Eerste hulp bij vitale functies en letsel
Eerste hulp bij vitale functies en letsel
Wat weet je al over de ABCDE-methode en eerste hulp?
Leerdoel van deze les
Aan het einde van de les kun je de ABCDE-methode toepassen, vitale functies beoordelen en eerste hulp bieden bij veelvoorkomende letsels.
Wat zijn vitale functies?
Vitale functies zijn levensbelangrijke lichaamsprocessen: bewustzijn, ademhaling en circulatie.
Waarom snel handelen?
Stoornissen in vitale functies kunnen binnen minuten tot onherstelbare schade leiden.
Wat is de ABCDE-methode?
De ABCDE-methode helpt om levensbedreigende situaties snel te herkennen en in de juiste volgorde te behandelen.
Betekenis van ABCDE
A: Airway, B: Breathing, C: Circulation, D: Disability, E: Exposure.
A - Airway: Ademweg vrijmaken
Controleer of de luchtweg vrij is. Zo niet, maak deze vrij zodat het slachtoffer kan ademen.
B - Breathing: Ademhaling beoordelen
Kijk, luister en voel of het slachtoffer normaal ademt. Doe dit gedurende 10 seconden.
C - Circulation: Bloedsomloop
Zoek naar ernstige bloedingen en stop deze zo snel mogelijk.
D - Disability: Bewustzijn
Beoordeel bewustzijn door aan de schouders te schudden en te praten. Let op flauwte, epilepsie of beroerte.
E - Exposure: Lichaam controleren
Controleer het hele lichaam op andere verwondingen zoals wonden of breuken.
Bewustzijn controleren
Kniel aan de zijkant van het gezicht, schud voorzichtig aan de schouders en spreek het slachtoffer aan.
Stabiele zijligging bij bewusteloosheid
Heeft het slachtoffer een normale ademhaling, leg hem/haar in de stabiele zijligging.
Oorzaken van bewustzijnsverlies
Epilepsie & beroerte
Epilepsie is een aanval door hersenstoornis, beroerte is zuurstoftekort of bloeding in de hersenen.
Kortdurend, te weinig bloed naar de hersenen.
Flauwte
Ademhaling: kin-lift en controle
Til de kin omhoog, kijk-luister-voel maximaal 10 seconden om te beoordelen of er ademhaling is.
Geen (normale) ademhaling
Start direct reanimatie en AED om de overlevingskans te vergroten. Handelen binnen 6 minuten is cruciaal.
Luchtwegbelemmering: Verslikking
Bij ernstige verslikking: geef slagen tussen de schouderbladen, evt. gevolgd door buikstoten.
Circulatie: Soorten bloedingen
Let op actieve, inwendige en uitwendige bloedingen. Stop levensbedreigend bloedverlies zo snel mogelijk.
Bloedstelpende middelen
Tourniquet
Drukverband & zwachtel
Gebruik steriel gaas, zwachtel of een traumazwachtel.
Bij zeer ernstige bloedingen kan een tourniquet nodig zijn.
Shock door bloedverlies
Door veel bloedverlies kan shock optreden. Dit is levensgevaarlijk, handel snel!
Overige letsels: Wonden
Kleine wonden behandel je zelf. Grote wonden of veel bloedverlies zijn levensbedreigend en vragen om professionele hulp.
Brandwonden
Rood, gezwollen, pijn, geen blaren.
Oppervlakkig
Gedeeltelijk/Volledig
Dieper, blaren of droge/zwart-witte huid. Meer kans op littekens of schade.
Verbandmaterialen voor wonden
Welke gebruik je bij welke wond? Denk aan pleister, snelverband of metalline gaas.
Letsels aan armen en benen
Kneuzing & verstuiking
Gesloten breuk: geen wond. Open breuk: bot door huid, vaak ernstiger.
Meestal blauwe plek, zwelling en pijn bij bewegen.
Botbreuken
Ontwrichting: gewricht uit de kom
Bijvoorbeeld schouder uit de kom. Immobiliseer en laat behandelen door een arts.
Oog- en neusletsel
Bij oogletsel altijd doorverwijzen. Bloedneus: hoofd licht voorover, neus 5 minuten dichtknijpen.
Reflectie: Eerste hulp toepassen
Hoe zou jij handelen in een noodsituatie met een slachtoffer? Leg uit welke stappen je neemt.
Schrijf 3 dingen op die je deze les hebt geleerd.
Schrijf 2 dingen op waarover je meer wilt weten.
Stel 1 vraag over iets dat je nog niet zo goed hebt begrepen.