Het Rampjaar 1672
De Republiek werd tegelijkertijd aangevallen door meerdere vijanden.
Engeland viel de Republiek vanuit zee aan.
Frankrijk viel onder Lodewijk XIV vanuit het zuiden binnen.
Het bisdom Münster viel vanuit het oosten aan.
De situatie leek zo ernstig dat gesproken werd van: 'Het volk was redeloos, de regering radeloos en het land reddeloos.'
De opmars werd uiteindelijk gestopt doordat de Hollandse Waterlinie werd ingezet
Het Rampjaar 1672
De bevolking gaf de regenten de schuld van de problemen:
De onvrede over het staatsgezinde bestuur liep sterk op.
Onder druk van de bevolking werd Willem III van Oranje tot stadhouder benoemd.
De regenten Johan en Cornelis de Witt werden in Den Haag door een woedende menigte vermoord.
Gevolgen
Het Rampjaar 1672 wordt gezien als een belangrijk omslagpunt in het einde van de Nederlandse Gouden Eeuw.
De Nederlandse economie groeide veel minder sterk dan daarvoor.
Oligarchisering en investeringen in het buitenland namen verder toe.
De concurrentie van vooral Engeland werd steeds sterker.
De Republiek verloor geleidelijk haar leidende positie in de wereldhandel.
Uiteindelijk nam Londen de positie van Amsterdam over als belangrijk internationaal centrum van handel en bankwezen.