IJ of EI? Goed kiezen in woorden
IJ of EI? Goed kiezen in woorden
Deze slide heeft geen instructies
Dit ga je leren
Ik kan woorden met ij en ei goed onderscheiden en de spellingsregel toepassen in eenvoudige woorden en korte zinnen.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden met ij of ei ken jij al?
Gebruik de inzendingen om bekende voorbeeldwoorden op te halen, zoals blij, trein, klein, plein, kei en meisje. Vraag kort: hoe weet je of het ij of ei is?
De spellingregel van ij en ei
De klank van ij en ei klinkt meestal hetzelfde.
Daarom moet je het woordbeeld leren herkennen.
Soms helpt een woord dat erbij hoort.
Je leert dus: luisteren, kijken en onthouden.
Benadruk dat er niet één luisterregel is waarmee je altijd zeker weet of je ij of ei schrijft. Bij veel woorden moeten leerlingen het woord leren onthouden.
Je hoort vaak dezelfde klank
In blij hoor je dezelfde klank als in klein.
Toch schrijf je het ene woord met ij en het andere met ei.
Alleen goed luisteren is dus niet genoeg.
Daarom oefenen we met bekende woorden.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer schrijf je ij?
Bij sommige woorden weet je het door een familiewoord.
blij → blijven
schijnt → schijnen
Zie je in zulke woorden steeds ij? Dan schrijf je ook ij.
Houd het eenvoudig: spreek over woorden die bij elkaar horen. Vermijd ingewikkelde taalkundige termen zoals werkwoordsvorming.
Wanneer schrijf je ei?
Veel woorden met ei moet je onthouden.
Voorbeelden:
trein
kei
klein
plein
meisje
Deze woorden leer je door ze vaak te zien en te oefenen.
Maak duidelijk dat ei-woorden vaak weetwoorden zijn. Het gaat hier om herkenning en herhaling.
Veelvoorkomende woorden met ij en ei
Met ij
Met ei
blij
schijnt
ijs
rij
fijn? nee, dat is ei
trein
kei
klein
plein
meisje
Gebruik het contrast bij 'fijn' om te laten zien dat leerlingen niet alleen op gevoel mogen gokken. Corrigeer meteen: fijn schrijf je met ei.
Wat klopt over ij en ei?
Je hoort altijd verschil
Luisteren is genoeg
Ze klinken vaak hetzelfde
Je schrijft altijd ij
Sluit aan bij slides 2 en 3: de klank is vaak hetzelfde, dus alleen luisteren helpt niet genoeg.
Kies ij of ei
In woorden zoals blij en schijnt schrijf je ij. In woorden zoals trein en meisje schrijf je ei.
De lege plekken volgen de voorbeelden uit de eerste uitleg: blij en schijnt horen bij ij, trein bij ei.
Klankverschil en uitzonderingen
Meestal klinken ij en ei hetzelfde.
Dat noemen we een moeilijke spellingklank.
Er zijn dus woorden waarbij je de juiste schrijfwijze moet onthouden.
Niet elk woord volgt een makkelijke luisterregel.
Noem eventueel dat sommige mensen een klein verschil in uitspraak horen, maar dat dit niet betrouwbaar genoeg is als spellingsregel voor de klas.
Zo pak je een woord aan
Luister naar het woord.
Vraag jezelf af: ken ik dit woord al?
Denk aan een woord dat erbij hoort.
Weet je het niet? Dan moet je het woord onthouden.
Schrijf het woord nog eens goed over.
Deze slide vat de aanpak samen: herkennen, koppelen aan bekende woorden en onthouden als weetwoord.
Wat doe je als je twijfelt over een woord?
Harder zeggen
Een familiewoord zoeken
Altijd ei schrijven
De zin overslaan
Gebaseerd op slides 7 en 8: leerlingen leren luisteren, kijken, een woord dat erbij hoort zoeken en anders onthouden.
Wat helpt jou het meest bij ij en ei?
Goed luisteren
Woord kennen
Familiewoord
Vaak oefenen
Deze slide heeft geen instructies
IJ en EI in korte zinnen
De jongen is blij.
De trein rijdt weg.
Dat is een kei.
Het meisje lacht.
In zinnen kijk je goed naar het hele woord.
Lees de zinnen hardop voor en wijs de doelwoorden aan. Laat zien dat context helpt om het woord sneller te herkennen.
Herkennen in woorden
Let op deze woorden:
blij → ij
trein → ei
kei → ei
klein → ei
plein → ei
schijnt → ij
meisje → ei
Dit zijn precies de voorbeeldwoorden uit de opdracht. Gebruik ze als vaste ankers tijdens de les.
Invullen in een zin
Ik ben blij.
De trein is lang.
Op het pad ligt een kei.
Het huis is klein.
We spelen op het plein.
De zon schijnt.
Het meisje leest.
Benadruk dat correcte spelling ook in zinnen hetzelfde blijft. De zin verandert de schrijfwijze van het doelwoord niet.
Wat onthoud je?
ij en ei klinken vaak hetzelfde.
Luisteren alleen is meestal niet genoeg.
Kijk of je het woord al kent.
Denk aan een woord dat erbij hoort.
Veel ei-woorden zijn woorden die je moet onthouden.
Deze slide heeft geen instructies
Welk woord schrijf je met ij?
plein
meisje
schijnt
trein
Alle antwoordopties komen uit de voorbeeldwoorden op de zinnen-slides. Alleen schijnt hoort bij ij.
Vul de woorden in
Ik ben blij. De trein is lang. Op het pad ligt een kei. De zon schijnt.
Neem de zinnen hardop door. Laat leerlingen letten op het hele woordbeeld in een zin.
Wat heb jij geleerd over ij en ei?
Laat leerlingen in eigen woorden iets noemen als: ij en ei klinken vaak hetzelfde; luisteren alleen is niet genoeg; soms helpt een woord dat erbij hoort; veel ei-woorden moet je onthouden.
Wat hielp jou het best bij deze les?
Mogelijke antwoorden: woorden herkennen, vaak oefenen, naar een familiewoord kijken, de voorbeeldzinnen. Bespreek welke aanpak voor kinderen het handigst voelde.
Hoe lastig vind jij ij en ei nu?
Deze slide heeft geen instructies
Woorden om te kennen
ij - twee letters die samen één klank maken in woorden zoals blij
ei - twee letters die samen één klank maken in woorden zoals trein
spellingsregel - afspraak over hoe je een woord schrijft
woordbeeld - hoe een woord eruitziet als je het leest
onthouden - een woord in je geheugen bewaren
herkennen - een woord terugzien en weten hoe je het schrijft
zin - woorden samen met een betekenis
Deze slide heeft geen instructies