VWO 4 - Spelling

VWO 4 - Werkwoordspelling

Persoonsvorm

1 / 40
volgende
Slide 1: Slide
newEditorNederlandsMiddelbare schoolvwoLeerjaar 4

In deze les zitten 40 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

VWO 4 - Werkwoordspelling

Persoonsvorm

De persoonsvorm vinden

De persoonsvormen vind je door de zin van tijd te veranderen; de werkwoorden die mee veranderen, zijn persoonsvormen.


  • Ik kan maar niet begrijpen dat docenten hun vak echt leuk vinden.

  • Ik kon maar niet begrijpen dat docenten hun vak echt leuk vonden.


Tegenwoordige tijd

Regels voor werkwoordspelling TT:


  • Spel de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd enkelvoud

    • als stam (als er ik bij staat; als er jij (je) achter staat): ik vind, vind jij

    • als stam + t (in alle andere gevallen): jij vindt, hij/zij vindt, Jalien vindt


  • Spel de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd meervoud

    • als infinitief (hele werkwoord): de leerlingen vinden

Verleden tijd

Regels voor werkwoordspelling VT:


  • Gebruik bij zwakke werkwoorden 't ex - f o k s ch aa p: als de letter voor de uitgang -en van het hele werkwoord een t, x, f, k, s, ch of p is, schrijf de verleden tijd dan als stam + te. Let op: de 'e', de 'o' en de 'aa' tellen niet mee.


  • Voorbeelden:

    • kuchde of kuchte? --> kuchen: ch, dus kuchte

    • graasde of graaste? --> grazen: z, dus graasde

Verleden tijd

  • De vervoeging van de sterke werkwoorden (die in de verleden tijd een andere klank krijgen) levert geen spellingproblemen op (bijvoorbeeld: lopen - liepen). Je maakt ze langer om te horen of de laatste letter een -d of een -t is.


  • Voorbeelden:

    • de man staat - de man stond (want: stonden)

    • hij koopt - hij kocht (want: kochten)


  • Onthoud: een persoonsvorm in de verleden tijd spel je nooit met -dt!

Import-werkwoorden

Engelse werkwoorden die in het Nederlands gebruikt worden, vervoeg je alsof het Nederlandse werkwoorden zijn. Je schrijft: hij mixt, jij rugbyde.


  • Laat de Engelse uitgangs-e staan, als je uitspraakproblemen krijgt:

    • racen - ik race, hij racet

    • timen - ik time, hij timet

    • deleten - ik delete, hij deletet, hij deletete, hij heeft gedeletet

  • Gebruik in de verleden tijd gewoon 't ex - f o k s ch aa p. Het is mixen - mixte, want de x van mixen zit in 't ex - f o k s ch aa p. Maar het is volleyballen - volleybalde, want de l zit niet in 't ex - f o k s ch aa p.

Wat is de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd?


Waarom ... (vinden) je zusje die Justin zo geweldig?

A

vindt

B

vint

C

vind

Wat is de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd?


... (geloven) je broer echt dat ik lid wil worden van zo'n vereniging als Vindicat?

A

geloofd

B

gelooft

C

geloofdt

Wat is de persoonsvorm in de verleden tijd?


Uit de cijfers bleek dat de Q-koorts zich snel over Brabant ... (verspreiden).

A

verspreide

B

verspreidde

C

verspreiden

D

verspreidden

Wat is de persoonsvorm in de verleden tijd?


Joep ... (bederven) ons pleer met enkele kwetsende opmerkingen.

A

bederfte

B

bederft

C

bederfde

D

bederfd

Geef de juiste vervoeging


... (vermoeden) de accountants al die jaren niet dat hun twee oudste collega's fraude pleegden?

A

vermoedden

B

vermoeden

Geef de juiste vervoeging


Mijn vader poetst elk weekend zijn nieuwe auto tot hij ... (glanzen).

A

glanzt

B

glansd

C

glanzd

D

glanst

VWO 4 - Werkwoordspelling

Overige werkwoordsvormen

Andere werkwoordsvormen

  • Infinitief (inf): volledige vorm, zoals het woord in het woordenboek staat

    • Vb: oppassen, spelen

  • Gebiedende wijs (gw): de stam van het woord

    • Vb: Kijk om je heen!

    • Vb: Loop eens door!

  • Onvoltooid deelwoord (od): infinitief + d(e)

    • Vb: kijkend(e), lopend(e)

    • Vb: De gladiator keek smekend (od) naar de keizer op.

Andere werkwoordsvormen

  • Voltooid deelwoord (vd): komt meestal voor naast een vorm van hebben, zijn of worden

    • Vb: Ik had de brief al verstuurd (vd)

    • Vb: Johan is vaak verhuids (vd)

    • Vb: Elly werd vroeg opgehaald (vd)

  • Gebruik voor het voltooid deelwoord van bekende zwakke werkwoorden de verlengproef

    • Vb: gehoord, want gehoorde

    • Vb: gemist, want gemiste

  • Bij twijfel: gebruik 't ex - f o k s ch aa p

    • Vb: boffen --> Je hebt geboft met zo'n goede vriendin.

    • Vb: bellen --> Hoe laat heb je me gisteren gebeld?

Bijvoeglijk naamwoord (bn)

Van een onvoltooid deelwoord en een voltooid deelwoord kun je een bijvoeglijk naamwoord (bn) maken.


Spel het bijvoeglijk naamwoord altijd zo kort mogelijk, net als gewone bijvoeglijke naamwoorden: groot - grote, dus: vergroot - vergrote, verbreed - verbrede.

  • Vb: 'Gedane (bn) zaken nemen geen keer', zei de verkoper tegen de klant die er spijt van had dat hij een benzine slurpende (bn) auto had aangeschaft (vd).


Maar (vanwege de uitspraak):

  • Vb: het gejatte (bn) geld

  • Vb: de geredde (bn) drenkeling


Welke werkwoordsvorm is het rode woord?


De uit het veld gestuurde verdediger verliet het veld.

A

Infinitief

B

Gebiedende wijs

C

Voltooid deelwoord

D

Onvoltooid deelwoord

Welke werkwoordsvorm is het rode woord?


De winnares van het songfestival kwam het podium op om gehuldigd te worden.

A

Infinitief

B

Gebiedende wijs

C

Voltooid deelwoord

D

Onvoltooid deelwoord

Welke werkwoordsvorm is het rode woord?


Verraad nooit je vrienden.

A

Infinitief

B

Gebiedende wijs

C

Voltooid deelwoord

D

Onvoltooid deelwoord

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


Door de ... (verlaten) aankomst van de trein uit Utrecht hebben veel reizigers hun overstap gemist.

A

Verlaten

B

Verlate

C

Verlaate

D

Verlaatte

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


Gelukkig had ik al mijn bestanden ... (saven).

A

gesaved

B

gesavet

C

gesavd

D

gesavt

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


Pas toen de tiener 's nacht moest ... (braken), realiseerde hij zich dat hij te veel had gedronken.

A

braakte

B

gebraakt

C

braken

D

braakt

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


Het meisje bracht de ... (jatten) spullen terug naar de winkel.

A

gejate

B

gejat

C

jattende

D

gejatte

VWO 4 - Werkwoordspelling

Lastige gevallen in de werkwoordspelling

Klank

Sommige werkwoorden hebben vormen die hetzelfde klinken, maar anders geschreven worden.


Vormen:

  • -d of -dt?

  • -d of -t?

  • -de(n) of -dde(n), -te(n) of -tte(n)?

-d of -dt?

Bij deze keuze gaat het om de persoonsvorm in de tegenwoordige tijd. Die spel je als stam of stam+t.


Stap 1: Bepaal welk onderwerp er bij de persoonsvorm hoort.

Stap 2: Beslis of je stam of stam+t moet spellen.


Onthoud: bij werkwoorden waar geen d in zit, krijg je nooit -dt. Een vorm als betreurdt kan niet bestaan, want in betreuren zit geen d.


-d of -t?

In dit geval gaat het erom of de werkwoordsvorm persoonsvorm tegenwoordige tijd (pvtt) is (gelooft) of voltooid deelwoord (vd): geloofd.


Stap 1: Verander de zin van tijd. Een persoonsvorm verandert dan (gelooft --> geloofde), een voltooid deelwoord niet.


Stap 2: Pas de regel voor pvtt of vd toe.

-de(n) of -dde(n), -te(n) of -tte(n)?

In dit geval gaat het erom of de werkwoordsvorm een persoonsvorm in de verleden tijd (pvvt) is of niet.

Alleen bij pvvt komen -dde(n) en -tte(n) voor. In andere gevallen spel je vrijwel altijd -de(n) of -te(n), behalve als infinitief -dd- of -tt- bevat (redden, witten): geredde, gewitte.


Onthoud: alleen bij werkwoorden waar al een d of een t in de stam zit, krijg je -dde(n) of -tte(n)

  • vb: ik raad - hij raadde

  • vb: ik wacht - wij wachtten

Kies de juiste vorm


De fietsenmaker herstelt mijn zwarte omafiets, die (beschadigd/beschadigt) is toen ik tegen een paaltje reed.

A

beschadigd

B

beschadigt

Kies de juiste vorm


Kenners (vermoedden/vermoeden) momenteel dat het kabinet weer zal vallen.

A

vermoedden

B

vermoeden

Kies de juiste vorm


Op het met fakkels (verlichte/verlichtte) plein staan verscheidene verkopers.

A

verlichte

B

verlichtte

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


Het ... (verwachten) aantal bezoekers wordt waarschijnlijk niet behaald.

A

verwachtte

B

verwachte

C

verwachtten

D

verwachten

En welke vorm is dit?


Het verwachte aantal bezoekers wordt waarschijnlijk niet behaald.

A

infinitief

B

voltooid deelwoord

C

onvoltooid deelwoord

D

bijvoeglijk naamwoord

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


De voetballer wordt na zijn commentaar met een gele kaart ... (bestraffen).

A

gestraft

B

bestraffen

C

bestraft

D

bestrafd

En welke vorm is dit?


De voetballer wordt na zijn commentaar met een gele kaart bestraft.

A

infinitief

B

voltooid deelwoord

C

onvoltooid deelwoord

D

bijvoeglijk naamwoord

Wat is de juiste werkwoordsvorm?


... (mopperen) over zijn toets liep Sjaakie het lokaal uit.

A

moppert

B

mopperende

C

mopperen

D

mopperend

En welke vorm is dit?


Mopperend over zijn toets liep Sjaakie het lokaal uit.

A

infinitief

B

voltooid deelwoord

C

onvoltooid deelwoord

D

bijvoeglijk naamwoord

Wat moet je nou kunnen/weten voor de toets?

Je moet de verschillende werkwoordsvormen kunnen herkennen en op de juiste manier vervoegen in een zin.


De verschillende werkwoordsvormen zijn:

  • Persoonsvorm tegenwoordige tijd (pvtt)

    • Vb: Joep krijgt van de docent zijn cijfer.

  • Persoonsvorm verleden tijd (pvvt)

    • Vb: Emma slaagde gister voor haar rijbewijs.

  • Infinitief (inf)

    • Vb: Ik moet oppassen dat ik niet te laat kom.

Wat moet je nou kunnen/weten voor de toets?

  • Gebiedende wijs (gw)

    • Vb: Kijk om je heen.

  • Onvoltooid deelwoord (od)

    • Vb: De gladiator keek smekend naar de keizer op.

  • Voltooid deelwoord (vd)

    • Vb: Pietertje had de brief al verstuurd.

  • Bijvoeglijk naamwoord (bn)

    • Vb: Het maanlicht scheen mooi over het verlichte pad.

Is het de persoonsvorm?

Gebruik een van de volgende manieren:

1 Maak van de zin een vraag.

2 Zet de zin in een andere tijd.

3 Verander het getal van de zin (enkelvoud/meervoud).

Tegenwoordige tijd (tt)

1 Ik erbij of jij/je erachter: alleen de stam

2 Anders in het enkelvoud: stam + t

3 In het meervoud: het hele werkwoord

Verleden tijd (vt)

1 Zwak werkwoord:

  • enkelvoud: stam + de of te

  • meervoud: stam + den of ten

2 Sterk werkwoord: klankverandering.

Zo kort en eenvoudig mogelijk

Geen persoonsvorm

Laatste letter -d of -t? Gebruik de verlengproef.


Altijd: schrijf het woord zo kort en eenvoudig mogelijk op.

ja

nee

Schema werkwoordspelling (blz. 156)