Les 4, deel 1/3: Genetische modificatie

• Woordenschat
• Wereldoriëntatie
• +1
• Basisschool
• Groep 6

Les 4: Genetische modificatie

DEEL 1

NB:
Dit lesmateriaal is tot stand gekomen in de periode 2021 - 2024 in het project UGO (Utrecht Gelijke Onderwijskansen) op basis van het curriculum van de voormalig Brede School Academie (BSA) Utrecht en in samenwerking met de gemeente Utrecht en de Utrechtse schoolbesturen PCOU Willibrord, SPO Utrecht en KSU. Het project UGO eindigt op 1 oktober 2024.

 

       weet je meer over genetische
       modificatie;

       heb je kennisgemaakt met tien

       nieuwe woorden.

     Aan het eind van dit deel van de les:

de introductie op de tekst

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

De banaan in gevaar

Wist jij dat voedsel ook ziek kan worden? Ja, echt waar! Het zorgt er zelfs voor dat de banaan bijna uitsterft. Hoe komt dat en wat kunnen we ertegen doen? 

de introductie<br />

de woordenschat

In de volgende slide kun je invullen waar je aan denkt bij (zieke) bananen.

terugblikken en vooruitkijken

Vul in waar jij aan denkt bij dit onderwerp.

de banaan in gevaar

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

het introductiefilmpje

Vóórdat je de tekst gaat lezen,

ga je deze video bekijken. Het filmpje van de Buitendienst geeft uitleg over het grote probleem van de banaan; een schimmelziekte.

Bekijk het filmpje vanaf 3:50 minuut (vanaf het begin mag natuurlijk ook!).

Klik op de afbeelding om het filmpje te starten.

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Vragen beantwoorden

In deze lessen ga je vaak vragen beantwoorden:

     Van sommige vragen staat het antwoord in de tekst of hoor of zie je het 

     antwoord in het introductiefilmpje. Dit zijn de lees- en kijkvragen.

     Bij andere vragen is dat niet zo. Daarop vind je je antwoord door goed na te

     denken over de informatie uit de tekst of het introductiefilmpje. Die vragen 

     noemen we denkvragen.

de introductie<br />

de woordenschat<br />

terugblikken en vooruitkijken<br />

Bij deze lessen hoort een hand-out met uitleg over hoe je op een goede manier antwoord geeft op de denkvragen. Vraag ernaar bij je leerkracht en maak steeds gebruik van de tips. Die gelden natuurlijk ook voor andere vragen!

Print de hand-out 'Denkvragen beantwoorden' voor je leerlingen uit en besteed er deze 1e les van het blok veel aandacht aan.

Het is de bedoeling dat de leerlingen steeds gebruik maken van de tips en handvaten die in de hand-out geboden worden en zich deze manier van antwoord geven eigen gaan maken.

Benoem dit regelmatig bij de open vragen.

In het filmpje wordt uitgelegd waardoor de bananenplant ziek wordt.

Hoe komt het dat er zo veel bananenplanten doodgaan?

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

In het filmpje wordt verteld dat de Cavendish-banaan het ras is dat overal op de wereld wordt geteeld en gegeten. Dat is het ras dat 50 jaar geleden geen last bleek te hebben van een schimmel die toen andere bananenrassen wel aantastte. Er zijn toen over de hele wereld heel veel kopieën van dit ras geplant.

Er is helaas nu een nieuwe schimmel (Tropical Race 4) waar de Cavendish-banaan niet tegen kan en dus gaan al die kopieën dood.

Wat kan er volgens het filmpje gedaan worden om de banaan te redden?

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

De onderzoeker in het filmpje vertelt dat ze op zoek zijn naar bananen die anders zijn om allemaal verschillende nieuwe bananen te maken (telen). Als er dan één bananensoort ziek wordt, halen ze die weg en zetten ze er een andere soort voor in de plaats. Op die manier 'vecht' je beter tegen bananenziektes.

Wat vind je ervan dat de onderzoekers ook andere bananen (bijvoorbeeld met 

een rode schil) kunnen maken?

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

woordenschat

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

de genetische modificatie

de bioloog

de voedselvoorziening

het monster

van oudsher

In de tekst die je in deel 2 van deze les gaat lezen, leer je tien nieuwe woorden.

Hier zie je alvast de eerste vijf:

<span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Woord: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">het monster
</span><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Betekenis: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">het kleine beetje stukje of om te onderzoeken of als voorbeeld
</span></div><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Voorbeeldzin: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">Voor het maken van een vaccin tegen het coronavirus, hebben ze in het labaratorium bloedmonsters van coronapatiënten onderzocht.</span></div>

4

<span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Woord: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">de genetische modificatie
</span><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Betekenis: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">het aanpassen van de erfelijke eigenschappen van een plant of dier met een speciale techniek
</span></div><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Voorbeeldzin: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">Genetische modificatie heeft veel voordelen. Een mooi voorbeeld hiervan is, dat er dan minder ziektes in gewassen komen.</span></div>

1

<span style="color:rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight:700">Woord: </span>de bioloog
</span><div><span style="color:rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight:700">Betekenis: </span>iemand die alles wat leeft (mensen, planten, dieren) bestudeert
</span></div><div><span style="color:rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight:700">Voorbeeldzin: </span>Om te weten te komen welke ziektes in planten kunnen zitten, kun je bij een bioloog terecht.</span></div>

2

<span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Woord: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">de voedselvoorziening
</span><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Betekenis: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">het zorgen dat er voedsel is
</span></div><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Voorbeeldzin: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">In Nederland is de voedselvoorziening goed geregeld. Als je niet genoeg geld hebt voor eten, kun je bij de voedselbank eten halen.</span></div>

3

<span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Woord: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">van oudsher
</span><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Betekenis: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">altijd al, zoalang je je kunt herinneren
</span></div><div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:700">Voorbeeldzin: </span><span style="color:rgb(23, 97, 151)">Van oudsher is mijn familie een schippersfamilie. Mijn overgrootvader, mijn opa, mijn vader en mijn ooms varen allemaal. En nu is mijn zoon ook weer een matroos!</span></div>

5

Klik op het nummer bij het woord om
de betekenis van het woord en een
voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te beluisteren.

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Kernbegrippen uit de tekst:

• de genetische modificatie
• de voedselvoorziening
  

(zie ook 4.2.1 van de 'Algemene handleiding PO')

de voorwaarde

er belang bij hebben

de schaarste

bestand zijn tegen

de consumptie

En hier de tweede helft van de nieuwe woorden:

<font color="#176197"><b>Woord: </b>de consumptie
</font><div><font color="#176197"><b>Betekenis: </b>het opeten of opdrinken van iets
</font></div><div><font color="#176197"><b>Voorbeeldzin: </b>De consumptie van aardappelen in Nederland is dit jaar weer hoger dan vorig jaar.</font></div>

6

<font color="#176197"><b>Woord: </b>bestand zijn tegen
</font><div><font color="#176197"><b>Betekenis: </b>ergens goed tegen kunnen
</font></div><div><font color="#176197"><b>Voorbeeldzin: </b>De schaal die ik gebruikte om lasagne in te maken, was helaas niet bestand tegen hoge temperaturen. Hij ging kapot in de oven!</font></div>

7

<font color="#176197"><b>Woord: </b>de voorwaarde
</font><div><font color="#176197"><b>Betekenis: </b>iets dat nodig is voordat iets anders kan gebeuren
</font></div><div><font color="#176197"><b>Voorbeeldzin: </b>Om toegelaten te worden tot de universiteit is het een voorwaarde dat je een academische houding laat zien.</font></div>

8

<font color="#176197"><b>Woord: </b>er belang bij hebben
</font><div><font color="#176197"><b>Betekenis: </b>ergens voordeel van hebben
</font></div><div><font color="#176197"><b>Voorbeeldzin: </b>Iedereen heeft er belang bij dat we zuinig omgaan met energie. Dit is beter voor het milieu.</font></div>

9

<font color="#176197"><b>Woord: </b>de schaarste
</font><div><font color="#176197"><b>Betekenis: </b>het tekort aan iets
</font></div><div><font color="#176197"><b>Voorbeeldzin: </b>Tijdens de oorlog was er een grote schaarste aan olie, suiker en meel. In de winkels waren deze dingen bijna niet meer te krijgen.</font></div>

10

Klik ook hier op het nummer bij het woord om de betekenis van het woord en een voorbeeldzin te laten verschijnen.
Klik op het geluidsfragment om het woord te horen.

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Spelen met de woorden: memory!

Klik links op de bananenkaartjes en lees de betekenis die dan verschijnt. Kijk aan de rechterkant welk woord erbij hoort. Klap het bananenkaartje eerst dicht en sleep het dan naar het bijbehorende woord aan de rechterkant.

 

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

<div><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:bold">de genetische modificatie</span></div>

<span style="font-weight:700;color:rgb(23, 97, 151)">de bioloog</span>

<span style="color:rgb(23, 97, 151)"><span style="font-weight:700">de&nbsp;</span><span style="font-weight:700">voedselvoorziening</span></span>

<span style="font-weight:700;color:rgb(23, 97, 151)">het monster</span>

<div><span style="font-weight:bold;color:rgb(23, 97, 151)">van oudsher</span></div>

<div><span style="font-weight:bold;color:rgb(23, 97, 151)">de consumptie</span></div>

<span style="font-weight:700;color:rgb(23, 97, 151)">bestand zijn tegen</span>

<div><span style="font-weight:bold;color:rgb(23, 97, 151)">de voorwaarde</span></div>

<span style="font-weight:700;color:rgb(23, 97, 151)">er belang bij hebben</span>

<span style="font-weight:700;color:rgb(23, 97, 151)">de schaarste</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">ergens voordeel van hebben</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">ergens goed tegen kunnen</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">het kleine beetje stukje of om te onderzoeken of als voorbeeld</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">altijd al, zoalang je je kunt herinneren</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">het zorgen dat er voedsel is</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">het tekort aan iets</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">het aanpassen van de erfelijke eigenschappen van een plant of dier met een speciale techniek</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">iemand die alles wat leeft (mensen, planten, dieren) bestudeert</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">het opeten of opdrinken van iets</span>

<span style="color:rgb(65, 119, 165)">iets dat nodig is voordat iets anders kan gebeuren</span>

Welke van deze woorden kende je al? Sleep ze naar het juiste vak.

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

<span style="font-weight:bold;color:rgb(23, 97, 151)">Ja, dit woord ken ik al</span><span style="color:rgb(23, 97, 151);font-weight:bold">.</span>

<span style="font-weight:bold;color:rgb(23, 97, 151)">Nee, dit woord ken ik nog niet.</span><br />

de schaarste

er belang bij hebben

de voorwaarde

bestand zijn tegen

de consumptie

van oudsher

het monster

de voedsel-

voorziening

de bioloog

de genetische modificatie

terugblikken & vooruitkijken

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Wat heb je geleerd dit onderwerp?

de banaan in gevaar

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

De tekst die je in deel 2
gaat  lezen, gaat over de

genetische modificatie
van bananen.

In de volgende
slide kun je invullen wat
je daar al over weet.

het onderwerp van de tekst

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Waar denk jij aan bij dit onderwerp?

genetische modificatie

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;

Je bent nu klaar met deel 1 van deze les.

Veel plezier met deel 2!

de introductie <br />

de woordenschat

terugblikken en vooruitkijken&nbsp;