Cultureel zelfportret
Cultureel zelfportret
Open met het idee dat een zelfportret meer kan laten zien dan alleen uiterlijk. In CKV gaat het hier om identiteit, keuzes en culturele invloeden.
Lesdoel
Ik kan in een cultureel zelfportret laten zien welke dingen mijn identiteit en cultuur beïnvloeden.
Deze slide heeft geen instructies
Welke dingen laten zien wie jij bent?
Gebruik de woordwolk als start: denk aan hobby's, muziek, taal, kleding, vrienden, thuis of eten. Laat leerlingen zien dat identiteit uit meer bestaat dan uiterlijk.
Wat is een zelfportret?
Een zelfportret is een beeld van jezelf.
In CKV gaat het niet alleen om hoe je eruitziet, maar ook om:
wie je bent
wat jij belangrijk vindt
wat bij jouw leven past
Benadruk dat een cultureel zelfportret ook met foto's, symbolen, kleding, kleuren of voorwerpen kan worden gemaakt.
Meer dan alleen je gezicht
Een gewoon portret laat vaak vooral het uiterlijk zien.
Een cultureel zelfportret laat ook je achtergrond zien. Denk aan:
thuis
vrienden
muziek
geloof
hobby's
taal
Maak het verschil tussen uiterlijk en identiteit duidelijk. Leerlingen hoeven niet 'mooi te tekenen'; de inhoud is belangrijker dan technisch realisme.
Wat betekent cultureel?
Met cultureel bedoelen we alles wat mensen maken, doen en doorgeven.
Dat zie je bijvoorbeeld in:
feestdagen
eten
kleding
muziek
gewoontes
Houd cultuur breed: niet alleen land van herkomst, maar ook jongerencultuur, straatcultuur, online cultuur en gezinsgewoontes.
Cultuur zit in het dagelijks leven
Cultuur is vaak heel gewoon.
Je merkt het in kleine keuzes, zoals:
wat je luistert
hoe je praat
wat je eet
waar je trots op bent
met wie je je verbonden voelt
Veel leerlingen denken bij cultuur alleen aan musea of tradities. Trek het juist naar hun eigen dagelijkse leven.
Identiteit: wie ben jij?
Je identiteit bestaat uit verschillende kanten van jezelf.
Bijvoorbeeld:
je karakter
je interesses
je achtergrond
je ervaringen
de groepen waarbij jij hoort
Leg uit dat identiteit niet uit één ding bestaat. Het is een mix van persoonlijke en culturele invloeden.
Invloeden op identiteit
Je identiteit groeit door wat je meemaakt.
Invloed komt onder andere van:
gezin
vrienden
school
sociale media
buurt
cultuur
Noem dat identiteit kan veranderen. Wat nu belangrijk is, kan later anders zijn.
Wat laat een cultureel zelfportret vooral zien?
Je identiteit
Je leeftijd
Je huiswerk
Je schooltas
Toetst het verschil tussen uiterlijk en identiteit uit slides 2-7.
Maak de tekst compleet
Een cultureel zelfportret laat meer zien dan je gezicht. Het gaat ook over je achtergrond en je identiteit. Die worden beïnvloed door bijvoorbeeld gezin, vrienden en cultuur.
Woorden sluiten aan bij de kernbegrippen uit de eerste inhoudsblok.
Welke invloed past nu het meest bij jouw identiteit?
Bespreek dat antwoorden kunnen gaan over gezin, vrienden, school, sociale media, buurt, taal, hobby's of cultuur. Het gaat om uitleg vanuit de eigen situatie.
Jouw verhaal in beelden
Een cultureel zelfportret vertelt iets over jouw verhaal.
Dat kan met:
voorwerpen
kleuren
symbolen
foto's
woorden
kleding
Laat zien dat beeldtaal ook zonder veel tekst kan werken. Voorwerpen en symbolen kunnen persoonlijke betekenis dragen.
Symbolen zeggen veel
Een symbool is een beeld met betekenis.
Voorbeelden:
een voetbal voor sport
een vlag voor afkomst
een koptelefoon voor muziek
een sleutel voor vrijheid of thuis
Benadruk dat een symbool voor iedereen iets anders kan betekenen. De maker bepaalt de persoonlijke betekenis.
Kleur en sfeer
Kleuren kunnen een gevoel of idee versterken.
Bijvoorbeeld:
felle kleuren → energie
donkere kleuren → rust of verdriet
goud → trots of waarde
groen → natuur of hoop
Gebruik dit als opstap naar beeldende keuzes. Het hoeft niet om vaste regels te gaan; leerlingen mogen eigen betekenissen geven.
Compositie: wat zet je voorop?
Compositie is hoe je alles op het beeld plaatst.
Daarmee laat je zien wat belangrijk is:
groot of klein
midden of rand
druk of rustig
veel of weinig details
Leg simpel uit dat compositie helpt om nadruk te leggen. Ook bij een collage of foto is compositie belangrijk.
Waarmee kun je in beeld laten zien wat belangrijk is?
Rooster
Symbool
Recept
Som
Toetst begrip van beeldtaal en symbolen uit slides 8-11.
Vul de juiste woorden in
In een zelfportret kan een symbool iets persoonlijks betekenen. Kleuren kunnen sfeer geven. Met de compositie laat je zien wat voorop staat en wat minder belangrijk is.
Controleert de drie kernwoorden van dit blok: symbool, kleuren en compositie.
Wat zou jij het liefst gebruiken in jouw zelfportret?
Foto's
Symbolen
Kleuren
Kleding
Deze slide heeft geen instructies
Vormen van een zelfportret
Een cultureel zelfportret kan op verschillende manieren.
Denk aan:
tekening
schilderij
collage
foto
digitaal ontwerp
Maak duidelijk dat de vorm vrij kan zijn zolang het werk iets laat zien over identiteit en cultuur.
Van idee naar beeld
Je begint met een keuze: wat wil je over jezelf laten zien?
Daarna kies je passende beelden, kleuren en symbolen.
Zo wordt een idee stap voor stap een persoonlijk kunstwerk.
Benadruk het maakproces: eerst inhoud, daarna vorm. Dat past goed bij CKV en helpt leerlingen gerichter werken.
Kunst laat identiteit zien
Veel kunstenaars gebruiken zelfportretten om iets van zichzelf te tonen.
Niet alleen hun gezicht, maar ook:
hun tijd
hun gevoelens
hun omgeving
hun identiteit
Houd het algemeen; noem eventueel mondeling een bekend voorbeeld als dat past, maar voeg geen extra kunsthistorische inhoud toe die buiten de leskern valt.
Jouw keuzes maken betekenis
In een cultureel zelfportret is elke keuze belangrijk.
Wat je laat zien, weglaat of extra groot maakt, vertelt iets over jou.
Daarom is een zelfportret niet zomaar een plaatje, maar een persoonlijk verhaal in beeld.
Dit is de afrondende inhoudelijke landingsslide: cultuur en identiteit worden zichtbaar door beeldende keuzes.
Wat komt eerst bij het maken van een zelfportret?
Kader kiezen
Titel verzinnen
Idee kiezen
Cijfer geven
Sluit aan bij slide 13: eerst bepalen wat je over jezelf wilt laten zien, daarna pas vormkeuzes.
Maak de zinnen af
Een cultureel zelfportret kan een collage, foto of tekening zijn. Je maakt eerst een keuze over wat je wilt laten zien. Daarna geven je beelden samen betekenis aan jouw persoonlijke verhaal.
Herhaalt vorm, proces en betekenis uit slides 12-15.
Welke keuze zou jij zeker in jouw zelfportret zetten?
Goede antwoorden noemen één concreet beeldmiddel, zoals kleur, symbool, kleding, foto, voorwerp of compositie, met een korte uitleg waarom dat past bij de leerling.
Noem één ding dat je uit deze les onthoudt
Laat leerlingen kernwoorden delen, zoals identiteit, symbool, cultuur, kleur of compositie.
Wat hielp jou vandaag het best om dit te begrijpen?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke punten: voorbeelden, symbolen, kleuren, praten over eigen leven, of juist kiezen wat belangrijk is.
Wat vond jij nog moeilijk aan deze les?
Reflectie zonder goed of fout. Laat leerlingen benoemen wat nog lastig is, zoals symbolen kiezen, betekenis uitleggen of iets persoonlijks tonen.
Begrippen
zelfportret - een beeld dat iemand van zichzelf maakt
cultureel - wat mensen doen, maken en doorgeven in hun leven
identiteit - wie je bent en wat bij jou past
symbool - een beeld of teken met een betekenis
compositie - de manier waarop onderdelen op een beeld zijn geplaatst
achtergrond - waar iemand vandaan komt en wat iemand heeft meegemaakt
beeldtaal - betekenis geven met beelden, kleuren en vormen
Deze slide heeft geen instructies