2.1 Communicatie en media (PM)

• newEditor
• Maatschappijleer
• Middelbare school
• vmbo g
• Leerjaar 4

Lesdoelen

Je kan uitleggen wat communicatie en media zijn, hoe massacommunicatie werkt en hoe ik mediawijs met informatie en privégegevens omga.

Welke media gebruik jij het vaakst op een dag?

Gebruik de uitkomsten als opstap naar verschillende soorten media en naar het idee dat media meer doen dan alleen vermaken.

Communicatie: wat is dat?

Communicatie is het overbrengen van informatie.

Dat kan met woorden, beelden, geluid, gebaren of tekst. Communicatie gebeurt de hele dag: in een gesprek, via WhatsApp, op TikTok, in een nieuwsbericht of in een advertentie.

Laat leerlingen het begrip breed zien: communicatie is niet alleen praten, maar ook kijken, luisteren, typen, liken en delen.

Zender en ontvanger

• De zender stuurt een boodschap

• De ontvanger krijgt de boodschap

• Soms wisselen mensen steeds van rol

• In een chat ben je vaak tegelijk zender én ontvanger

Gebruik een eenvoudig voorbeeld: iemand stuurt een meme in de klasapp. De afzender is de zender, de lezers zijn ontvangers. Bij reacties draaien de rollen om.

Een boodschap komt niet vanzelf over

Bij communicatie gaat het niet alleen om wat je zegt, maar ook om hoe je het zegt.

Eenzelfde boodschap kan anders overkomen door toon, beeld, emoji's, muziek of de plek waar je de boodschap ziet. Daarom kan één bericht verschillend worden begrepen.

Benadruk dat misverstanden vaak ontstaan doordat ontvangers een boodschap anders interpreteren dan de zender bedoelde.

Wat is een medium?

Een medium is een middel waarmee informatie wordt doorgegeven.

Voorbeelden zijn een krant, tv, radio, website, app of socialmediaplatform.

Laat zien dat 'media' het meervoud is van 'medium'.

Massacommunicatie

Van massacommunicatie is sprake als één zender tegelijk een grote groep mensen bereikt.

Denk aan een tv-uitzending, een nieuwswebsite, een radioprogramma of een groot socialmediakanaal.

Maak het onderscheid duidelijk met gewone communicatie: een één-op-één gesprek is geen massacommunicatie, een nieuwsuitzending wel.

Wanneer is er sprake van massacommunicatie?

A

Bij een tv-uitzending

B

Bij een chatgesprek

C

Bij een fluistergesprek

D

Bij een telefoontje

Toets het onderscheid tussen gewone communicatie en één zender die veel mensen tegelijk bereikt.

Begrippen uit communicatie

Bij communicatie stuurt de zender een boodschap naar de ontvanger. Een medium helpt om die informatie door te geven. Als één zender veel mensen tegelijk bereikt, heet dat massacommunicatie.

zender

ontvanger

medium

massacommunicatie

massamedia

identiteit

nieuws

contact

Alle kernwoorden komen letterlijk uit de voorgaande slides en hebben een vaste plek in de tekst.

Waarom gebruiken mensen media?

Media hebben verschillende doelen. In deze les kijken we naar vier belangrijke functies:

• kennis en nieuws

• ontspanning

• contact

• laten zien wie je bent of wilt zijn

Deze slide vormt de overgang van begrippen naar functies van media.

Media voor kennis en nieuws

• Je komt te weten wat er gebeurt in je omgeving en in de wereld

• Je leert over onderwerpen op school en daarbuiten

• Nieuwsmedia helpen je gebeurtenissen te volgen

Noem voorbeelden als journaal, nieuwsapps en uitlegvideo’s. Benadruk dat niet alle informatie automatisch betrouwbaar is; dat komt later terug.

Media voor ontspanning

• Films, series en muziek

• Games en korte video's

• Humor, spanning en afleiding

• Media vullen vrije tijd op

Media voor contact

Via media houd je contact met vrienden, familie en groepen.

Berichten, groepsapps, videochat en social media maken contact sneller en makkelijker, ook als mensen niet bij elkaar in de buurt zijn.

Maak eventueel onderscheid tussen direct contact en contact met een groter netwerk.

Laten zien wie je bent

Media gebruik je ook om een beeld van jezelf te laten zien.

Wat je post, liket, deelt of volgt, zegt iets over je interesses, smaak en identiteit. Soms laat je vooral zien wie je wilt zijn, niet alleen wie je bent.

Dit is een belangrijk maatschappelijk punt: online identiteit is vaak geselecteerd en mooier gemaakt.

Welke functie van media past bij een groepsapp?

A

Ontspanning

B

Contact

C

Reclame

D

Massamedia

Laat leerlingen het verschil zien tussen functies van media en andere begrippen uit de les.

Waarvoor gebruik jij media het meest?

1

Nieuws

2

Ontspanning

3

Contact

4

Jezelf laten zien

Mediawijsheid

Mediawijsheid betekent dat je bewust, slim en kritisch met media omgaat.

Je denkt na over wat je ziet, gelooft, deelt en bewaart. Zo gebruik je media niet alleen veel, maar ook verstandig.

Leg uit dat mediawijsheid meer is dan technische handigheid; het gaat vooral om keuzes en kritisch denken.

Privégegevens beschermen

• Deel niet zomaar adres, telefoonnummer of wachtwoorden

• Denk na voor je foto's of locatie plaatst

• Wat online staat, kan verder worden gedeeld

• Privacy beschermen hoort bij mediawijs gedrag

Noem dat ook schoolgegevens, inloggegevens en informatie over anderen privé kunnen zijn.

Kritisch omgaan met informatie

Niet alles wat je hoort of ziet, klopt.

Daarom is het belangrijk om informatie kritisch te bekijken: wie heeft dit gemaakt, met welk doel, en klopt het met wat andere bronnen zeggen?

Hier leg je de basis voor het onderscheid tussen betrouwbare en onbetrouwbare informatie.

Betrouwbare bronnen

• Kijk wie de afzender is

• Controleer of informatie actueel is

• Vergelijk met andere bronnen

• Let op of het om nieuws, mening of reclame gaat

Benadruk dat een bron betrouwbaarder wordt als je kunt nagaan wie erachter zit en als meerdere bronnen hetzelfde melden.

Samenvatting

Communicatie draait om een zender, een boodschap en een ontvanger. Een medium helpt om die boodschap over te brengen. Bij massacommunicatie bereikt één zender veel mensen via massamedia. Media geven nieuws en kennis, zorgen voor ontspanning en contact, en helpen mensen laten zien wie ze zijn of willen zijn. Daarom is mediawijsheid belangrijk.

Gebruik deze slide om de centrale lijn van de les nog één keer samen te trekken.

Wat past het best bij mediawijs gedrag?

A

Alles direct delen

B

Bronnen vergelijken

C

Wachtwoord posten

D

Alles geloven

De juiste keuze sluit aan op kritisch omgaan met informatie en betrouwbare bronnen.

Betrouwbaar of niet?

Bij mediawijsheid bescherm je je privégegevens en kijk je kritisch naar informatie. Een betrouwbare bron is controleerbaar en geloofwaardig. Daarom let je op de afzender en vergelijk je informatie met andere bronnen.

privégegevens

betrouwbare

afzender

bronnen

ontspanning

emoji's

identiteit

massamedia

Sluit direct aan op de oefening betrouwbaar of niet uit de leswens van de docent.

Begrippen

Communicatie - het overbrengen van informatie.

Zender - degene die een boodschap verstuurt.

Ontvanger - degene die een boodschap ontvangt.

Medium - middel waarmee informatie wordt doorgegeven.

Massacommunicatie - communicatie waarbij één zender veel mensen tegelijk bereikt.

Massamedia - media die grote groepen mensen bereiken.

Mediawijsheid - bewust, slim en kritisch omgaan met media.

Begrippen

Privégegevens - persoonlijke informatie die je moet beschermen.

Betrouwbare bron - bron waarvan de informatie controleerbaar en geloofwaardig is.

Doelen van Media

Nieuws - informatie over actuele gebeurtenissen.

Ontspanning - media gebruiken voor plezier en vrije tijd.

Contact - via media in verbinding staan met anderen.

Identiteit - hoe je laat zien wie je bent of wilt zijn.

Huiswerk:

Opdrachten: 2-3-5-6-9-11-12-14