6.1 Wat staat er in de Grondwet

Wat staat er in de Grondwet

1 / 32
volgende
Slide 1: Slide
newEditorBurgerschapMBOStudiejaar 1

In deze les zitten 32 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Wat staat er in de Grondwet

Open de les met het idee dat de Grondwet de basisregels van Nederland bevat en burgers beschermt tegen oneerlijke behandeling.

Lesdoel

Ik kan uitleggen wat artikel 1 van de Grondwet betekent.

De docent noemde meerdere doelen. Deze lesdoelzin kiest het doel dat het best het hart van de les draagt; de andere doelen komen terug in de inhoudelijke slides.

Welke woorden passen bij grondrechten?

Gebruik de woordenwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: vrijheid, regels, rechten, gelijk, wet, bescherming, discriminatie.

Wat is een rechtsstaat?

  • In een rechtsstaat moet iedereen zich aan de wet houden

  • Dat geldt voor burgers én voor de overheid

  • Burgers hebben gelijke rechten

  • In gelijke situaties moet je gelijk behandeld worden

  • De wet beschermt burgers tegen onrecht

Leg het verschil uit tussen zomaar macht gebruiken en gebonden zijn aan regels. Koppel dit direct aan burgerschap: rechten én plichten horen bij elkaar.

De Grondwet als basis

  • De Grondwet is de basis van de rechtsstaat

  • Hierin staan de belangrijkste regels van Nederland

  • Ook de grondrechten van burgers staan erin

  • Die grondrechten gelden voor iedereen in Nederland

Benadruk dat de Grondwet niet alle wetten bevat, maar wel de belangrijkste uitgangspunten. Andere wetten moeten daarbij passen.

Wat zijn grondrechten?

Grondrechten zijn de basisrechten van mensen in Nederland. Ze beschermen burgers en geven vrijheid en zekerheid. De overheid moet deze rechten respecteren.

Noem dat grondrechten speciaal zijn omdat ze in de Grondwet staan. Laat het verschil horen tussen een gewoon voordeel en een recht dat iedereen heeft.

Bescherming door de wet

  • Je kunt niet zomaar gestraft worden

  • Straf mag alleen voor iets dat in de wet strafbaar is

  • Zo beschermt de rechtsstaat burgers tegen willekeur

  • Regels geven duidelijkheid en veiligheid

Gebruik het woord 'willekeur' eventueel met uitleg: niet zomaar op gevoel of naar eigen zin handelen. Houd het eenvoudig op A2/B1-niveau.

Wat hoort bij een rechtsstaat?

A

Iedereen volgt de wet

B

De overheid kiest zelf

C

Alleen burgers tellen

D

Straf zonder regels

Toetst de kern van slides 2 t/m 5: burgers én overheid moeten zich aan de wet houden, en straf mag niet zomaar.

Maak de tekst compleet

De Grondwet is de basis van de rechtsstaat. Grondrechten beschermen burgers. Je kunt alleen gestraft worden voor iets dat in de wet strafbaar is.

Grondwet
Grondrechten
wet
democratie
plichten
school
geloof

Laat leerlingen de kernwoorden uit de eerste uitleg terughalen.

Artikel 1

‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’

Lees artikel 1 rustig voor. Leg moeilijke woorden mondeling uit: levensovertuiging, politieke gezindheid en discriminatie.

Betekenis van artikel 1

  • Mensen moeten gelijk behandeld worden in gelijke situaties

  • Discriminatie is verboden

  • Je mag niet anders behandeld worden om wie je bent of wat je gelooft

  • Artikel 1 beschermt iedereen in Nederland

Geef één eenvoudig voorbeeld van gelijke behandeling, bijvoorbeeld bij school, werk of in een winkel.

Wanneer is iets discriminatie?

  • Anders behandelen zonder eerlijke reden

  • Bijvoorbeeld om geloof, geslacht of afkomst

  • Artikel 1 zegt: dat mag niet

Houd het bij de gronden die in de aangeleverde tekst staan. Vermijd nieuwe juridische details die niet nodig zijn voor deze les.

Wat betekent artikel 1 het best?

A

Iedereen stemt hetzelfde

B

Iedereen is altijd gelijk

C

Discriminatie is verboden

D

Iedereen heeft hetzelfde geloof

Sluit aan op slides 6 t/m 8. De kern is gelijke behandeling in gelijke situaties en verbod op discriminatie.

Noem één woord dat bij artikel 1 past.

Bespreek dat discriminatie is: mensen anders behandelen zonder eerlijke reden, bijvoorbeeld om geloof, geslacht of afkomst.

Belangrijke grondrechten

  • In de Grondwet staan in totaal 23 grondrechten

  • Een belangrijk voorbeeld is gelijke behandeling

  • Een ander voorbeeld is vrijheid van godsdienst

  • Grondrechten beschermen vrijheid en waardigheid

Noem dat dit lesmateriaal maar enkele voorbeelden bespreekt. Het doel is kennismaken met belangrijke grondrechten, niet alle 23 uitwerken.

Vrijheid van godsdienst

  • Je mag je geloof hebben

  • Je mag je geloof beleven

  • Dit grondrecht staat in artikel 6

  • Ook dit recht geldt voor iedereen

Leg uit dat vrijheid van godsdienst gaat over ruimte voor verschillende overtuigingen in dezelfde samenleving.

Vrijheid van meningsuiting

  • Je mag zeggen en schrijven wat je denkt

  • Dit is een belangrijk grondrecht in een democratie

  • Maar een grondrecht geeft geen toestemming om de wet te overtreden

Gebruik het voorbeeld uit de bron: een journalist mag schrijven wat hij wil, maar geen privégegevens openbaar maken als dat strafbaar is.

Hoeveel grondrechten staan in de Grondwet?

A

16

B

23

C

10

D

32

Deze slide heeft geen instructies

Vul de juiste woorden in

Vrijheid van godsdienst betekent dat je je geloof mag hebben en beleven. Vrijheid van meningsuiting betekent dat je mag zeggen en schrijven wat je denkt. Maar je mag de wet niet overtreden.

godsdienst
meningsuiting
wet
discriminatie
rechtsstaat
Thorbecke
artikel 1

Herhaalt de twee voorbeelden van grondrechten en de grens dat een grondrecht niet boven de wet staat.

Grondrechten kunnen botsen

Soms passen twee grondrechten niet makkelijk tegelijk in één situatie. Dan ontstaat een botsing tussen rechten. De vraag is dan welk recht in die situatie het zwaarst weegt.

Maak duidelijk dat een botsing niet betekent dat één recht altijd onbelangrijk is. Het gaat om afwegen in een concrete situatie.

Voorbeeld van een botsing

  • Een christelijke school weigert een leerling

  • Reden: de leerling en ouders zijn moslim

  • Dan botst vrijheid van godsdienst met gelijke behandeling

  • Artikel 6 botst hier met artikel 1

Blijf dicht bij het gegeven voorbeeld uit de input. De kern is de spanning tussen twee grondrechten, niet het uitspreken van een juridisch oordeel.

Een grondrecht heeft grenzen

  • Een grondrecht staat niet boven de wet

  • Je mag vrijheid niet gebruiken om strafbare dingen te doen

  • Rechten gaan samen met regels

Verbind dit met burgerschap: vrijheid vraagt verantwoordelijkheid. Gebruik opnieuw het voorbeeld van privégegevens alleen mondeling als toelichting.

Thorbecke en 1848

  • Thorbecke schreef in 1848 een nieuwe Grondwet

  • Hij betekende veel voor de Nederlandse democratie

  • Ook voor de rechtsstaat was dit belangrijk

Houd dit historisch deel kort en functioneel: waarom noemen we Thorbecke? Omdat de huidige democratische rechtsstaat mede op die Grondwet bouwt.

Waarom grondrechten belangrijk zijn

  • Ze beschermen burgers tegen onrecht

  • Ze zorgen voor gelijke behandeling

  • Ze geven vrijheid binnen de wet

  • Ze horen bij een democratische rechtsstaat

Laat dit dienen als inhoudelijke afronding van de les: van begrip van artikel 1 naar het bredere belang van grondrechten.

Welke artikelen botsen in het voorbeeld van de school?

A

Artikel 1 en 6

B

Artikel 1 en 23

C

Artikel 6 en 23

D

Artikel 3 en 6

Verwijst naar het voorbeeld op slides 12 t/m 16: gelijke behandeling botst met vrijheid van godsdienst.

Welk grondrecht vind jij hier het zwaarst wegen?

1

Artikel 1

2

Artikel 6

3

Allebei even belangrijk

Deze slide heeft geen instructies

Waarom zijn grondrechten belangrijk?

Bespreek meningen kort klassikaal. Laat leerlingen hun keuze koppelen aan bescherming, gelijke behandeling of vrijheid van godsdienst.

Wat heb je vandaag geleerd?

Deze slide heeft geen instructies

Wat vond je het lastigst?

Deze slide heeft geen instructies

Wat onthoud je van artikel 1?

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

rechtsstaat - Een land waarin burgers en overheid zich aan de wet moeten houden.

Grondwet - De basiswet van Nederland met belangrijke regels en grondrechten.

grondrechten - Basisrechten die alle burgers beschermen.

artikel 1 - Het artikel in de Grondwet over gelijke behandeling en het verbod op discriminatie.

discriminatie - Mensen oneerlijk anders behandelen om bijvoorbeeld geloof, afkomst of geslacht.

gelijke behandeling - Mensen in gelijke situaties op dezelfde manier behandelen.

vrijheid van godsdienst - Het recht om een geloof te hebben en te beleven.

Deze slide heeft geen instructies

Begrippen

vrijheid van meningsuiting - Het recht om te zeggen en te schrijven wat je denkt.

democratie - Een bestuursvorm waarin burgers invloed hebben op het bestuur.

Thorbecke - De politicus die in 1848 een nieuwe Grondwet schreef.

botsing van grondrechten - Een situatie waarin twee grondrechten moeilijk tegelijk toegepast kunnen worden.

Deze slide heeft geen instructies