Voedingsmiddelen en stoffen
Voedingsmiddelen en stoffen
Deze slide heeft geen instructies
Leerdoel
Ik kan de functies van voedingsstoffen en voedingsvezel noemen en de zes groepen voedingsstoffen met hun kenmerken beschrijven.
Deze slide heeft geen instructies
Wat is een voedingsmiddel?
Voedingsmiddelen zijn alle producten die je eet en drinkt.
Ze vormen de bron van stoffen die je lichaam nodig heeft om te groeien, te bewegen en gezond te blijven.
Deze slide heeft geen instructies
Plantaardig en dierlijk
Voedingsmiddelen kun je indelen in twee hoofdgroepen:
Plantaardige voedingsmiddelen: afkomstig van planten
Dierlijke voedingsmiddelen: afkomstig van dieren
Deze herkomst zegt iets over waar het voedsel vandaan komt, niet meteen over welke voedingsstoffen erin zitten.
Gebruik voorbeelden uit de leefwereld van leerlingen: appel en brood als plantaardig, melk en ei als dierlijk. Benadruk dat veel maaltijden een combinatie van beide bevatten.
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn voedingsstoffen?
Voedingsstoffen zijn de bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen.
Je lichaam gebruikt deze stoffen voor:
opbouw van cellen en weefsels
energie
opslag
gezond blijven
Deze slide heeft geen instructies
Functies van voedingsstoffen
Bouwstoffen: voor groei, ontwikkeling en herstel
Brandstoffen: leveren energie
Reservestoffen: worden opgeslagen in het lichaam
Beschermende stoffen: helpen je gezond te blijven
Leg uit dat één voedingsstof meerdere functies kan hebben. Dat wordt in het volgende deel zichtbaar bij koolhydraten, vetten en eiwitten.
Voedingsvezel
Voedingsvezel bestaat uit onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel.
Voedingsvezel hoort niet bij de zes groepen voedingsstoffen, maar is wel belangrijk als onderdeel van gezonde voeding.
Ze zorgen voor een goede stoelgang
Blijf dicht bij de gegeven leerstof: definieer voedingsvezel als onverteerbare stoffen in plantaardig voedsel. Werk details over darmwerking alleen uit als de methode of klas daar al aan toe is.
Zes groepen voedingsstoffen
De zes groepen voedingsstoffen zijn:
eiwitten
koolhydraten
vetten
water
mineralen
vitaminen
Elke groep heeft eigen functies en kenmerken.
Deze slide heeft geen instructies
Eiwitten
vooral bouwstoffen
ook brandstoffen
belangrijk voor de vorming van cellen en weefsels
een teveel aan eiwitten wordt omgezet in vet en opgeslagen als reservestof
Deze slide heeft geen instructies
Koolhydraten
vooral brandstoffen
ook bouwstoffen en reservestoffen
voorbeelden: suikers, zetmeel en glycogeen
een teveel aan koolhydraten wordt omgezet in vet en opgeslagen
Noem glucose als bekend voorbeeld van een suiker. Leerlingen verwarren koolhydraten vaak met alleen suiker; benadruk ook zetmeel en glycogeen.
Opslag van koolhydraten
Glucose kan worden omgezet in glycogeen.
Glycogeen wordt opgeslagen:
in de lever
in de spieren
Zo kan het lichaam een deel van brandstof bewaren.
Deze slide heeft geen instructies
Vetten
vooral brandstoffen
ook bouwstoffen en reservestoffen
kunnen onder andere onder de huid worden opgeslagen als reservestof
Deze slide heeft geen instructies
Water
een bouwstof
belangrijk voor het vervoer van stoffen in het lichaam
Water levert geen energie, maar is wel onmisbaar.
Deze slide heeft geen instructies
Mineralen
bouwstoffen en beschermende stoffen
ook wel zouten genoemd
voorbeeld: kalkzouten zijn belangrijk voor de opbouw van botten
Deze slide heeft geen instructies
Vitaminen
bouwstoffen en beschermende stoffen
vitaminen worden aangegeven met een letter
voorbeelden: A, B, C, D en K
Benadruk dat vitaminen geen brandstoffen zijn. Leerlingen denken soms dat alle 'gezonde stoffen' energie geven.
Voorbeelden van vitaminen
Vitamine A: voor de opbouw van de huid en om goed te kunnen zien
Vitamine D: voor het vastleggen van kalkzouten in de botten
Deze slide heeft geen instructies
Overzicht van functies
Bouwstoffen: eiwitten, koolhydraten, vetten, water, mineralen, vitaminen
Brandstoffen: vooral koolhydraten en vetten, ook eiwitten
Reservestoffen: koolhydraten en vetten
Beschermende stoffen: mineralen en vitaminen
Dit overzicht helpt leerlingen verbanden leggen tussen de eerste en tweede basisstof. Wijs erop dat dezelfde voedingsstof in meer dan één functiegroep kan vallen.
Begrippen
voedingsmiddel - product dat je eet of drinkt
plantaardig voedingsmiddel - voedingsmiddel afkomstig van planten
dierlijk voedingsmiddel - voedingsmiddel afkomstig van dieren
voedingsstof - bruikbaar bestanddeel van een voedingsmiddel
bouwstof - stof voor groei, ontwikkeling en herstel
brandstof - stof die energie levert
reservestof - stof die in het lichaam wordt opgeslagen
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
beschermende stof - stof die helpt om gezond te blijven
voedingsvezel - onverteerbare stof in plantaardig voedsel
eiwitten - voedingsstoffen die vooral bouwstoffen zijn
koolhydraten - voedingsstoffen die vooral brandstoffen zijn
vetten - voedingsstoffen die vooral brandstoffen en reservestoffen zijn
glycogeen - opslagvorm van glucose in lever en spieren
mineralen - zouten die bouwstof of beschermende stof kunnen zijn
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
vitaminen - voedingsstoffen die bouwstof of beschermende stof kunnen zijn
water - bouwstof die belangrijk is voor vervoer van stoffen
glucose - een suiker, dus een vorm van koolhydraat
zetmeel - een vorm van koolhydraat
kalkzouten - mineralen die belangrijk zijn voor botopbouw
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Wat is de functie van bouwstoffen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn voedingsmiddelen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat zijn voedingsstoffen?
Deze slide heeft geen instructies
Waar zijn voedingsvezels voor nodig?
Deze slide heeft geen instructies