Betoog analyseren

• newEditor
• Nederlands
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Een betoog ontleden

Open met het idee dat een betoog meer is dan een mening: leerlingen gaan bekijken hoe een schrijver een lezer probeert te overtuigen. Koppel kort aan het centraal examen Nederlands.

Programma

Er wordt gefilmd, daarom iets ander programma dan normaal:

• Korte uitleg

• Analyse betoog 1

• Pauze

• 15 minuten lezen in stilte

• Analyse betoog 2

• Nabespreken analyses

Benadruk het verschil met een uiteenzetting: informeren tegenover overtuigen. Dat helpt leerlingen sneller het doel van de tekst te herkennen.

Lesdoelen

Aan het einde van de les kun je:

• het standpunt van de schrijver benoemen;

• argumenten en subargumenten herkennen;

• argumentatieschema's onderscheiden;

• aangeven welke argumenten sterk of zwak zijn;

• je analyse mondeling toelichten.

Waarom dit examenstof is

• In het centraal examen moet je vaak een standpunt herkennen

• Je moet argumenten en tegenargumenten kunnen aanwijzen

• Je moet kunnen zien hoe een tekst is opgebouwd

• En je moet de overtuigingskracht van redeneringen kunnen beoordelen

Sluit hiermee de inhoudelijke lijn af: de lesvaardigheden zijn direct gekoppeld aan wat leerlingen bij Nederlands moeten beheersen.

Waarom deze les?

In de toetsweek een betoog schrijven.

Eindexamen is leesvaardigheid.

Als je zelf kritisch kunt kijken naar het betoog van een ander, ga je er zelf ook beter betogen door schrijven.

--> Twee in een dus.

Benadruk het verschil met een uiteenzetting: informeren tegenover overtuigen. Dat helpt leerlingen sneller het doel van de tekst te herkennen.

Welke woorden horen voor jou bij een sterk betoog?

Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: standpunt, argument, overtuigen, feiten, tegenargument, mening, logisch.

Wat maakt een argument sterk?

Gebruik de opbrengst om voorkennis te activeren. Verwachte woorden: standpunt, argument, overtuigen, feiten, tegenargument, mening, logisch.

Wanneer is een argument sterk?

• Het past duidelijk bij het standpunt

• Het is logisch opgebouwd

• Het is concreet en goed toegelicht

• Het gebruikt betrouwbare feiten of herkenbare voorbeelden

• Het roept weinig twijfel of tegenwerpingen op

Leg uit dat sterk en zwak niet alleen over 'eens zijn' gaat. Ook een argument waar je het niet mee eens bent, kan goed opgebouwd zijn.

Wanneer is een argument zwak?

• Het blijft vaag

• Het sluit niet goed aan op het standpunt

• Het mist bewijs of uitleg

• Het berust vooral op gevoel of een losse aanname

• Het is makkelijk te weerleggen

Je kunt hier kort noemen dat zwakke argumentatie later ook kan samenhangen met drogredenen, zonder dat begrip al volledig uit te werken.

Feit en mening

• Controleerbaar

• Te onderbouwen met gegevens of bronnen

• Kan een argument sterker maken

• Persoonlijk oordeel

• Niet direct bewijsbaar

• Kan overtuigen, maar vraagt vaak extra onderbouwing

Feit

Mening

Laat leerlingen zien dat een mening niet per se zwak is, maar zonder toelichting minder overtuigend kan zijn dan een goed onderbouwd feitelijk argument.

Tegenargument en weerlegging

• Een sterke schrijver laat soms zien dat er ook bezwaar mogelijk is

• Dat bezwaar heet een tegenargument

• Daarna volgt vaak een weerlegging: uitleg waarom dat bezwaar toch niet overtuigt

• Let op woorden als sommigen vinden, hoewel, maar, toch, echter

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Groepsopdracht

Ik heb groepjes gemaakt.

Je gaat in groepjes van drie personen een betoog analyseren.

Niet iedereen krijgt hetzelfde betoog!

Je gaat het volgende bekijken:

1. Wat is het standpunt?

2. Wat zijn de argumenten? Noteer er minimaal drie. Zijn deze feit of mening?

3. Noemt de schrijver tegenargumenten? Hoe weerlegt hij deze?

4. Welk argument is het sterkst en welke het zwakste?

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Groepsopdracht

Je schrijft steeds je antwoord op in een volledige, goed lopende zin.

Je zet deze antwoorden op het A3-blad dat je krijgt.

Heb ik aangegeven dat het goed is? Dan zet je het op papier & mag je je antwoord van het A3-blad wissen.

Nummer je antwoorden.

Je heb 20 minuten de tijd.

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Snel klaar? Kijk dan ook naar:

Ethos, pathos, logos

Drogredenen

• Ethos: beroep op geloofwaardigheid

• Pathos: beroep op gevoel

• Logos: beroep op logica en bewijs

• Schijnbaar logisch

• Toch ondeugdelijk redeneren

• Maakt argumentatie minder betrouwbaar

Gebruik deze slide alleen als inhoudelijke verrijking. Het kerndoel van de les blijft het analyseren van standpunt, argumenten, structuur en overtuigingskracht.

Groepsopdracht

1. Wat is het standpunt?

2. Wat zijn de argumenten? Noteer er minimaal drie. Zijn deze feit of mening?

3. Noemt de schrijver tegenargumenten? Hoe weerlegt hij deze?

4. Welk argument is het sterkst en welke het zwakste?

Klaar?

Kijk ook naar drogredenen: wat zijn slechte argumenten?

En waar gebruikt de schrijver vooral gevoel en bespeeld hij de lezer?

20

minute

00

second

add30s

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Nabespreken

Ga zitten volgens de plattegrond.

Bespreek met z'n drieën of vieren (dus met je buren):

Wat is jullie opgevallen?

Wat was het beste betoog?

Wat maakte sterke argumenten sterk?

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Nabespreken

Wat ga je zelf ook doen volgende week??

Benadruk dat het noemen van een tegenargument de tekst vaak sterker maakt, omdat de schrijver laat zien meerdere kanten te kennen.

Maak de analysezin compleet

In een betoog verdedigt de schrijver een standpunt met argumenten. Soms noemt hij ook een tegenargument, waarna een weerlegging volgt.

standpunt

argumenten

tegenargument

weerlegging

subargument

mening

voorbeeld

samenvatting

Alle kernbegrippen komen uit de eerste inhoudelijke uitleg. Laat leerlingen na afloop hardop verwoorden waarom elk begrip precies op die plek hoort.

Waarom maakt een tegenargument een betoog vaak sterker?

Bespreek dat een goed antwoord benoemt dat een tegenargument laat zien dat de schrijver meerdere kanten kent en door de weerlegging sterker en geloofwaardiger kan overkomen.

Wat hielp jou vandaag het meest om een betoog beter te schrijven?

Gebruik als exit ticket. Antwoorden kunnen gaan over schema's, signaalwoorden, samenwerken of voorbeelden.