Energie systemen

• newEditor
• BSM
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 5

Energie systemen

Leerdoelen: aan het einde van deze les weet je:

• Hoe je lichaam energie kan maken

• Welke drie energiesystemen je lijf heeft begrijpen

• welk training je moet doen om een energie systeem te trainen

• de begrippen: V02 max en HF & anaerobe drempel

• ken je de FITT principes

• 
  

Energie is het vermogen om arbeid te leveren...

Hoe komt je lichaam aan energie?

Energie

Energie haalt je lichaam uit voedsel

planten --> maken m.b.v. fotosynthese glucose = suiker (koolhydraat)

Chemische vorm van energie

Mensen krijgen deze energievorm binnen door het eten van

• planten (rechtstreeks)

• vlees/vis (keten)

• naast koolhydraten zijn ook vetten
  en eiwitten bronnen van energie
  voor ons lijf

welke chemische verbinding heeft een spier nodig om de spier te laten bewegen?

A

ADP

B

ATP

C

PTA

D

DPA

Chemische reactie in spieren

koolhydraten/eiwitten/vetten worden omgezet in verbinding ATP

• Adenosine-tri-fosfaat (ATP)

ATP wordt opgeslagen in spiercellen.

Wanneer spier moet bewegen wordt ATP gesplitst in

• Adenosine (ADP)

• fosfaatgroep (P)

Afbraak van ATP = ATP --> ADP + P + ENERGIE (mechanische energie voor spiercel)

Hoe groot is de voorraad ATP in de spieren voor een maximale krachtsinspanning??

A

enkele seconden

B

30 minuten

C

enkele minuten

D

2 uur?

Energiesystemen om ATP weer aan te vullen

ATP is snel op en wordt met dezelfde snelheid weer aangevuld

recycling ATP: ADP + P + ENERGIE --> ATP

die energie moet geleverd worden uit één van de volgende drie systemen

• (creatine) fosfaat systeem

• Anearobe systeem

• Aerobe systeem

(creatine) fosfaat systeem --> zonder zuurstof (zone 5)

Wordt gebruikt bij 60 & 100 meter sprint

1. Afbraak van CP: CP --> P (fosfaat) + C (creatine) + energie

2. Recycling van ATP: Energie + ADP + P --> ATP

3. Afbraak van ATP: ATP --> ADP + P + ENERGIE (spiercel kan bewegen)

• CP ligt in spiercellen opgeslagen (voorraad niet groot)

• korte tijd hoog vermogen leveren

• getraind systeem kan max 30 sec extra energie voor recycling ATP leveren

• getrainde sporters leggen extra voorraad aan.

• terugvormen CP gaat snel --> na 1 min rust is 90% weer opgeladen.

• geen restproduct in spieren

Anaerobe systeem (zone 4)

• neemt energievoorziening geleidelijk over van fosfaatsysteem als deze op raakt (na 10/25 sec)

  
  

• Energie voor recycling ATP wordt gevormd dissimilatie van vet, koolhydraten en eiwitten.

  
  

• glycolyse: koolhydraat wordt omgezet in glucose = energie voor recycling ATP

  • teveel aan glucose wordt glycogeen (opgeslagen in spieren/lever)

  • overtollig glycogeen wordt omgezet in vet

  • tijdens anaerobe glycolyse is er te weinig zuurstof om glucose helemaal af te breken --> melkzuur/lactaat is restproduct in spieren.

    • melkzuur levert spiervermoeidheid (zwaar/branderig gevoel/'verzuurde' spieren)

    • coördinatie en energievoorziening nemen af --> afname sportprestatie

      
      

    • wordt oa gebruikt bij 400 meter en 800 meter sprint/ 1500 schaatsen/ 1000 roeien.

    • inspanningen van halve minuut tot maximaal 3 minuten

Anaerobe systeem

Voordeel:

• Je kunt veel vermogen leveren

• Je bent na ongeveer 45 min rust voor 90% hersteld van intensieve anaerobe activiteit

Anaerobe drempel boven bepaalde drempel gaat lichaam over op anaerobe verbranding.

Aerobe systeem (Zone 1/2/3)

Neemt het bij langdurige inspanning na 2/3 min geleidelijk over van anaerobe systeem

• heeft even nodig om in steady state te komen

  • regelmatige hartslag & ademhaling

• intensiteit ligt lager en vermogen dat je kan leveren ligt lager

• zolang er zuurstof en glycogeen zijn, kan je lichaam deze arbeid lang volhouden

• tijdens sporten kan je energie aanvullen met eten/drinken

• geen restproduct (melkzuur)

• eerst koolhydraten --> na langere tijd vetten en eiwitten

Slide titel

Slide tekst

Slide titel

Eerst

• koolhydraten

• daarna steeds meer vetten

• als die opraken dan pas eiwitten

overgang van energiesystemen in elkaar

Bekijk ook tabel op blz 130 in je boek

Bij welke sport is het creatine fosfaatsysteem het meest dominant?

A

marathon lopen

B

atletiek 100 meter sprint

C

basketbal

D

waterpolo

Wat past bij het begrip VO2 max

A

de maximale arbeid die je lichaam kan geven met alleen aerobe verbranding

B

Zorgt ervoor dat je lichaam gedurende lange tijd kan bewegen

C

hoe hoger de VO2 max hoe hoger het prestatieniveau bij aerobe activiteiten

D

Alle antwoorden zijn correct.

HF

Hartslag frequentie: hoe vaak je hart per minuut pompt.

Geeft aan:

• hoe zwaarder de inspanning hoe hoger de HF (is begrensd op 220 - leeftijd)

• hoe sneller de HF daalt tijdens rust hoe sneller je herstelt

Bij inspanning neemt HF toe maar ook je slagvolume (is hoeveelheid bloed per pomp)

gemiddelde rust HF = 60/70 p/m

getrainde duursporters = 30/40 p/m (groter slagvolume)

welke uitspraak past bij de anaerobe drempel?

A

dat je lichaam een te zware inspanning moet leveren dat het onvoldoende zuurstof kan aanleveren aan de spieren

B

je sportprestaties nemen af als je boven deze drempel langdurig sport

C

dat je lichaam sneller melkzuur aanmaakt dan het kan afbreken in je spieren

D

gemiddeld gezien ligt je anaerobe drempel op 91% van je maximale HF

trainen volgens het

FITT-principe

Leerdoel

Waar staat FITT voor?

trainen volgens FITT-principe

• Frequentie --> aantal trainingen in de week

• Intensiteit --> Met welke intensiteit moet je trainen?

• Trainingsduur --> Hoelang duurt een training?

• Type activiteit --> Welke trainingsvorm kies je?

DOEL: Verbeteren van uithoudingsvermogen --> 7.5 km hardlopen

uithoudingsvermogen: hoelang je een bepaalde belasting kunt volhouden

• mentale weestand speelt ook grote rol

• hoe beter uithoudingsvermogen hoe sneller je herstelt

• 
  

FITT-principe

Frequentie:

• met 1 a 2x trainen zal je niet noemenswaardig verbeteren (principe van reversibiliteit)

• minimaal 3x om in supercompensatie te trainen

• afwisseling tussen intensieve/zware trainingen en duur/hersteltrainingen

• Tijdens herstel wordt je beter (homeostase + supercompensatie)

FITT-principe

Intensiteit

• hoe zwaar een activiteit is kan je aangeven met HF, loopsnelheid, gevoelsintensiteit

• probeer elke training een optimale trainingsprikkel te geven

• opbouwende en opklimmende belasting (herhalingen/duur/en duur herstelmomenten)

Trainingsduur:

• duurtraining moet minimaal 20 min duren om effect te hebben

• bij interval kijk je naar duur trainingsarbeid en herstelfases

  
  

FITT-principe

Type training: voor uithoudingsvermogen kies je de laatste 2.

Welk energiesysteem wil je trainen en welke trainingsvorm kun je daarbij kiezen

• creatine fosfaat: snelheidstraining, herhalingstraining, intensieve interval (korte intervallen)

• anaeroob: extensieve intervaltraining, intensieve interval, herhalingstraining, tempotraining

• aeroob: extensieve duurtraining, intensieve duurtraining, extensieve interval training, fartlektraining, herhalingsloop

Afwisselen zorgt dat het uitdagend wordt --> beter trainingsresultaat.

Leg aan de buurman uit....

1. Wat is een duurtraining?

2. Wat extensieve duurtraining
   1. wat is een intensieve duurtraining

   2. wat is een fartlektraining

   
   1. wat is een intervaltraining?
   2. Wat is een extensieve intervaltraining

   1. wat is een intensieve intervaltraining?

   2. Wat is een extensieve intervaltraining

      1. Wat is een herhalingstraining

      2. wat is een tempotraining

      3. 
         

Hardloopschema bespreken

Leerdoel

begrijpen hoe dit hardloopschema is opgebouwd

kunnen uitleggen welk energiesysteem getraind wordt

Hoe dit schema volgens de FITT-principes werkt

bespreek met je buurman/buurvrouw

Welke energiesystemen hoofdzakelijk getraind worden

hoe dit FITT is opgebouwd

Uitleggen welke trainingsprincipes je hierin kunt verwerken

Reflectie opdracht van de training van maandag.

• zie opdracht magister.