WO 4VWO Module Fake News, bronnen en debat.pptx


Wetenschapsoriëntatie 2026-2027:
Fake news, bronnen en debat

4 (t)VWO

1 / 88
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWetenschapsoriëntatieMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 88 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les


Wetenschapsoriëntatie 2026-2027:
Fake news, bronnen en debat

4 (t)VWO

Wouter Stroop (WST)

Deze week:

Les 1:

  • Nieuwsquiz

  • Introductie module

  • Mediawijsheid

  • Functies van het nieuws




Stelling van de week:

Nederlandse media zijn volledig te vertrouwen!

Ik vind volgen van het nieuws belangrijk

Ik houd ...... het nieuws bij

1

Meerdere keren per dag

2

1 keer per dag

3

2 keer in de week

4

3 keer in de week

5

Alleen in het weekend

6

Nooit

Hoe krijg jij het nieuws tot je?

1

Krant(en)

2

NOS.nl

3

NU.nl

4

Social media

5

Ik volg helemaal geen nieuws

Mediawijsheid


  • Hoe moet je met nieuws en andere media omgaan?

  • Bekijk de video

  • Noteer de tips die in de video gegeven worden

Welke tips werden er in het filmpje gegeven over hoe je met nieuws om moet gaan?

Functies van nieuws

Vijf functies van nieuws:


  1. Agenderen; onderwerpen op de maatschappelijk agenda zetten; aandacht voor vragen.

  2. Controleren; controleren of de overheid zich houdt aan de gemaakte afspraken (waakhond)

  3. Informeren; maatschappij informeren over ontwikkelingen

  4. Platform voor discussie en opinie; burgers krijgen de mogelijkheid om hun mening onder de aandacht te brengen

  5. Commentaar op ontwikkelingen; media duiden politieke en maatschappelijke ontwikkelingen voor de lezer

Welke functie lijken deze media het belangrijkste te vinden?

Vijf functies van nieuws:


  1. Agenderen; onderwerpen op de maatschappelijk agenda zetten; aandacht voor vragen.

  2. Controleren; controleren of de overheid zich houdt aan de gemaakte afspraken (waakhond)

  3. Informeren; maatschappij informeren over ontwikkelingen

  4. Platform voor discussie en opinie; burgers krijgen de mogelijkheid om hun mening onder de aandacht te brengen

  5. Commentaar op ontwikkelingen; media duiden politieke en maatschappelijke ontwikkelingen voor de lezer


Deze week:

Les 2:


Stelling van de week:

Nepnieuws is makkelijk te herkennen!

-Noteer n.a.v. van de video wat voor jou de betekenis is van:

-Fakenews/nepnieuws

-Misinformatie

-Desinformatie

Wat is de definitie van Fakenieuws/nepnieuws?

Wat is het verschil tussen misinformatie en desinformatie?

AI en Fake News

Slide tekst

Welke soort misleidend nieuws zie je voorbij komen?

Geef aan bij welke categorie misleidend nieuws de volgende artikelen horen

Van welke vorm van misleidend nieuws is dit een voorbeeld?

Van welke vorm van misleidend nieuws is dit een voorbeeld?

Van welke vorm van misleidend nieuws is dit een voorbeeld?

Van welke vorm van misleidend nieuws is dit een voorbeeld?

Van welke vorm van misleidend nieuws is dit een voorbeeld?

Opdracht:

Ga nu zelf individueel aan de slag als fakenewsmaker!


Ga naar:


https://www.getbadnews.com/nl

Opdracht:

-Ga op zoek naar óf een fakenews artikel óf een AI gegenereerd nieuwsartikel of foto óf een deepfake

-Analyseer de bron a.d.h.v. de volgende vragen:

-Kun je de bron of maker vinden?

-Wat is het doel van het artikel/afbeelding/video?

-Hoe kun je herkennen dat dit fakenews/AI/deepfake is?

Vul hieronder in welk nepnieuws of deepfake je gevonden hebt

Deze week:

Les 3:

  • Nieuwsquiz

  • Stelling van de week

  • Korte herhaling vorige les: nepnieuws

  • AI en deepfake

  • Wat is het gevaar?

  • Bronnenkritiek in de post-truth samenleving



Opdracht:

-Denk terug aan de nieuwsquiz van vandaag

-Welke van de onderwerpen zouden geschikt zijn voor een debat?

-Welke stelling zou jij over dit nieuws poneren?

-Waar zou jij bronnen hierover opzoeken?


Stelling van de week:

Deepfakes zijn geen gevaar voor onze samenleving!

Bronnenkritiek in een post-truth samenleving: hoe weet je wat de waarheid is als alles nep kan zijn?

Herhaling: wat was fakenieuws ook alweer?

Welke tips geeft de verteller om nepnieuws te spotten?

Welk gevaar brengt nepnieuws voor onze democratie?

Slide tekst

Welk gevaar brengt nepnieuws voor onze democratie?

Slide tekst

Fake news en AI

Bronnenkritiek: hoe weet je wat de waarheid is als alles nep kan zijn?

4 checklists:

- welke criteria staan in alle 4 de lijsten?

-Welke criteria zijn uniek en hoe denk je dat dat komt? Tip: check de bron

Welke criteria vind je in alle 4 de lijsten?

Welke criteria zijn uniek en hoe denk je dat dat komt?

Bestaat dé waarheid nog? Of zijn er verschillende?

Deze week:

Les 4:

  • Nieuwsquiz

  • Korte herhaling vorige les

  • Retorica en argumentatie

  • Grondbeginselen van het debatteren

  • Voorbereiden ballondebat



Opdracht:

-Denk terug aan de nieuwsquiz van vandaag

-Welke van de onderwerpen zouden geschikt zijn voor een debat?

-Welke stelling zou jij over dit nieuws poneren?

-Waar zou jij bronnen hierover opzoeken?


De basis voor ieder debat: retorica en argumentatie

Argumentatie

ar·gu·men·ta·tie (de; v; meervoud: argumentaties)1bewijsvoering

re·to·ri·ca (de; v)1de leer van de welsprekendheid



  • Dagelijks

  • Media

  • Betoger – standpunt – overtuigen

  • Argumenten & tegenargumenten



Retorica

Retorica en argumentatie

Ethos, Pathos, Logos

Verzin bij de volgende stelling een Ethos, Pathos en Logos argument

Het in bezit hebben van mobiele telefoons zou voor kinderen tot en met 15 jaar verboden moeten worden!

Zet hier jouw Ethos argument

Zet hier jouw Pathos argument

Zet hier jouw Logos argument

Opdracht

Bekijk de argumenten bij het huiswerk in Magister


Wordt hier gebruik gemaakt van Ethos, Pathos of Logos?

Argumentatie

  • Ruzie/Betoog/afweging/dialoog/discussie/debat


  • Subjectief

    • Standpunt ondersteund door argumenten

    • Overtuigen

    • Argumenterende, maar ook diverterende (gericht op vermaak) en informatieve elementen


Dialoog, discussie en debat

Klassieke indeling betoog 

  • exordium (opening)

  • narratio (feitenoverzicht)

  • propositio (standpunt)

  • partitio (aangekondigde indeling standpunten)

argumentatio (argumentatie)

  • confirmatio (bewijsvoering)

    • refutatio (tegenargumenten & weerlegging)

  • Evt. digressio (verdere uitweiding)


  • recapitulatio (korte samenvatting)

  • Peroratio/conclusio (Slot: afweging van de voor- en tegenargumenten en conclusie

De inleiding van een betoog bestaat uit 4 delen:



Het middenstuk bestaat uit 2 delen



Het slot bestaat uit 1 of meer van de volgende elementen

Klassieke indeling debat

Fasen van een debat

  1. Opening/Inleiding:

    • Een voorzitter introduceert het onderwerp, de stelling en de spelregels.

    • Beide teams presenteren hun openingsverklaringen, waarin ze hun standpunt over het onderwerp uitleggen.

  2. Argumentatie en Weerlegging:

    • Argumenten voorstellen: Sprekers presenteren hun argumenten voor de stelling

    • Argumenten weerleggen: Sprekers weerleggen de argumenten van de tegenstander en verdedigen de eigen argumentatie.

    • Onderlinge interactie: Er is ruimte voor interrupties, waarbij luisterende partijen vragen stellen aan de spreker.

  3. Conclusie:

    • De eindsprekers vatten de belangrijkste argumenten van beide kanten samen en wegen ze tegen elkaar af.

    • Ze benoemen waarom hun team het meest gelijk heeft en maken het de jury makkelijker om de uitkomst te beoordelen

Ballondebat

Je krijgt een categorie toegewezen.

⭐️ beroemdheid

🌎 politieke leider

👑 sprookjesfiguur

🔬 uitvinder

historisch persoon


1. Kies een personage en geef dit door aan je docent


Schrijf argumenten op die je bij het debat kan gebruiken en bedenk ook vast hoe je kan reageren op mogelijke tegenargumenten


Je mag je argumenten bij het eerste debat op een spiekbriefje erbij houden

Deze week:

Les 5:

  • Nieuwsquiz

  • Ballondebat: introductie

  • Ballondebat: 5 x 2 rondes

  • Ballondebat: finale



Verdeling groepjes


Ronde 1

Stap 1. Elke deelnemer vertelt in 1,5 minuut waarom zijn of haar personage in de ballon moet blijven.


Stap 2: Stemmen. Elke toeschouwer mag twee personages kiezen die volgens hen moeten blijven


De 3 ballonvaarders met de meeste stemmen mogen door naar ronde 2.

Ronde 2

Stap 1. Elke deelnemer krijgt weer 1,5 minuut spreektijd. Echter, nu moeten ze beargumenteren waarom die andere twee ballonvaarders eruit moeten.


Stap 2: Elke toeschouwer krijgt nu 1 stem. Het personage met de meeste stemmen mag blijven en heeft het debat gewonnen!

Deze week:

Les 7:

  • Nieuwsquiz

  • Lagerhuisdebat: introductie

  • Lagerhuisdebat: oefenen



Klassieke indeling debat

Fasen van een debat

  1. Opening/Inleiding:

    • Een voorzitter introduceert het onderwerp, de stelling en de spelregels.

    • Beide teams presenteren hun openingsverklaringen, waarin ze hun standpunt over het onderwerp uitleggen.

  2. Argumentatie en Weerlegging:

    • Argumenten voorstellen: Sprekers presenteren hun argumenten voor de stelling

    • Argumenten weerleggen: Sprekers weerleggen de argumenten van de tegenstander en verdedigen de eigen argumentatie.

    • Onderlinge interactie: Er is ruimte voor interrupties, waarbij luisterende partijen vragen stellen aan de spreker.

  3. Conclusie:

    • De eindsprekers vatten de belangrijkste argumenten van beide kanten samen en wegen ze tegen elkaar af.

    • Ze benoemen waarom hun team het meest gelijk heeft en maken het de jury makkelijker om de uitkomst te beoordelen

Het Lagerhuisdebat

- Een stelling

- Een voorzitter

- Voor – en tegenstanders tegenover elkaar

- Openingsspeech; aanvoerders


- Daarna vrij debatteren (volgens de regels)

Rollen in het debat

- De voorzitter

- De voorstander

- De tegenstander

- De jury

De voorzitter

- Heet iedereen welkom

- Geeft een inleiding op de stelling

- Leidt het debat

- Geeft aan het eind een samenvatting

De voorstander

- Geeft argumenten voor

- Probeert de argumenten van de
tegenstander te ontkrachten

De tegenstander

- Geeft argumenten tegen

- Probeert de argumenten van de voorstander te ontkrachten

De jury

- Beoordeelt de bijdrage van de deelnemers

- Beoordeelt de kwaliteit van de argumenten

- Geeft het eindoordeel en wijst de winnaar(s) aan

Voorbeeld debat

Regels debatteren:

Ga staan als je wat wil zeggen



Laat de ander uitspreken



Spreek luid en duidelijk



Wees kort en bondig



Voor- en tegenstanders worden aangewezen



Het debat duurt 10 minuten. 1 minuut voor tijd krijgen de teams de kans om een eindstatement te maken



De kunst van debatteren: bekijk de volgende video

-Hoe bouwt de spreker zijn argumentatie op?

-Geef een voorbeeld in het filmpje van Ethos, Pathos en Logos wat hij gebruikt

-Wat is voor Bo Seo het grootste voordeel van debatteren t.o.v. gewone gesprekken?

-Waar staat het RISA-framework voor?

-Waarom is goed luisteren van belang tijdens debatteren?

-Waarom is het van belang om te kijken naar beide kanten van een stelling? Dus zowel voor- als tegenargumenten te bedenken voor de stelling?

Wat nou als debaters beter lijken of gemener zijn dan jij?

Bo Seo noemt 4 debatersoorten:

-De ontwijker

-De verdraaier

-De ruziemaker

-De leugenaar

Wat zijn hun kenmerken?

En hoe reageer je op een dergelijke debater?

Stellingen:

Stelling 1: Nederland moet het militaire ingrijpen van de VS en Israël in Iran veroordelen!


Stelling 2: Het is logisch dat het dorp Moerdijk moet verdwijnen!


Stelling 3: Het is goed dat de koning excuses aanbiedt voor het slavernijverleden van Nederland!




Stap 1 (20 minuten): Zoek voor of tegenargumenten op, voor en tegenstanders worden aangewezen.

Stap 2 (20 minuten): We doen in 3 groepen een proefdebat van 5 minuten

Deze week:

Les 7:



De stellingen:

  1. “AI en deepfakes vormen een grotere bedreiging dan een kans voor onze democratie.”

  2. “AI-tools zoals ChatGPT maken leerlingen dommer in plaats van slimmer.”

  3. “Elke middelbare scholier moet verplicht les krijgen in fake news en bronnenkritiek.”

Voorbereiding op het debat:

  • Eerste 20 min ga je op zoek naar achtergrondinformatie en formuleer je jouw argumenten, voor én tegen


  • De laatste 20 min gaan jullie in de groepjes bij elkaar zitten. Wie is de aanvoerder? Schrijf jullie openingsspeech. Welke argumenten dragen jullie dan aan en welke bewaar je voor het debat? Bedenk ook alvast welke tegenargumenten je kan verwachten en hoe je die kan tackelen

Deze week:

Les 8:



De stellingen:

  1. “AI en deepfakes vormen een grotere bedreiging dan een kans voor onze democratie.”

  2. “AI-tools zoals ChatGPT maken leerlingen dommer in plaats van slimmer.”

  3. “Elke middelbare scholier moet verplicht les krijgen in fake news en bronnenkritiek.”

Stelling 1: groep 1 voor, groep 4 tegen

Stelling 2: groep 5 voor, groep 2 tegen

Stelling 3: groep 3 voor, groep 6 tegen

  1. “AI en deepfakes vormen een grotere bedreiging dan een kans voor onze democratie.”

Nida Çayir
Mauro Conteh
Lillie Gerdes
Ravi Oostvogels

Groep 1: VOOR

Jayda Avinal
Sieb van Geel
Rami Hassani
Tesse van der Meer
Elize Reeuwijk

Groep 4: TEGEN

10

minute

00

second

2.“AI-tools zoals ChatGPT maken leerlingen dommer in plaats van slimmer.”

Olivia Claassens
Kees Dietvorst
Merel van Dorst
Lise van Dort
Jens Schoonen

Groep 5: VOOR

Lena Cichowicz
Thijn Quik
Julian Steenks
Eva De Swart

Groep 2: TEGEN

10

minute

00

second

  1. "Elke middelbare scholier moet verplicht les krijgen in fake news en bronnenkritiek.”.

Fay Lassooij
Joep Paantjens
Luuk Schepers
Amy Suijkerbuijk

Groep 3: VOOR

Nour Abou Touk
Eline de Gans
Babet de Keijzer
Coert Mies
Alysa Persijn

Groep 6: TEGEN

10

minute

00

second