Welkom!
Ga rustig zitten
Pak je schrift
Pak je pen
Welkom!
Ga rustig zitten
Pak je schrift
Pak je pen
Formuleren
Lesdoel
Testen voorkennis
Introduceren belangrijkste aspecten van formuleren
Leerdoelen
Je weet wat de belangrijkste aspecten zijn van formuleren, kan deze uitleggen en kunt ze herkennen in een tekst
Je kan je eigen tekst redigeren op aspecten van formulering
Begrijpelijk formuleren - lange zinnen
Opdracht: maak van deze zin vier kortere, eenvoudigere zinnen
Vanwege de hevige regenval in de ochtend en de daardoor overstroomde straten, zag ik mij genoodzaakt mijn regenjas te dragen en met spoed naar school te fietsen, waardoor ik uiteindelijk doorweekt arriveerde.
m
s
Begrijpelijk formuleren - lange zinnen
Opdracht: maak van deze zin vier kortere, eenvoudigere zinnen
Vanwege de hevige regenval in de ochtend en de daardoor overstroomde straten, zag ik mij genoodzaakt mijn regenjas te dragen en met spoed naar school te fietsen, waardoor ik uiteindelijk doorweekt arriveerde.
Het regende vanochtend heel hard.
Zelfs de straten overstroomde.
Met mijn regenjas aan fietste ik snel naar school.
Toch kwam ik helemaal doorweekt aan.
Begrijpelijk formuleren - Hou de kern bij elkaar
Kern van de zin = onderwerp + gezegde
bij elkaar + vooraan in de zin
Opdracht: herschrijf deze zin zodat de kern bij elkaar staat en vooraan
Precies op het moment dat ik op mijn nieuwe schoenen naar school liep, begon het pijpenstelen te regenen.
m
s
Begrijpelijk formuleren - Hou de kern bij elkaar
Kern van de zin = onderwerp + gezegde
bij elkaar + vooraan in de zin
Opdracht: herschrijf deze zin zodat de kern bij elkaar staat en vooraan
Precies op het moment dat ik op mijn nieuwe schoenen naar school liep, begon het pijpenstelen te regenen.
Ik liep op mijn nieuwe schoenen naar school, precies op het moment dat het pijpenstelen begon te regen.
Begrijpelijk formuleren - Vermijd tangconstructies
Tangconstructie is een zin in een zin
Gevolg: informatie die bij elkaar hoort staat ver uit elkaar
Opdracht: herschrijf deze zin zodat alle informatie die bij elkaar hoort bij elkaar staat
Sommige mensen durven nieuwe schoenen die ze op internet hebben gekocht, nadat ze die hebben gedragen in de regen, zonder meer terug te sturen naar de winkel.
m
s
Begrijpelijk formuleren - Vermijd tangconstructies
Tangconstructie is een zin in een zin
Gevolg: informatie die bij elkaar hoort staat ver uit elkaar
Opdracht: herschrijf deze zin zodat alle informatie die bij elkaar hoort bij elkaar staat
Sommige mensen durven nieuwe schoenen die ze op internet hebben gekocht, nadat ze die hebben gedragen in de regen, zonder meer terug te sturen naar de winkel.
Sommige mensen die nieuwe schoenen op internet hebben gekocht en die schoenen in de regen hebben gedragen, durven die schoenen zonder meer terug te sturen
Begrijpelijk formuleren - Lijdende vorm
Lijdende vorm = een passieve zin
Gevolg: degene die handelt blijft verborgen
Opdracht: herschrijf deze zin naar een actieve zin
U zult op een later moment worden teruggebeld door iemand van de klantenservice
m
s
Begrijpelijk formuleren - Lijdende vorm
Lijdende vorm = een passieve zin
Gevolg: degene die handelt blijft verborgen
Opdracht: herschrijf deze zin naar een actieve zin
U zult op een later moment worden teruggebeld door iemand van de klantenservice
Meneer X van de klantenservice belt u vanmiddag om vier uur terug.
Begrijpelijk formuleren - Vermijden
Lastige / moeilijke woorden
banketbakkersbenodigdhedenleverancierszoon
Vuistregel: probeer de lengte van woorden te beperken tot 3 à 4 lettergrepen
Naamwoordstijl
= overdreven formeel taalgebruik door van werkwoorden zelfstandig naamwoorden te maken
het gamen, het TikTokken, het appen, het studeren, het fotograferen
Nauwkeurig formuleren
a. Schiet op, jongens!
b. Schiet op jongens!
Nauwkeurig formuleren - vragen van de lezer
Schrijven is als in gesprek zijn met je lezer.
maar ... je lezer kan je niets vragen, dus jij moet dat voor de lezer doen
vragen: wie, wat, waar, waarom, wanneer en hoe
vermijden: gebruik van vage woorden (vaak, sommige, enkele, enz.)
vermijden: gebruik van passieve zinnen (want, onduidelijk wie handelt)
vermijden: gebruik lege woorden
= woorden die zonder context geen betekenis hebben
= vage woorden
= woorden die een situatie of proces uitdrukken (zie voorbeelden Handboek blz 77)
Nauwkeurig formuleren - homoniemen
De juf heeft het hondje voor me afgemaakt.
Er staat een bank op de hoek.
Nauwkeurig formuleren - verwijzen
Minister Grapperhaus keek kort naar zijn woordvoerder. Hij antwoordde dat de feiten niet bekend waren.
Bondig formuleren
Elk woord staat op de juiste plek.
Elk woord doet ertoe.
Schrijven is schrappen.
Maar ...
4. Is ook een kwestie van balans,
want extra informatie kan ook nodig en prettig zijn.
Bondig formuleren - hulpwerkwoorden
Opdracht: herschrijf
Als je een tramabonnement zou nemen, zou je veel geld kunnen gaan besparen.
s
Bondig formuleren - hulpwerkwoorden
Opdracht: herschrijf
Als je een tramabonnement zou nemen, zou je veel geld kunnen gaan besparen.
Als je een tramabonnement neemt,
bespaar je veel geld.
Bondig formuleren - Bijvoeglijke naamwoorden
Opdracht: herschrijf
De oude, grijze, vriendelijke vrouw had moeite om zich staande te houden in de herfstachtige storm.
s
Bondig formuleren - Bijvoeglijke naamwoorden
Opdracht: herschrijf
De oude, grijze, vriendelijke vrouw had moeite om zich staande te houden in de herfstachtige storm.
De oude vrouw had moeite
om zich staande te houden in de storm.
Bondig formuleren - Pleonasme
= een woord herhaalt een deel van de betekenis van een ander woord
Opdracht: verklaar de pleonasme
Witte sneeuw
Natte regen
Ronde cirkel
Gratis cadeau
Vooraf plannen
m
s
Bondig formuleren - Tautologie
= een woord herhaalt de hele betekenis van een ander woord
gratis en voor niets
vast en zeker
voor eeuwig en altijd
Bondig formuleren - Tautologie
= een woord herhaalt de hele betekenis van een ander woord
Opdracht: herschrijf
Zodra hij mijn appje las, stapte hij onmiddellijk op zijn scooter.
s
Bondig formuleren - Tautologie
= een woord herhaalt de hele betekenis van een ander woord
Opdracht: herschrijf
Zodra hij mijn appje las, stapte hij onmiddellijk op zijn scooter.
Zodra hij mijn appje las, stapte hij op zijn scooter.
Bondig formuleren - Bijwoorden
heel, erg, zeer, veel, bijzonder
versterken een bijvoeglijk naamwoord
zonder iets aan betekenis toe te voegen
Dus ... laat weg
De giraf heeft een heel erg lange nek.
De giraf heeft een lange nek.
In vergelijking ... vervang
Hij heeft grote handen, maar die van zijn vader zijn echt heel erg groot.
Hij heeft grote handen, maar die van zijn vader zijn reustachtig.
Bondig formuleren - Uitdrukkingen
= vaste woordengroep
vermijd of vervang
Zij is zo'n type dat altijd voor anderen klaar staat.
Zij staat altijd voor anderen klaar.
Aantrekkelijk formuleren - zelfstudie!!!
Maakt de tekst aantrekkelijk voor de lezer, zodat die blijft lezen.
Kern elementen:
Zinsopbouw en zinslengte
Woordkeuze
Archaïsmen en neologismen
Voorbeelden
Beeldspraak
Stijlfiguren
Persoonlijk taalgebruik
Afronding
Schrijf op
Op welke drie formuleringsaspecten ga jij letten, omdat die veel voorkomen in jouw schrijven?