Vandaag
Samenvatting
H8.1 Atomen als stralingsbron
H8.2 Radioactief verval
H8.3 Straling gebruiken
H8.4 Bescherming tegen straling
Vandaag
Samenvatting
H8.1 Atomen als stralingsbron
H8.2 Radioactief verval
H8.3 Straling gebruiken
H8.4 Bescherming tegen straling
Opbouw atoom
Een verbinding is een molecuul dat uit verschillende soorten atomen bestaat; bv CO2
Een element is een stof die je niet verder kunt ontleden, omdat hij helemaal uit één soort atomen bestaat; bv C en O (periodiek systeem)
Isotopen
Atomen van één element hebben hetzelfde aantal protonen in de kern, maar kunnen een verschillend aantal neutronen hebben
het atoomnummer is hetzelfde, maar het massagetal is anders bij isotopen
de chemische eigenschappen van zwaardere isotopen zijn bijna hetzelfde!
=> moeilijk van elkaar te scheiden
grootste getal = Protonen + Neuronen = massagetal
kleinste getal = Protonen = atoomnummer
Instabiele kernen
Een radioactieve isotoop heeft atoomkernen die instabiel zijn.
Daarmee wordt bedoeld dat die kernen spontaan (dus zonder invloed van buitenaf) veranderen.
Op het moment dat zo'n atoomkern verandert, zendt deze een kleine hoeveelheid straling uit.
==> Volgende les meer!
Soorten kernstraling
- Alfa straling
afsplitsen He-atoom
- Bètastraling
afsplitsen Elektron
- Gammastraling
geen deeltje; elektromagnetische straling
Alfa straling
Bètastraling
Gammastraling
- Klein doordringend vermogen
- straling door afsplitsen He-kern
- Groter doordringend vermogen dan alfa
- afsplitsen elektron
- Groter doordringend vermogen dan Beta
- elektromagnetische straling
Activiteit meten
Activiteit = aantal kernen dat per seconde verandert
Activiteit wordt gemeten in becquerel (Bq)
Activiteit kun je meten met een geigerteller.
Halveringstijd (halfwaardetijd)
Na de halveringstijd:
- is de helft van de instabiele atoomkernen verdwenen
(deze zijn vervallen en een ander soort atoom geworden)
- is de hoeveelheid straling ook met de helft verminderd (er blijven steeds minder instabiele kernen over)
Halfwaardetijd
Halfwaardetijd jodium-123: 2 uur
Halfwaardetijd Uranium-235: 704 miljoen jaar
Toepassing Medische wereld
Onderzoek Behandeling
Röntgenfotografie Uitwendig bestralen
CT Inwendig bestralen
PET-scan
Uitwendig bestralen
Radioactive bron beweegt om lichaam => gezond weefsel om kankergezwel wordt zoveel mogelijk gespaard.
Ivm vanuit buitenaf => lichaam zelf is niet radioactief.
Medisch onderzoek
1. een tracer wordt in je lichaam gespoten
2. de tracer verspreidt zich door je lichaam en komt aan bij het orgaan dat onderzocht moet worden
3. de gammastraling die de tracer uitzendt komt je lichaam uit en kan met een camera geregistreerd worden
Gevaren van straling
Hoge dosis: Onmiddellijk overlijden
Iets minder hoge dosis: Na enkele dagen of weken word je ernstig ziek
Lage dosis: Verhoogde kans op kanker en kans op kinderen met aangeboren afwijkingen
Voorzorgsmaatregelen
Tijd : zo kort mogelijk
Afstand: zo ver mogelijk tot de stralingsbron.
Afscherming: een schild van lood geeft goede bescherming.
inwendige besmetting straling
Inademen van radioactieve stoffen
Drinken van radioactief besmet water
Eten van radioactief besmet voedsel
Bij inwendige bestraling zijn alle drie de soorten straling heel gevaarlijk.
Maatregelen bij besmetting
besmette kleding uittrekken en douchen
besmette kleding opbergen
besmette ruimtes ontsmetten
Voorkomen is beter dan genezen!!!
wat is een kenmerk van ioniserende straling?
De straling is zichtbaar voor mensen
De straling kan moleculen kapot maken
De straling transporteert warmte
Welke van deze soorten straling is NIET ioniserend?
IR-straling
UV-straling
röntgenstraling
gammastraling
Welke deeltjes binnen het atoom zorgen NIET voor de massa?
De protonen
De neutronen
De elektronen
Een atoom is neutraal ...
Als er neutronen in zitten.
Als er meer neutronen dan protonen in zitten.
Als er meer neutronen dan elektronen inzitten.
Als er evenveel protonen als elektronen in zitten.
Waarom zijn C-12 en C-14 isotopen van elkaar?
Ze hebben hetzelfde aantal neutronen en protonen.
Ze hebben hetzelfde aantal protonen, maar een verschillend aantal neutronen.
Ze hebben hetzelfde aantal neutronen, maar een verschillend aantal protonen.
Zowel het aantal protonen als het aantal neutronen is verschillend.
IJzer-55 heeft een halfwaardetijd van drie dagen. Hoeveel radioactiviteit is er na zes dagen nog over?
de helft
een kwart
een achtste
niets meer
Juist/onjuist: Hoe hoger de waarde van de activiteit van een radioactieve bron, des te schadelijker de straling?
Ja dit is juist
Nee dit is onjuist
Dat kun je niet zeggen aan de hand van de activiteit alleen
Van een bron cobalt wordt de activiteit gemeten, deze blijkt 30.148 Bq te zijn. Ter gelijker tijd wordt van een bron Jodium-131 ook de activiteit gemeten, deze blijkt 546 te zijn. Welke stof zend een grotere hoeveelheid straling uit?
De bron Cobalt
De bron jodium-131
Wat is de halveringstijd van de volgende stof.
Wat is activiteit?
Het aantal protonen dat per seconde vervalt
Het aantal kernen dat per seconde vervalt
Het aantal ionen dat per seconde vervalt
De hoeveelheid gammastraling
De dracht van alfastraling is groter dan van gammastraling.
Waar
Niet waar
Van welk soort straling wordt bij medisch onderzoek vaak gebruik gemaakt?
alfastraling
bètastraling
gammastraling
zonnestralen
Bij medisch onderzoek wordt soms een tracer gebruikt. Een goede tracer:
zendt alfastraling uit en heeft een kleine halfwaardetijd.
zendt gammastraling uit en heeft een kleine halfwaardetijd.
zendt alfastraling uit en heeft een grote halfwaardetijd.
zendt gammastraling uit en heeft een grote halfwaardetijd.
Welke voorzorgsmaatregelen kun je nemen om je te beschermen tegen straling
De tijd dat ze vlakbij de radioactieve stoffen komen zo lang mogelijk houden
De afstand tot de radioactieve stoffen zo klein mogelijk houden
Afschermingsmateriaal gebruiken dat de straling absorbeert
Wat is de halveringstijd van deze stof?
10 jaar
14 jaar
20 jaar
27 jaar
Met welk apparaat kun je radioactiviteit meten?
Atoomteller
Geigerteller
Deeltjesteller
Röntgenteller
Vragen over de les?