Deze slide heeft geen instructies
JdW-kijkwijzer
Lesopbouw:
Vooraf:
Startklaar, Voorkennis activeren, Formatief Handelen
Instructie:
Leerdoelgericht werken, Inclusieve didactiek, Concrete en herkenbare voorbeelden, Formatief Handelen
Toepassing:
Actieve verwerking, Formatief handelen
Evaluatie:
Afsluiting
Deze slide heeft geen instructies
Deze slide heeft geen instructies
Startklaar
minute
second
Op je plek zitten
Telefoon in de kluis
Jas over de stoel, oortjes in de tas, tas op de grond
Schoolspullen op tafel: Boek, Chromebook, JdW-map, etui
Inloggen in LessonUp
1. Startklaar
Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.
Huiswerk bespreken
Opgaven basisstof 5 Bestuiving, bevruchting en verspreiding:
1, 2, 3 en 4 (blz. 53, 54 en 55) en opgave 6 (blz. 57)
1. Startklaar
Bij de start van iedere les verwelkomt de docent de leerlingen bij de ingang van de deur, noemt leerlingen bij naam, maakt oogcontact en besteedt aandacht aan hun welbevinden. De docent geeft het goede voorbeeld en spreekt hoge verwachtingen uit voor het verloop van de les door succescriteria op gewenst gedrag, schooltaal en effectief leren te benoemen. De leerlingen zijn startklaar: ingelogd in LessonUp, telefoons opgeborgen in het Zakkie, en JdW-map op tafel.
Docentnotitie: Bespreek alleen de opgaven waar de meeste vragen over zijn. De rest kijken leerlingen zelf na. Nog invullen: pagina nummer en opdrachten.
Thema 8 Planten
Basisstof 6 Ontkieming, groei en ontwikkeling
Deze slide heeft geen instructies
Welke twee stoffen heeft een plant nodig voor fotosynthese?
Zuurstof en glucose
Zuurstof en water
Koolstofdioxide en water
Koolstofdioxide en glucose
Toetst: leerdoel 8.1.1 (basisstof 1 Bladeren). Docentnotitie: A zijn de stoffen die ontstaan — leerlingen draaien de reactie om. B en D: leerlingen halen één stof vóór en één stof ná de pijl door elkaar. Komt vandaag terug: een kiemplantje boven de grond gaat zelf glucose maken.
Met welk deel neemt een plant water en mineralen op uit de bodem?
Met de wortelharen
Met de huidmondjes
Met de bastvaten
Met de houtvaten
Toetst: leerdoel 8.2.3 (basisstof 2 Stengels en wortels). Docentnotitie: B: huidmondjes zijn voor gassen, niet voor water uit de bodem. C en D: vaten vervoeren stoffen, ze nemen ze niet op uit de bodem. Bij D verwarren leerlingen vervoer met opname. Begrip dat vandaag terugkomt: wortelharen (stap 2 van de ontkieming).
Een plant maakt overdag meer glucose dan hij verbruikt. Wat gebeurt er met de rest?
De plant geeft de glucose af aan de lucht via de huidmondjes
De plant zet de glucose om in zetmeel en slaat dat op
De plant zet de glucose om in mineralen
De plant geeft de glucose af aan de bodem via de wortels
Toetst: leerdoel 8.3.2 (basisstof 3 Glucose als grondstof). Docentnotitie: Situatievraag. A: verwarring met zuurstof, dat gaat wél via de huidmondjes naar buiten. C: mineralen komen uit de bodem, de plant maakt ze niet. D: leerlingen draaien de richting van het vervoer om. Komt vandaag terug: reservevoedsel in de zaadlobben en in ondergrondse delen.
Uit een tulpenbol groeit een nieuwe tulp. Welke voortplanting is dit?
Geslachtelijke voortplanting
Bestuiving
Bevruchting
Ongeslachtelijke voortplanting
Toetst: leerdoel 8.4.1 (basisstof 4 Voortplanting). Docentnotitie: Situatievraag. A: leerlingen denken dat elke nieuwe plant uit geslachtscellen komt. B en C: dat zijn stappen bij geslachtelijke voortplanting, geen vorm van voortplanting. Komt vandaag terug: de bol als plek voor reservevoedsel.
Wat ontstaat er na de bevruchting uit een zaadbeginsel?
Een vrucht
Een zaad
Een stuifmeelkorrel
Een kiemplantje
Toetst: leerdoel 8.5.2 (basisstof 5 Bestuiving, bevruchting en verspreiding). Docentnotitie: A: de vrucht ontstaat uit het vruchtbeginsel, niet uit het zaadbeginsel. C: stuifmeelkorrels ontstaan in de helmknop, vóór de bevruchting. D: een kiemplantje ontstaat pas later uit het kiempje. Begrip dat vandaag terugkomt: zaad en kiem.
Leerdoelen
8.6.1 Je kunt de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten beschrijven.
8.6.2 Je kunt uitleggen hoe een plant de winter overleeft en hiervan voorbeelden geven.
3. Leerdoelgericht werken
De docent geeft het onderwerp, RTTI geformuleerde leerdoelen en de lesopbouw aan. De docent weet de leerdoelen goed te laten aansluiten bij de voorkennis en het (taal)niveau van de leerlingen. Gedurende de les wordt continu een terugkoppeling naar de leerdoelen gemaakt om de mate van beheersing te controleren.
De bouw van een zaad
Een bruine boon is een zaad.
Aan de buitenkant zit de zaadhuid. Dat is een stevig bruin vlies.
De boon bestaat uit twee helften. Dat zijn de zaadlobben.
In de zaadlobben zit reservevoedsel.
Tussen de zaadlobben zit het kiempje.
Het kiempje heeft een worteltje, een stengeltje en twee blaadjes.
Niet elk zaad heeft twee zaadlobben. Mais heeft er één.
Afbeelding: Afb. 1 Bruine boon (blz. 59). Docentnotitie: Wijs de delen aan in Afb. 1.1, 1.2 en 1.3. Leg "reservevoedsel" uit: voedsel dat is opgeslagen voor later.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Ontkieming — wat is er nodig?
Ontkieming = uit een zaad groeit een nieuw plantje.
Veel zaden kiemen pas na een rustperiode.
Daardoor kiemen ze niet in een koude winter of een droge, hete zomer.
Voor ontkieming is nodig:
een gunstige temperatuur
water
zuurstof
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Ontkieming van een bruine boon
De boon neemt water op → de zaadlobben zwellen op → de zaadhuid scheurt open. Het worteltje komt als eerste naar buiten.
Het worteltje maakt wortelharen → het kiemplantje neemt water en mineralen op uit de bodem.
Daarna gaat het stengeltje groeien.
Stengeltje en zaadlobben komen boven de grond → er komt bladgroen → fotosynthese. Het kiemplantje maakt nu zelf glucose.
Het reservevoedsel is op → de zaadlobben verschrompelen en vallen af. De blaadjes zijn nu bladeren.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding: Afb. 2 Ontkieming van een bruine boon (blz. 60). Docentnotitie: Loop de vijf stappen langs met de nummers in Afb. 2.
Voorbeeld
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding schermvullend, zonder tekst: Afb. 2 Ontkieming van een bruine boon (blz. 60). Docentnotitie: Laat leerlingen per nummer vertellen wat er gebeurt.
Een boon kiemt. Het kiemplantje zit nog onder de grond. Waar haalt het zijn glucose vandaan?
Uit fotosynthese in de blaadjes
Uit de mineralen in de bodem
Uit de zaadhuid
Uit het reservevoedsel in de zaadlobben
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Toetst: leerdoel 8.6.1. Docentnotitie: Situatievraag. A: onder de grond is nog geen bladgroen, dus geen fotosynthese. B: de wortel neemt water en mineralen op, geen glucose. C: de zaadhuid is alleen een vlies aan de buitenkant.
In welk deel van een zaad zit het reservevoedsel?
In de zaadhuid
In het kiempje
In de zaadlobben
In het worteltje
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Toetst: leerdoel 8.6.1. Docentnotitie: A: de zaadhuid is alleen de buitenkant. B: het kiempje gebruikt het voedsel, maar slaat het niet op. D: het worteltje is een deel van het kiempje — leerlingen denken aan wortels die voedsel opslaan.
Groei
Groei = het kiemplantje wordt groter en zwaarder.
Celdeling (mitose) → er komen steeds meer cellen.
Plasmagroei: de cel maakt nieuw cytoplasma → de dochtercellen worden net zo groot als de moedercel.
Celstrekking: de cel neemt veel water op in de vacuolen → kleine vacuolen worden één grote vacuole → de cel wordt groter.
Lengtegroei: de plant wordt langer. Dat gebeurt vooral in de groeipunten.
Groeipunten = de worteluiteinden en de toppen van de plant.
Diktegroei: door celdelingen groeit een plant ook in de dikte.
Afbeelding: Afb. 3 Celdeling, plasmagroei en celstrekking (blz. 61).
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Ontwikkeling en levenscyclus
Ontwikkeling = de bouw van de plant verandert.
De wortels vertakken. Er komen nieuwe wortelharen.
Aan de stengels komen bladeren.
Meestal komen er ook bloemen.
Uit de bloemen komen vruchten en zaden.
De energie voor groei en ontwikkeling komt vrij bij verbranding.
Levenscyclus: zaad → kiemplantje → volwassen plant → nieuwe zaden.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding: Afb. 4 De levenscyclus van de bruine boon (blz. 61).
Waar vindt lengtegroei vooral plaats?
In de zaadlobben
In de groeipunten: de worteluiteinden en de toppen van de plant
Overal in de plant even veel
Alleen in de worteluiteinden
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Toetst: leerdoel 8.6.1. Docentnotitie: A: de zaadlobben leveren voedsel, ze zijn geen groeipunt. C: leerlingen denken dat een plant overal even hard groeit. D: half goed — leerlingen vergeten de toppen van de plant.
Eenjarige planten
Niet elke plant leeft even lang.
Een eenjarige plant leeft korter dan één jaar.
Van zaad tot zaad binnen één jaar.
Voor de winter sterft de plant.
Alleen de zaden overwinteren.
In het voorjaar kiemen de zaden → er groeit een nieuwe plant.
Voorbeelden: klaproos en korenbloem.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding: Afb. 5 Klaprozen en korenbloemen (blz. 62). Docentnotitie: Leg "overwinteren" uit: de winter overleven.
Tweejarige planten
Een tweejarige plant leeft twee jaar.
Jaar 1: de plant maakt wortels, stengels en bladeren.
Jaar 1: de plant slaat reservevoedsel op, vaak in een verdikte wortel.
Winter: bij sommige soorten sterft alles boven de grond. Alleen de delen onder de grond overwinteren.
Bij andere soorten blijft er een wortelrozet. Dat zijn bladeren op één punt, vlak boven de wortel.
De wortelrozet overleeft de winter onder de sneeuw.
Jaar 2: de plant maakt bloemen, vruchten en zaden → daarna sterft de plant.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding: Afb. 6 Vingerhoedskruid (tweejarige plant) (blz. 62). Docentnotitie: Wijs in Afb. 6.1 de wortelrozet aan en in 6.2 de lange stengel met bloemen.
Vaste planten
Vaste planten heten ook overblijvende planten.
Ze leven langer dan twee jaar.
Ze kunnen meerdere jaren zaad maken.
Vaak zit er reservevoedsel in verdikte delen onder de grond: een knol, een bol of een wortelstok.
Vaste planten zijn houtachtig of kruidachtig.
Bomen en struiken zijn vaste houtachtige planten. Sommige bomen worden erg oud.
Voorbeelden van vaste kruidachtige planten: gevlekte dovenetel en rode klaver.
4. Inclusieve didactiek
De docent past diverse strategieën toe om de betrokkenheid van alle leerlingen te garanderen. Door regelmatig het begrip van de lesstof te controleren en zo nodig de uitleg aan te passen, blijft de stof toegankelijk voor iedereen. Flexibele en heterogene differentiatie ondersteunt dit proces. Interactie in de klas wordt versterkt door het gebruik van thuistalen. Verder creëert de docent een contextrijke en inclusieve leeromgeving door (culturele) achtergronden in de lesstof te integreren. Door positief en proactief op leerlinggedrag te reageren, wordt het voor leerlingen makkelijker om gewenst gedrag te tonen en actief deel te nemen aan de les.
Afbeelding: Afb. 7 Vaste kruidachtige planten (blz. 62).
Een plant kiemt in maart, bloeit in juli en sterft in oktober. Hoe overleeft deze soort de winter?
Als wortelrozet vlak boven de grond
Met een verdikte wortel onder de grond
Als zaad
Met reservevoedsel in een bol
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Toetst: leerdoel 8.6.2. Docentnotitie: Situatievraag: dit is een eenjarige plant. A en B horen bij tweejarige planten. D hoort bij vaste planten. Leerlingen die A, B of D kiezen denken dat de plant zelf altijd overleeft.
Waar slaan veel vaste planten hun reservevoedsel op?
In de zaden
In de wortelrozet boven de grond
In de bladeren aan de stengel
In een knol, bol of wortelstok onder de grond
7. Formatief handelen
De docent geeft de leerlingen gedurende de les gerichte feedback, feedup en feedforward op de op de inhoud van het werk, de leerstrategie, het gedrag en op zelfsturing. De docent bevraagt willekeurig leerlingen met open vragen. De docent stimuleert kwaliteitsbesef onder leerlingen door bijvoorbeeld leerlingen elkaars werk te laten vergelijken of uitgewerkte voorbeelden te gebruiken, gevolgd door geïnformeerde vervolgstappen.
Toetst: leerdoel 8.6.2. Docentnotitie: A: bij eenjarige planten overwinteren alleen de zaden. B: de wortelrozet hoort bij tweejarige planten. C: in bladeren zit zetmeel maar tijdelijk (basisstof 3).
Voorbeelden
Eenjarig, tweejarige of vast?
5. Concrete en herkenbare voorbeelden
De docent maakt gebruik van praktische en concrete voorbeelden die voor leerlingen herkenbaar zijn in hun eigen leefwereld om tot beter begrip van de lesstof te komen. De docent doet hierbij een beroep op dual coding. Door het visuele en het verbale te combineren vergroot de docent de kans dat lesstof beter bij de leerlingen blijft beklijven.
Afbeelding: twee foto's naast elkaar van dezelfde boom in een straat in de stad: links in de winter, rechts in de zomer. (Niet uit het boek.) Docentnotitie: Vraag: is dit een eenjarige, tweejarige of vaste plant? Waaraan zie je dat?
Basisstof 6 Ontkieming, groei en ontwikkeling
celstrekking
groeipunt
wortelrozet
zaadhuid
zaadlob
minute
second
De cel wordt groter doordat veel water wordt opgenomen in de vacuolen óf verschillende kleine vacuolen vloeien samen tot één grote vacuole.
Worteluiteinden en toppen van planten waar de plant groeit
Krans van bladeren die vlak boven de grond op hetzelfde punt aan de plant zitten.
Stevig vlies aan de buitenkant van een zaad.
Deel van een zaad; bevat reservevoedsel, zoals zetmeel, eiwitten en vetten.
8. Afsluiting
De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.
Docentnotitie: Leerlingen schrijven de begrippen over in hun schrift.
Aan de slag
20 minuten · zelfstandig werken · zachtjes overleggen mag
IN DE LES — 20 MINUTEN
Basisstof 6 – Kennis: opgave 1 en 2 (blz. 63)
Basisstof 6 – Inzicht: opgave 4 en 5 (blz. 65) — in je schrift
Je mag zachtjes praten en overleggen.
HUISWERK
Maak af: Basisstof 6 opgave 1, 2, 4 en 5 (blz. 63 en 65)
Leer de begrippen van deze les uit de samenvatting (blz. 93)
Niet af in de les? Dan maak je het thuis af. Volgende les kijken we het samen na.
17
minute
second
Deze slide heeft geen instructies
Terugkijken
op de leerdoelen
8.6.1 Je kunt de ontwikkeling van een zaad en de verdere groei en ontwikkeling van kiemplanten beschrijven.
8.6.2 Je kunt uitleggen hoe een plant de winter overleeft en hiervan voorbeelden geven.
8. Afsluiting
De docent controleert in de slotfase van de les of de leerdoelen door alle leerlingen behaald zijn en plaatst de les in de context van de betreffende periode. De docent evalueert samen met de leerlingen het leren en het gedrag en blikt vooruit aan de hand van de JdW-planner.
Eindslide
Goed gewerkt! Volgende les kijken we opgave 1, 2, 4 en 5 samen na.
Deze slide heeft geen instructies