Beweging in beeld
Beweging in beeld
Onderdelen in deze les
Beweging in beeld
Open met het idee dat een stil beeld toch beweging kan laten voelen. Verwijs kort naar GRIMM als creatieve bron voor het herkennen en verbeelden van beweging.
Dit ga je leren
Ik kan verschillende vormen van bewegen herkennen en laten zien hoe je beweging uitbeeldt in een tekening, schilderij, knutselwerk of eenvoudige digitale animatie.
Deze slide heeft geen instructies
Welke bewegingen ken jij uit kunst of verhalen?
Gebruik de woorden als start: laat leerlingen voorbeelden noemen zoals rennen, vliegen, springen, dansen of zweven. Koppel daarna terug aan GRIMM en aan beweging in beeld.
Wat is beweging in beeld?
Een tekening of kunstwerk staat stil.
Toch kun je beweging laten zien.
Dat doe je met:
lijnen
houding
herhaling
ritme
snelheid
richting
Leg eenvoudig uit dat beweging niet echt gebeurt op papier, maar dat de kijker het gevoel van beweging krijgt door beeldende keuzes.
Beweging herkennen
Je ziet vaak beweging aan kleine signalen:
een arm die omhoog gaat
benen in een stap of sprong
haar of kleding die meewaait
een lichaam dat buigt, draait of valt
sporen, strepen of herhaalde vormen
Laat leerlingen letten op wat een figuur doet, niet alleen op hoe het eruitziet. Koppel aan waarnemen voordat zij zelf gaan maken.
GRIMM als uitgangspunt
In verhalen van GRIMM gebeurt veel:
rennen
vliegen
springen
vluchten
dansen
Die bewegingen kun je omzetten in beeld.
Gebruik herkenbare sprookjesachtige scènes zonder inhoudelijk te diep in de verhalen te gaan. Het doel is dat GRIMM een bron is voor fantasie en beweging.
Van verhaal naar beeld
Je kunt een moment kiezen uit een verhaal:
net vóór de beweging
midden in de beweging
net na de beweging
Het sterkste beeld is vaak midden in de actie.
Benadruk dat het kiezen van het juiste moment helpt om beweging duidelijker te maken. Dit is ook bruikbaar voor leerlingen die gaan animeren.
Lijnen laten beweging zien
Lijnen kunnen veel vertellen:
gebogen lijnen voelen soepel
schuine lijnen voelen actief
korte strepen lijken snel
golvende lijnen tonen zweven of dansen
richting van de lijn wijst de beweging aan
Gebruik het woord bewegingslijnen steeds op dezelfde manier. Laat zien dat een lijn niet alleen een vorm maakt, maar ook actie kan tonen.
Houding van het lichaam
De houding maakt beweging geloofwaardig.
een loper leunt vaak naar voren
een springer heeft gebogen knieën
een vallend figuur helt uit balans
gestrekte armen of benen maken actie duidelijk
Wijs op balans en richting van het lichaam. Een stijve rechte houding voelt meestal minder bewegend.
Herhaling en ritme
Herhaling kan beweging zichtbaar maken.
dezelfde vorm komt vaker terug
stappen lijken een reeks
ritme geeft een regelmatige beweging
zo zie je dat iets doorgaat
Verbind herhaling aan meerdere standen van één arm of been, of aan een rij vormen in een animatie of collage.
Snelheid en richting
Je kunt ook laten voelen hoe iets beweegt.
lange strepen kunnen snelheid tonen
een scherpe bocht voelt plots
omhoog voelt anders dan omlaag
links, rechts, rond of diagonaal geeft richting
Noem dat snelheid en richting samen vaak meer effect geven dan alleen een houding.
Welk moment laat beweging vaak het sterkst zien?
na de actie
voor de actie
middenin
helemaal stil
Sluit aan op 'Van verhaal naar beeld': het sterkste beeld is vaak midden in de actie, omdat de beweging dan het duidelijkst voelt.
Vul de goede woorden in
Een stil beeld kan toch beweging laten zien. Dat doe je met lijnen, houding, herhaling en ritme. Het sterkste beeld is vaak midden in de actie.
Alle woorden komen letterlijk of bijna letterlijk uit slides 2 t/m 9.
Welke lijn past bij snelle beweging?
Bespreek antwoorden als: gebogen lijnen, schuine lijnen, korte strepen, golvende lijnen, richting van de lijn. Het gaat om een passend voorbeeld uit het behandelde blok.
Menselijke beweging
Mensen bewegen op veel manieren:
lopen
rennen
springen
dansen
bukken
Kijk goed naar armen, benen en romp.
Houd het dicht bij herkenbare dagelijkse bewegingen. Dat past goed bij A1-niveau en helpt bij het natekenen of verzinnen.
Een mens tekenen in actie
Begin simpel:
teken eerst een basisvorm of poppetje
zet de richting van het lichaam neer
voeg daarna armen en benen toe
maak de houding duidelijker met lijnen
Dit is geen anatomieles. Het doel is eerst actie en houding, pas daarna details.
Actie in één moment
Kies één duidelijk moment:
de voet los van de grond
de armen in de lucht
het lichaam in een draai
Zo voelt de beweging sterker.
Je kunt hier kort vergelijken met een stilstaande rechte houding om het verschil zichtbaar te maken.
Details die helpen
Kleine details kunnen extra beweging tonen:
haar waait mee
kleding zwiert
een bal gaat vooruit
een spoor op de grond laat richting zien
Benadruk dat details pas helpen als de grote houding al klopt.
Wat teken je eerst bij een mens in actie?
de kleding
de details
de basisvorm
de achtergrond
Sluit aan op slide 11: eerst een basisvorm of poppetje, daarna richting en ledematen.
Vul de goede woorden in
Bij menselijke beweging kijk je goed naar armen, benen en romp. Begin met een basisvorm of poppetje. Kies één duidelijk moment in de actie. Daarna kunnen kleine details extra beweging tonen.
Controleert de kern uit slides 10 t/m 13: grote houding eerst, details later.
Dieren in beweging
Dieren bewegen anders dan mensen.
Voorbeelden:
een vogel vliegt
een vis zwemt
een paard galoppeert
een kat sluipt
een kikker springt
Leg de nadruk op verschil in manier van bewegen: vleugels, vinnen, poten, staart.
Kenmerken van dierenbeweging
Let op wat het dier gebruikt om te bewegen:
vleugels slaan op en neer
poten maken passen of sprongen
een staart kan meezwaaien
een lang lichaam kan kronkelen
Dit helpt leerlingen om niet alleen 'een dier' te tekenen, maar echt de beweging van dat dier te kiezen.
Richting bij dieren
Bij dieren is richting vaak heel zichtbaar.
een vogel gaat omhoog of omlaag
een vis glijdt naar voren
een dier op de vlucht schiet weg
De richting maakt het beeld spannend.
Koppel dit eventueel weer aan GRIMM: vluchtende dieren, pratende dieren, magische dieren.
Dierensporen in beeld
Je kunt beweging ook tonen zonder het hele dier.
pootafdrukken
veren in de lucht
opspattend water
bladeren die bewegen
Zo zie je dat er iets is gebeurd.
Mooie brug naar collage of knutselwerk: sporen en materialen kunnen verhaal toevoegen.
Welk deel helpt een vogel vooral om te bewegen?
vinnen
vleugels
hoeven
handen
De foute opties zijn verwisselbare lichaamsdelen van andere dieren of mensen.
Welke dierenbeweging lijkt jou het duidelijkst?
vliegen
zwemmen
sluipen
springen
Deze slide heeft geen instructies
Vul de goede woorden in
Dieren bewegen anders dan mensen. Een vogel gaat vaak omhoog of omlaag. Je kunt beweging ook tonen met sporen, zoals pootafdrukken of opspattend water.
Gebaseerd op slides 14 t/m 17 over dieren, richting en sporen.
Fantasiebewegingen
In fantasie mag beweging anders zijn.
Denk aan:
vliegen op een bezem
zweven in de lucht
magische rook
een reusachtige sprong
een draaiende toverspreuk
Gebruik GRIMM hier als inspiratie voor sprookjessfeer, zonder vast te lopen in één juist beeld.
Onzichtbare beweging zichtbaar maken
Sommige fantasiebewegingen zie je niet echt.
Je kunt ze toch tonen met:
glans of kleursporen
herhaalde vormen
draaiende lijnen
wolken, sterren of vonken
Noem dat fantasiebeweging niet realistisch hoeft te zijn, maar wel duidelijk moet aanvoelen.
Groot, klein, snel, langzaam
In fantasie kun je overdrijven.
extra lange sprong
heel snelle strepen
langzaam zwevende vormen
enorme draai of val
Overdrijven maakt beweging sterker.
Overdrijving is een belangrijk beeldend middel. Leerlingen mogen groter, sneller en spannender maken dan in het echt.
Een eigen idee uitwerken
Kies een fantasiebeweging en werk die uit.
Denk aan:
wie of wat beweegt
welke richting je ziet
welk moment je kiest
welke lijnen of vormen helpen
Dit bereidt voor op het maken, zonder al een opdrachtvorm als activiteit uit te schrijven.
Hoe maak je onzichtbare fantasiebeweging zichtbaar?
met stilte
met wolken
met gum
met schaduw
Slide 19 noemt glans, kleursporen, herhaalde vormen, draaiende lijnen en wolken/sterren/vonken. 'Met wolken' is hier de enige juiste optie.
Welke fantasiebeweging wil jij maken?
Bespreek antwoorden als zweven, rook, toverspreuk, vliegen op een bezem, grote sprong of draai. Het gaat om een eigen fantasiebeweging met richting of effect.
Beweging met potlood
Met potlood kun je snel werken.
schetsen van houdingen
lichte en donkere lijnen
veel bewegingslijnen
makkelijk verbeteren
Benadruk dat potlood handig is voor eerste ideeën en voor snelle actiehoudingen.
Beweging met verf
Verf kan beweging groot en voelbaar maken.
brede streken
vegen en draaien
sterke kleuren
ritme in penseelstreken
Leg uit dat ook de manier van schilderen zelf beweging kan laten zien.
Beweging met collage en knutselwerk
Met losse materialen kun je lagen maken.
vormen naast elkaar plakken
stroken voor richting gebruiken
touw, papier of stof laten zwieren
delen laten uitsteken
Laat leerlingen zien dat materiaalkeuze meehelpt aan het gevoel van beweging, niet alleen de afbeelding.
Beweging op de iPad
Digitaal kun je stap voor stap werken.
één houding tekenen
kleine verandering maken
nog een beeld toevoegen
zo ontstaat eenvoudige animatie
Houd het begrip animatie heel eenvoudig: meerdere beelden na elkaar geven het gevoel van beweging.
Hetzelfde idee, ander materiaal
Eén beweging kan er anders uitzien per materiaal.
potlood geeft schets en lijn
verf geeft kleur en streek
collage geeft lagen en vorm
iPad geeft beeld na beeld
Dit is de afsluitende inhoudelijke vergelijking: de kern blijft beweging uitbeelden, maar de aanpak verschilt per middel.
Hoe ontstaat op de iPad een eenvoudige animatie?
veel kleuren
één groot beeld
beeld na beeld
dik papier
Sluit aan op slide 25: kleine veranderingen in meerdere beelden geven samen beweging.
Vul de goede woorden in
Met potlood maak je snel een schets met lijnen. Met verf zie je brede streken en kleur. Een collage geeft lagen en vorm. Op de iPad werk je beeld na beeld.
Herhaalt de vergelijking uit slides 22 t/m 26 zonder nieuwe inhoud toe te voegen.
Wat heb jij geleerd over beweging in beeld?
Reflectie zonder fout antwoord. Laat leerlingen kort noemen wat zij echt hebben onthouden, bijvoorbeeld lijnen, houding, ritme, richting of materiaalkeuze.
Wat hielp jou het best om dit te begrijpen?
Reflectie op leerproces. Mogelijke antwoorden: voorbeeldplaatjes, samen kijken, stappenplan, werken met lijnen, vergelijking van materialen.
Wat vond jij nog moeilijk in deze les?
Reflectie op moeilijkheid. Gebruik antwoorden om vervolgsteun te plannen, bijvoorbeeld bij houding, richting, fantasiebeweging of animatie.
Woordenlijst
beweging - iets gaat van de ene stand of plek naar een andere
houding - de stand van een lichaam
herhaling - iets komt meer dan één keer terug
ritme - een regelmatige afwisseling of herhaling
richting - de kant waarin iets beweegt
snelheid - hoe snel of langzaam iets gaat
bewegingslijn - een lijn die actie of richting laat zien
Deze slide heeft geen instructies
Woordenlijst
schets - een snelle eerste tekening
collage - een beeld van opgeplakte materialen
animatie - meerdere beelden na elkaar die beweging lijken
fantasiebeweging - beweging die je verzint
uitbeelden - iets zichtbaar maken in een beeld
GRIMM - een bron van sprookjes en verhalen als inspiratie
Deze slide heeft geen instructies
