Les 3 Laatste letter -d of -t
Welkom
Je hebt nodig:
leesboek
werkboek
schrift
pen
laptop
We gaan:
met de verlengproef bepalen of een woord met een t-klank eindigt op -d of -t.
Als alles klaarligt, ga je 10 minuten lezen.
Lesduur is: 50 minOnderdelen in deze les
Welkom
Je hebt nodig:
leesboek
werkboek
schrift
pen
laptop
We gaan:
met de verlengproef bepalen of een woord met een t-klank eindigt op -d of -t.
Als alles klaarligt, ga je 10 minuten lezen.
Deze slide heeft geen instructies
Laatste letter -t of -d
Open bij herkenbare twijfelwoorden zoals paard en olifant: je hoort aan het eind /t/, maar je schrijft niet altijd een t.
Lesdoel
Ik kan met de verlengproef bepalen of een woord met een t-klank eindigt op -d of -t.
Deze slide heeft geen instructies
Welke woorden met een t-klank aan het eind ken je al?
Gebruik de inzendingen om voorbeelden te verzamelen zoals paard, kind, olifant of kort. Bespreek kort dat je de eindletter niet altijd kunt horen.
Je hoort niet altijd wat je schrijft
Sommige woorden eindigen op een t-klank.
Toch schrijf je aan het eind soms -t en soms -d.
Alleen luisteren is dan niet genoeg.
Benadruk dat het gaat om de klank aan het eind van het woord: die klinkt vaak hetzelfde, terwijl de spelling verschilt.
Wat is de verlengproef?
De verlengproef helpt je om de laatste letter te kiezen. Je maakt het woord langer, zodat je beter kunt horen of er -d of -t staat.
Deze slide heeft geen instructies
Zo maak je een woord langer
Zet achter het woord -e, -en of -eren.
Luister daarna naar de klank vlak voor die uitgang.
Dan hoor je vaak duidelijker of het d of t is.
Gebruik alleen de uitgangen uit de opdracht, zodat de regel herkenbaar blijft voor leerlingen.
Meer voorbeelden met -t
korte → kort
gemiste → gemist
In beide langere woorden hoor je een t. Daarom schrijf je aan het eind -t.
Deze slide heeft geen instructies
Wat doe je eerst bij de verlengproef?
Woord langer maken
Laatste letter gokken
Persoonsvorm zoeken
Alleen luisteren
Toetst de kernstap uit slides 3 en 4. Afleiders sluiten aan bij veelgemaakte fouten: gokken, alleen op gehoor afgaan en te vroeg aan persoonsvormen denken.
Vul de juiste woorden in
Bij de verlengproef maak je een woord eerst langer. Daarna luister je of je een t of een d hoort. Hoor je een t, dan schrijf je aan het eind -t.
Alle lege plekken zijn dragende woorden uit de uitleg op slides 3 t/m 6.
Hoor je een d?
Hoor je in het langere woord een d?
Dan schrijf je aan het eind -d.
Voorbeeld: paarden → paard
Deze slide heeft geen instructies
Meer voorbeelden met -d
kinderen → kind
gehuurde → gehuurd
In deze langere woorden hoor je een d. Daarom schrijf je aan het eind -d.
Deze slide heeft geen instructies
De regel in één schema
woord met t-klank aan het eind → maak het langer
hoor je t → schrijf -t
hoor je d → schrijf -d
Dit is het samenvattende anker van de les. Verwijs hiernaar bij elk voorbeeld.
Maak de regel compleet
Bij woorden met een t-klank aan het eind gebruik je de verlengproef. Je maakt het woord langer. Hoor je in het langere woord een d, dan schrijf je aan het eind -d. Hoor je een t, dan schrijf je -t.
Sluit aan op het schema van slide 9 en dwingt leerlingen de beslisregel volledig te reconstrueren.
Wanneer werkt dit niet?
De verlengproef werkt niet bij een persoonsvorm. Voor persoonsvormen gebruik je andere regels uit de werkwoordspelling.
Noem eventueel kort dat leerlingen die regels later of elders leren; werk ze hier niet uit om de focus op de verlengproef te houden.
Waar let je dus op?
Gaat het om een woord met een t-klank aan het eind?
Is het geen persoonsvorm?
Maak het woord langer en luister naar d of t.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer gebruik je de verlengproef niet?
Bij een persoonsvorm
Bij een lang woord
Bij een diernaam
Bij een meervoud
Controleert de uitzondering uit slides 10 en 11. Afleiders zijn kenmerken die leerlingen kunnen verwarren met een regel.
Begrippen
t-klank - een klank aan het eind van een woord die klinkt als t
verlengproef - een manier om een woord langer te maken om de juiste eindletter te horen
uitgang - een stukje dat je achter een woord zet, zoals -e, -en of -eren
persoonsvorm - de werkwoordsvorm die verandert als je de tijd of het onderwerp verandert
werkwoordspelling - spellingregels voor werkwoorden
eindletter - de letter waarmee een woord eindigt
Deze slide heeft geen instructies
Maken
Nieuw Nederlands - Laatste letter -d of -t - blz. 240 en 241
Deze slide heeft geen instructies
