Dwv_4kgt_H1_Powerpoint

4KGT
Hoofdstuk 1 | Water

1 / 69
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 69 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

4KGT
Hoofdstuk 1 | Water

Voeg hier je vraag toe

1


2


3


4


Paragraaf 2 Kringlopen van water

Waterrecycling


  • Water zit in een kringloop

- de weg door de natuur nadat water is verdampt uit zee

- ook het water dat je gebruikt zit in een kringloop

De korte waterkringloop


  • Water verdampt uit zee

- vloeibaar water wordt waterdamp

- waterdamp stijgt op en koelt af

  • Waterdamp condenseert, wolken ontstaan

- hoog in de lucht zijn waterdeeltjes bevroren

- dichter bij het aardoppervlak smelten waterdeeltjes

  • Water valt als neerslag terug in zee

De lange waterkringloop


  • Water verdampt uit zee

  • Neerslag valt op het land

- sneeuw wordt vastgehouden in gletsjers

- regen infiltreert in de bodem en vermengt zich

met grondwater

  • Afstroming via rivieren terug naar zee

- snelheid hangt af van grond-

soort en hoogteverschillen

  • Oppervlaktewater: water

dat je kunt zien

Het stroomgebied


  • Gebied dat zijn water afvoert via

één hoofdrivier met zijrivieren

  • Nederland ligt in het stroomgebied

van vier rivieren

  • Stroomgebied van de Maas

- neerslag wordt deels opgeslagen

- grondwater

- ijs en sneeuw

Paragraaf 3 Nederlandse rivieren

Soorten rivieren


  • Gletsjerrivieren

- bestaan uit smeltwater

- hoog waterpeil in het voorjaar

  • Regenrivieren

- bestaan uit regenwater en grondwater

- laag waterpeil bij weinig neerslag

  • Gemengde rivieren

- bestaan uit smeltwater, regenwater en grondwater

- beginnen als gletsjerrivier

Water in de Nederlandse rivieren


  • Nederland ligt in het stroom-

gebied van de Schelde, Maas,

Rijn en Eems

  • Rijn: gemengde rivier

  • Maas, Schelde en Eems:

regenrivieren

  • Rivierwater komt via de

riviermonding in de

Noordzee terecht

Binnenvaart


  • Transport van goederen over de rivieren

- veel winst uit export

- werkgelegenheid

  • Rijkswaterstaat beheert de toegankelijk-

heid van de rivieren

- varen in de winter

- dammen en sluizen

- informatie voor de scheepvaart

Internationaal belang


  • Afspraken met landen in het stroomgebied

  • Nederland en België: discussie over Westerschelde

- België wil de vaargeul verdiepen

- Nederland vindt dit nadelig voor natuur en milieu

Paragraaf 4 Het Nederlandse rivierenlandschap

Rivierenlandschap


  • Vooral in het midden van het land

  • Rivieren vervoeren grondsoorten

- zand

- klei

  • Overstromingen zorgen voor sedimentatie

- oeverwallen: zand, vlak langs

de rivier

- komgronden: klei, verder van

de rivier

Wateroverlast en watertekort


  • Kans op overstromingen: met

name in de winter en het voorjaar

  • Kans op watertekort: einde van

de lente en begin van de zomer

- door klimaatverandering komt

dit steeds vaker voor

- boeren moeten maatregelen

nemen

- aanleggen van irrigatie-

systemen

Polders


  • Gebieden die omringd zijn door dijken; de mens regelt de

waterstand

Drie soorten polders:

  • Droogmakerijen

- eerst open water, door bemaling drooggelegd

  • Zeepolders

- afgezet zeeklei, afgesloten met een dijk

  • Veenpolders

- bodemdaling door indroging van veen; water

wordt weggepompt

  • Boezem: kanaal of rivier die het water naar zee vervoert

Rivierdijken


  • Rivierdijken zorgen ervoor dat gebieden niet overstromen

  • Zomerdijk: lage dijk dicht bij de rivierbedding

  • Uiterwaard: kan bij hoog water onderlopen

  • Winterdijk: hoge dijk die hoog water tegenhoudt

  • Overloopgebied: gebied dat in geval van nood

water kan opslaan

Wat gebeurt er met vloeibaar water in de zee?

A

Het verdampt naar waterdamp

B

Het bevriest onmiddellijk

C

Het blijft altijd vloeibaar

D

Het wordt gas zonder damp

Wat ontstaat door het condenseren van waterdamp?

A

Rivieren

B

Luchtvervuiling

C

Wolken

D

Zonneschijn

Wat is een zomerdijk?

A

Een dijk voor watervallen

B

Een lage dijk dicht bij de rivier

C

Een hoge dijk voor winterbescherming

D

Een dijk die altijd droog is

Paragraaf 5 Waterbeheer in Nederland

Overal water


  • 31 januari 1953: Watersnoodramp

- extreem hoog water, storm, vloed

  • Tegenwoordig: 3.700 kilometer aan waterkeringen

- natuurlijk: duinen

- aangelegd: dijken,

dammen, stuwen,

gemalen, storm-

vloedkeringen

Verdediging aan de kust


  • Nederland ligt voor een groot deel onder het NAP

- Normaal Amsterdams Peil, ongeveer zeeniveau

  • Zeeweringen langs de kust houden Nederland

tijdens het getijde (vloed) droog

- dijken

- duinen

De Deltawerken


  • Kustverdediging werd na de

Watersnoodramp grootser

aangepakt

  • Deltawerken: zeeweringen die

de wateren bij Zeeland en Zuid-

Holland kunnen afsluiten

- Haringvlietdam: sluit het

Haringvliet af

- Oosterscheldekering: alleen

dicht bij zware storm

- Maeslandkering: stormvloed-

kering

Droge voeten in het binnenland


  • Voor 2007: vooral dijkverhoging om overstromingen te

voorkomen

  • Vanaf 2007: Ruimte voor de Rivier

- project om Nederland tegen overstromingen te beschermen

- dijkverlegging

- uiterwaardafgraving

- aanleg van nevengeulen

- verlaging van kribben



Paragraaf 6 Waterwinning en watergebruik in Nederland

De waterkraan


Drinkwater: gezuiverd water uit de kraan

  • Huishoudens: drinken, koken, douchen, tuin sproeien,

wc doortrekken

  • Industrieel watergebruik

- proceswater

- water als grondstof, oplosmiddel of transportmiddel

- koelwater, bijvoorbeeld in elektriciteitscentrales

  • Landbouw: water voor irrigatie

- sproeiers, waterkanonnen, buizen met gaatjes

Drinkwaterwinning in Nederland


  • Grondwaterwinning

- goede kwaliteit

- kans op verdroging

  • Oppervlaktewaterwinning

- vooral in de kustprovincies

- opslag in spaarbekkens

  • Duinwaterwinning

- ook de duinen zijn een waterwingebied

- zoetwaterzakken onder de duinen

- schoon water vanwege de doorlaatbaarheid en de

filterende werking van het zand

- kans op verdroging; aanvulling met oppervlaktewater

Waar komt mijn water vandaan?


  • Grootste deel van Nederland: grondwaterwinning

- schoon, vooral in de zandgronden

- niet diep, goed bereikbaar

- goedkoopste manier van drinkwaterwinning

  • Op plekken met brak grondwater: oppervlaktewaterwinning

- duurder, want meer zuivering nodig

  • Op sommige plaatsen: duinwaterwinning

- niet op grote schaal wegens behoud van de duinen

- duur

Waar komt het grootste deel van ons water vandaan?

A

Grondwaterwinning

B

Oppervlaktewaterwinning

C

Brak waterwinning

D

Duinwaterwinning

Waarom is grondwaterwinning goedkoop?

A

Alleen in zandgronden

B

Duur door veel zuivering

C

Bij duinen moeilijk

D

Goed bereikbaar en niet diep

Paragraaf 7 Duurzaam watergebruik in Nederland

Hoog watergebruik


  • Watergebruik is sinds 1950 sterk toegenomen

  • Watergebruik per persoon is afgenomen

  • Waterkwantiteit: de hoeveelheid water

- hoog watergebruik leidt tot tekort aan

grondwater

  • Waterbeheer door de waterschappen

- waterkwantiteit

- waterkwaliteit

- is sinds 1980 steeds beter geworden

Droog


  • Winning van grondwater zorgt voor een daling van het

grondwaterpeil

  • Verdroging leidt tot:

- afsterven van planten

- woekeren van planten

- achteruitgang van diversiteit

- verdwijnen van insecten- en

andere diersoorten

Waterbeperking


Duurzaam watergebruik

  • Huishoudens

- waterbesparende douchekop

- kleine spoelbak

- minder lang douchen

- minder in bad

- alleen volle (af)wasmachine

  • Industrie

  • Landbouw

- beregeningssignaal

Water hergebruiken


  • Gebruikmaken van grijs water

- gezuiverd afvalwater

- niet geschikt als drinkwater

  • Gebruikmaken van regenwater

- opvangen in regentonnen

  • Bedrijven hergebruiken koelwater en proceswater

Paragraaf 11 Rivieren in China

Drie rivieren


  • Chang Jiang (Blauwe Rivier)

- grootste stroomstelsel

- vijftien keer zoveel water als de Rijn

- hoogteligging van de bovenloop: 5.000 meter

  • Huang He (Gele Rivier)

- op een na langste rivier

- sediment kleurt het water geel

  • Xi Jiang

- kortste rivier

  • Alle drie rivieren stromen door hun eigen rivierdelta

Wat is de grootste rivier in China?

A

Huang He (Gele Rivier)

B

Xi Jiang

C

Chang Jiang (Blauwe Rivier)

D

Yangtze

Welke rivier kleurt het water geel?

A

Huang He

B

Chang Jiang

C

Xi Jiang

D

Lange Rivier

Waterafvoer


  • Debiet: hoeveelheid water die per seconde door de

rivierbedding stroomt

- is niet op alle plekken in de rivier hetzelfde

- op plaatsen met veel reliëf is het debiet vaak hoger

  • Regiem: verdeling van de

hoeveelheid water die gedurende

het jaar door de rivier stroomt

Te veel water?


  • Stroomgebied Chang Jiang

- zuiden van China

- veel neerslag en smeltwater (voorjaar, zomer)

- overstromingen in de middenloop en benedenloop

  • Klimaatverandering

- meer neerslag

- op den duur minder smeltwater

- kan zorgen voor een watertekort

  • Xi Jiang: meer water door toenemende neerslag

Droogvallende rivier


  • Huang He

- temperatuur neemt toe, neerslag neemt af

- gletsjers worden kleiner

- steeds vaker watertekorten

  • Zuid-Noord Waterproject

- vervoert water naar het

stroomgebied van de Huang He

- onder andere via het Grote Kanaal

Paragraaf 12 Rivieren in het Midden-Oosten

De Nijl in Egypte


  • Grootste rivier in het Midden-Oosten

- 6.700 km lang

- grond- en regenwater

- benedenloop: woestijnklimaat

- hoge verdamping,

droogvallende zijrivieren

(wadi’s)

  • Oases: groene gebieden in

de woestijn

De Eufraat, Tigris en Jordaan


  • Eufraat en Tigris

- van de Turkse hoogvlakten naar de Perzische Golf

- Turkije, Syrië, Irak

- waterscheiding ligt dicht bij de rivieren

  • Jordaan

- kleinste van de rivieren

- bron: grondwater van de Hermonberg

- grens tussen Israël en Jordanië

- conflicten over de verdeling van het water

Gortdroog


  • Midden-Oosten: veelal steppe- en woestijnklimaat

- nauwelijks neerslag

- klimaatverandering: temperatuur stijgt, neerslag neemt af

- meer verdamping, minder aanvoer

  • Aquifers: ondergrondse watervoorraden met fossiel water



Conflicten


  • Waterschaarste zorgt voor conflicten

  • Meerdere landen in een stroomgebied

- aftappen van water leidt tot schaarste in de benedenloop

- Turkije: stuwdammen in Eufraat en Tigris

- minder water voor Irak

- jaren 1950: Syrië wilde water uit de Jordaan omleiden

  • Klimaatverandering en bevolkingsgroei leiden tot meer

conflicten

Paragraaf 13 Waterproblematiek China en Midden-Oosten

Watertransport


  • China

- belangrijke waterwegen: Chang Jiang, Xi Jiang,

Grote Kanaal

- goederen, mensen

  • Midden-Oosten

- veel minder transport

over water

- slechts helft van Tigris

en Nijl geschikt voor

grote schepen

Maatregelen tegen het water


  • Waterproblematiek

- Midden-Oosten: waterschaarste

- China: waterschaarste, wateroverlast

  • Maatregelen nemen is in het Midden-Oosten (14 landen)

ingewikkelder dan in China

  • Sluizen regelen de waterafvoer

  • Stuwdammen houden water voor langere tijd tegen

- achter een stuwdam ontstaat

een stuwmeer

- drinkwater, elektriciteit

Nadelen van sluizen en dammen


  • Sediment wordt voor de sluizen afgezet

- minder sedimentatie verderop in de rivier

- vissen sterven

  • Ontbossing voor de aanleg van sluizen en stuwdammen

- leidt tot bodemerosie en modderstromen

Droogte tegengaan


  • Gebruikmaken van fossiel water uit aquifers

- bevat veel zoutmineralen

- irrigatie leidt tot verzilting van de bodem

- schadelijk voor gewassen en natuurlijke plantengroei

  • Draineren: overtollig irrigatiewater wordt snel afgevoerd

- om verzilting tegen te gaan

- duur systeem

Paragraaf 14 Watergebruik in China en het Midden-Oosten

Waterwinning in droge regio’s


  • Waterputten

- toegang tot grondwater

- nadeel: putten komen snel droog te staan

  • Ontzilting van zout water

- van zout water zoet water maken

- nadeel: dure technieken, maar volop in ontwikkeling

Stijgend watergebruik


  • China en Midden-Oosten: watergebruik neemt toe

- groeiende welvaart

  • Grootste gebruikers:

- Midden-Oosten: landbouw

- China: industrie

  • Watervoorraden raken op

- fossiel water uit aquifers is

eindig

- gevolg: verzilting van

bodem en grondwater

Schaarste en vervuiling


  • China: veel mensen drinken vervuild water

- vervuiling door groeiende welvaart, groeiende bevolking

- gebruik van kunstmest in de landbouw leidt tot

watervervuiling

- bedrijven lozen gif op het oppervlaktewater

  • Midden-Oosten: mensen in arme landen en oorlogsgebieden hebben geen toegang tot schoon drinkwater

Duurzaam watergebruik


  • China

- geen geld voor schone watersystemen

- toenemende droogte vormt een probleem

  • Midden-Oosten

- investeringen in ontzilting zijn afhankelijk van de

rijkdom van een regio

Paragraaf 15 Waterprojecten in het Midden-Oosten

De Aswandam


  • Waterbouwkundig project in Egypte

  • Aswandamproject

- Lage Aswandam, overstroomde bijna

- Hoge Aswandam

- opwekken elektriciteit

- waterbeheer

  • Nijl overstroomt niet meer

- geen schade of slachtoffers

- maar geen vruchtbaar slib meer op

de akkers

Het Nassermeer


  • Stuwmeer achter de Hoge Aswandam

- opvang van Nijlwater

- even groot als Gelderland

- water wordt gebruikt voor irrigatie

Het Zuidoost-Anatoliëproject


  • Waterbouwkundig project in Turkije

  • Stuwdammen in de Eufraat en de Tigris

- water voor irrigatie

- hydro-energiecentrales

- grootste dam: Atatürkdam in de Eufraat

  • Landen in de benedenloop krijgen veel minder water

Van wie is het water?


  • Waterprojecten leiden tot waterconflicten

- stuwdammen zorgen voor minder water in de benedenloop

  • Egypte heeft last van een stuwdam in Ethiopië

  • Syrië en Irak hebben last van stuwdammen in Turkije

Paragraaf 16 Voor- en nadelen van waterprojecten

Meer water, meer energie


  • Waterprojecten bieden in het Midden-Oosten oplossingen

voor het watertekort

- drinkwater

- irrigatie

- beregening

- druppelirrigatie

- oppervlakte-irrigatie, bijvoorbeeld door kanaal

  • Met stuwdammen wordt duurzame energie opgewekt

  • Meer water en meer energie kunnen zorgen voor

economische groei

Mens en milieu


Waterprojecten hebben ook nadelen:

  • Stuwdammen verstoren de

natuurlijke waterloop

  • Delta’s kunnen verzilten

  • Sedimentatie neemt af door een

lager debiet

  • Dorpen moeten worden verplaatst

  • Culturele monumenten kunnen

verdwijnen

Bovenloop of benedenloop


  • Voordeel van een stuwdam voor de bewoners van de benedenloop: minder overstromingen

  • Nadelen:

- minder watertoevoer

- kans op tekort aan drink- of irrigatiewater

- minder vruchtbaar slib

- boeren moeten veel kunstmest gebruiken

- slecht voor de visstand

Twee scenario’s


  • Scenario 1: kleine watertoevoer

- het stuwmeer vult zich

- ophoping van slib en sediment

- weinig water, slib en sediment in de benedenloop

- problemen met irrigatie- en drinkwater en watertransport

  • Scenario 2: voldoende watertoevoer

- het stuwmeer loopt leeg

- genoeg drink- en irrigatiewater

- watertransport is mogelijk

- stuwdam wekt elektriciteit op

- economische impuls