Signaalwoorden en verbanden
Signaalwoorden en verbanden
Onderdelen in deze les
Signaalwoorden en verbanden
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan signaalwoorden koppelen aan het juiste tekstverband.
Deze slide heeft geen instructies
Welke signaalwoorden ken jij al?
Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag daarna kort bij enkele woorden: bij welk verband hoort dit?
Wat zijn signaalwoorden?
Signaalwoorden laten zien hoe zinnen en tekstdelen met elkaar samenhangen.
Ze helpen je om een tekst sneller te begrijpen.
Voorbeelden:
want wijst vaak op een reden
echter laat een tegenstelling zien
bijvoorbeeld kondigt een voorbeeld aan
Deze slide heeft geen instructies
Waarom zijn ze belangrijk?
Met signaalwoorden herken je sneller:
de opbouw van een tekst
het verband tussen ideeën
wat de schrijver bedoelt
Deze slide heeft geen instructies
Veelvoorkomende verbanden
Een signaalwoord past vaak bij een tekstverband.
Belangrijke verbanden in deze les:
tijd
doel
voorbeeld
opsomming
conclusie of samenvatting
reden
vergelijking
tegenstelling
voorwaarde
oorzaak-gevolg
Deze slide heeft geen instructies
Verbanden met voorbeelden
Reden - want
Vergelijking - evenals
Tegenstelling - echter
Voorwaarde - tenzij
Oorzaak-gevolg - doordat
Deel 2
Deel 1
Tijd - nadat
Doel - opdat
Voorbeeld - bijvoorbeeld
Opsomming - bovendien
Conclusie / samenvatting - kortom
Gebruik steeds dezelfde formulering: signaalwoord koppelen aan tekstverband. Wijs erop dat sommige signaalwoorden in andere contexten ook anders kunnen werken, maar dat in deze les de koppelingen uit de afbeelding centraal staan.
Welk signaalwoord past bij een tegenstelling?
echter
want
nadat
kortom
Controleert of leerlingen signaalwoord en tekstverband kunnen koppelen. De afleiders komen uit dezelfde lijst op de slides.
Koppel signaalwoord en verband
Het woord nadat past bij tijd. Het woord want past bij reden. Bijvoorbeeld hoort bij voorbeeld.
Laat leerlingen de vaste koppelingen uit de afbeelding oefenen, zoals gevraagd.
Tijd en doel
nadat hoort bij tijd.
Het geeft aan wanneer iets gebeurt.
opdat hoort bij doel.
Het laat zien waarom je iets doet: met welk doel.
Geef mondeling een kort voorbeeldzin, maar houd de slide compact.
Voorbeeld en opsomming
bijvoorbeeld hoort bij voorbeeld.
Je geeft dan een concreet geval.
bovendien hoort bij opsomming.
Je voegt nog een punt of argument toe.
Deze slide heeft geen instructies
Conclusie en reden
kortom hoort bij conclusie / samenvatting.
Je vat samen of trekt een slotconclusie.
want hoort bij reden.
Je legt uit waarom iets zo is.
Benadruk het verschil tussen een reden geven en een conclusie trekken.
Vergelijking en tegenstelling
evenals hoort bij vergelijking.
Je laat zien dat twee dingen op elkaar lijken.
echter hoort bij tegenstelling.
Je zet twee ideeën tegenover elkaar.
Deze slide heeft geen instructies
Voorwaarde en oorzaak-gevolg
tenzij hoort bij voorwaarde.
Iets gebeurt alleen als aan een voorwaarde wordt voldaan.
doordat hoort bij oorzaak-gevolg.
Het ene gebeurt als gevolg van iets anders.
Bij oorzaak-gevolg kun je mondeling het schema noemen: oorzaak → gevolg.
Bij welk verband hoort 'opdat'?
voorbeeld
doel
tijd
reden
Deze slide heeft geen instructies
Vul de juiste woorden in
Het woord opdat laat een doel zien. Met echter geef je een tegenstelling aan. Het woord doordat hoort bij oorzaak-gevolg.
De woorden komen rechtstreeks uit het overzicht van de les en oefenen de koppeling woord-verband.
Wat is het verschil tussen een signaalwoord en een tekstverband?
Verwachte elementen: signaalwoord geeft verband aan; tekstverband is de relatie tussen zinnen of alinea's; voorbeelden mogen genoemd worden zoals reden, tegenstelling of tijd.
Wat is één ding dat je vandaag hebt geleerd?
Reflectievraag zonder goed of fout. Laat leerlingen één inzicht noemen, bijvoorbeeld een koppeling als 'echter = tegenstelling'.
Wat hielp jou het meest om dit te begrijpen?
Reflectievraag over leerproces. Mogelijke antwoorden: het overzicht, de voorbeelden, hardop oefenen, koppelen van woorden aan verbanden.
Overzicht
Signaalwoord - woord dat een verband in een tekst aangeeft
Tekstverband - de relatie tussen zinnen of alinea's
Tijd - verband dat aangeeft wanneer iets gebeurt
Doel - verband dat aangeeft met welk doel iets gebeurt
Voorbeeld - verband dat iets verduidelijkt met een concreet geval
Opsomming - verband waarin informatie wordt toegevoegd
Conclusie / samenvatting - verband waarin de kern wordt afgerond
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
Reden - uitleg waarom iets zo is
Vergelijking - verband waarin overeenkomsten zichtbaar worden
Tegenstelling - verband waarin verschillen of contrasten zichtbaar worden
Voorwaarde - eis waaraan eerst voldaan moet zijn
Oorzaak-gevolg - verband tussen wat iets veroorzaakt en wat daarna gebeurt
Samenvatten - kort weergeven wat de belangrijkste punten zijn
Deze slide heeft geen instructies
