Paragraaf 9.4: Politiek Nederland

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

Wat houdt verzuiling in de Nederlandse samenleving in?

A

De overheid bepaalt bij welke kerk mensen horen.

B

Mensen stemmen alleen op nieuwe politieke partijen.

C

De samenleving is opgedeeld in groepen.

D

Politieke partijen werken nooit samen.

Wat is een coalitiekabinet?

A

Een kabinet van militaire ministers

B

Een kabinet van meerdere politieke partijen

C

Een kabinet benoemd door de koning

D

Een kabinet met één partij in meerderheid

Waarom moet in Nederland altijd een coalitie worden gevormd?

A

Omdat kleine partijen anders geen stem hebben

B

Omdat de koning dat verplicht stelt

C

Omdat de grondwet maximaal twee partijen toestaat

D

Omdat geen enkele partij ooit een absolute meerderheid behaalt

9.4: Politiek Nederland

Van verzuiling naar populisme

Leerdoelen van vandaag

9.4A: Je kunt uitleggen welke historische processen ervoor zorgden dat Nederland veranderde van een verzuilde samenleving naar een gepolariseerde samenleving.  

9.4B: Je kunt uitleggen wat de belangrijkste eigenschappen zijn van het populisme.  

9.4C: Je kunt uitleggen waarom veel Nederlandse burgers kritiek hebben op de bemoeizucht van de Europese Unie.  

Verzuiling

• Zuilen:

  • KVP (Katholieken)

  • ARP + CHU (protestanten)

  • PvdA (socialisten)

  • VVD (liberalen)

• Kiezers stemden op eigen zuil

• Uitslag was voorspelbaar

• Altijd coalitie kabinetten

• Veel samenwerking

LD: 9.4A

Rooms-rode kabinetten

• KVP + PvdA regeren samen

• Premier: Willem Drees (PvdA)

• Zuinig, hard werken, goed in compromissen

• Economie herstelde snel

• Verzorgingsstaat opgebouwd

LD: 9.4A

Ontzuiling jaren '60

• Economische groei = minder afhankelijk van zuil

• Overheid bood hulp als het mis ging

• Verstedelijking + hogere opleiding

• Mensen ontmoeten vaker 'andersdenkenden'

• Nieuwe politieke partijen

• Polariseren in plaats van samen

LD: 9.4A

Van Den Uyl naar Paars

• 1973: Kabinet-Den Uyl: spreiding kennis, macht en inkomen

• Jaren '80: Kabinet-Lubbers: bezuinigingen, uitkeringen omlaag

• 1994-2002: Paarse kabinetten zonder confessionelen

• O.a. euthanasie legaal, homohuwelijk, abortus

LD: 9.4A

Populisme

• Wij (het volk) vs. zij (de elite)

• Kritiek op bestaande politici en partijen

• Sterke, directe taal - geen compromissen

• Inspelen op onvrede in de samenleving

LD: 9.4B

Fortuyn en de LPF

• Fortuyn: politici in 'ivoren torens'

• Kritiek op de multiculturele samenleving

• Islam 'achterlijke cultuur'

• Richtte eigen partij op: Lijst Pim Fortuyn (LPF)

• 2002: vermoord, negen dagen voor de verkiezingen

• LPF won direct 26 zetels → daarna snel ten onder

LD: 9.4B

Wilders en de PVV

• Partij voor de Vrijheid (PVV)

• Kritiek op de islam en moslims in Nederland

• Alles wat 'on-Nederlands' is wordt afgewezen

• Kritiek op de Europese Unie

• Populisme ook elders in Europa op opmars

LD: 9.4B

Europese samenwerking

• Voordelen EU:

  • Vrede in Europa

  • Gemeenschappelijke munt

  • Vrij reizen

  • Economische samenwerking

  • Milieubeleid

  • Studiebeurzen

LD: 9.4C

Kritiek op EU

• Bemoeizucht van Brussel

• Regels over van alles zoals bierglasgrootte, fietsbanddikte

• Geen totaaloplossing voor crises

• Rijke landen willen arme landen niet eindeloos steunen

• Vluchtelingenbeleid

• Brexit als gevolg

LD: 9.4C

Noem twee redenen waarom mensen in de jaren zestig minder afhankelijk werden van hun zuil. Leg bij elke reden uit hoe dat werkte.

Pim Fortuyn en Geert Wilders worden allebei populisten genoemd. Wat hebben hun aanpak en ideeën gemeen? Noem twee overeenkomsten.

Sommige mensen vinden dat populisten gevaarlijk zijn voor de democratie. Geef jouw mening en onderbouw die met minimaal één argument.

Een sterke Europese Unie is belangrijk voor Nederland.

1

Helemaal mee eens

2

Mee eens

3

Neutraal

4

Mee oneens

5

Helemaal mee oneens

Licht je antwoord op de stelling toe.
"Een sterke Europese Unie is belangrijk voor Nederland."

Waardoor brak de verzuiling af in de jaren zestig?

A

Politieke partijen fuseerden tot één grote partij

B

Overheid verbood verzuilde organisaties

C

Nederland trad toe tot Europese Gemeenschap

D

Economische groei en verzorgingsstaat

Waarom ging de LPF ten onder?

A

Door intern geruzie

B

Door een fusie met het CDA

C

Door een naamsverandering

D

Door gebrek aan stemmen

Wat is een veelgehoord bezwaar tegen de EU?

A

D. De EU heeft geen gemeenschappelijke munt

B

B. De EU laat te veel vluchtelingen buiten

C

C. De EU bemoeit zich met te veel details

D

A. De EU zorgt voor te weinig samenwerking