaire geslachtskenmerken heb je al bij de geboorte, secundaire ontwikkelen in de puberteit. Dat sluit aan op de bron.
Wat is een hormoon?
een zintuig
een orgaan
een stof
een impuls
De kern: hormonen zijn stoffen die organen regelen en via het bloed worden vervoerd.
Hormonen en puberteit
Hormonen worden gemaakt door hormoonklieren. Via het bloed komen ze in het lichaam. Geslachtshormonen regelen de voortplantingsorganen en spelen een rol in de puberteit.
Laat leerlingen de kernwoorden uit de hormoonslides terughalen.
Regeling samengevat
Je lichaam regelt op twee manieren:
Zenuwstelsel
werkt met impulsen
zorgt voor snelle verwerking en reactie
Hormonen
zijn stoffen in het bloed
regelen de werking van organen
Laat leerlingen het grote verschil zien zonder te ver uit te wijden: zenuwen = snel signaal, hormonen = regeling via stoffen.
De kern van deze les
Zintuigen nemen prikkels op.
Via zenuwen gaan impulsen naar hersenen en ruggenmerg.
In de hersenen ontstaat waarneming.
Via zenuwen reageren spieren.
Hormonen regelen organen via het bloed.
Geslachtshormonen spelen een rol bij de puberteit.
Gebruik deze slide als herhaling van de volledige lijn van de les.
Wat past bij het zenuwstelsel?
via het bloed
maakt oestrogenen
werkt met impulsen
regelt organen traag
Sluit aan bij de samenvattende slides: zenuwstelsel = impulsen en snelle reactie.
De kern van de les
Zintuigen nemen prikkels op. Via zenuwen gaan impulsen naar hersenen en ruggenmerg. Hormonen regelen organen via het bloed.
Korte herhaling van de hoofdlijn vlak voor zelfstandig werken en exit ticket.
Zelfstandig aan de slag
Je gaat nu zelfstandig aan de slag met de lesstof over regeling.
Eindig zoals gevraagd: verwijs naar de vervolgstap zonder extra opdrachten op de slide te zetten.
