Persoonlijke voornaamwoorden

Persoonlijke voornaamwoorden

1 / 19
volgende
Slide 1: Slide
newEditor

In deze les zitten 19 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Onderdelen in deze les

Persoonlijke voornaamwoorden

Open breed: het gaat vandaag om persoonlijke voornaamwoorden, maar de focus ligt op de niet-onderwerpsvorm bij personen.

Lesdoel

Ik kan de niet-onderwerpsvorm van de persoonlijke voornaamwoorden voor personen gebruiken.

Deze slide heeft geen instructies

Welke woorden ken je al: ik, mij, hem, haar, ons, jullie?

Gebruik de inzendingen om voorkennis te activeren. Vraag eventueel welke woorden onderwerp zijn en welke geen onderwerp.

Onderwerp en niet-onderwerp

In een zin kan een persoonlijk voornaamwoord onderwerp zijn of geen onderwerp.


  • Onderwerp: de persoon die iets doet

  • Niet-onderwerp: de persoon die de handeling ontvangt of na een voorzetsel staat


Voorbeelden:

  • Ik zie Anna.

  • Anna ziet mij.

  • De brief is voor hem.

Benadruk dat dezelfde persoon een andere vorm krijgt door de functie in de zin, niet door de betekenis.

De vormen naast elkaar

ik

jij / je

hij

zij / ze

wij / we

jullie

zij / ze

Niet-onderwerpsvorm

mij / me

jou / je

hem

haar

ons

jullie

hen / hun

Onderwerpsvorm

Beperk de uitleg tot personen. Noem dat 'hen/hun' in de praktijk lastig is; de basis is hier vooral herkennen en correct gebruiken als niet-onderwerpsvorm.

Enkelvoud: ik, jij, hij, zij

De meest gebruikte vormen in het enkelvoud:


  • ik → mij / me

  • jij / je → jou / je

  • hij → hem

  • zij / ze → haar


Voorbeeld:

  • Fatima belt hem.

  • Ik ga met haar mee.

Noem kort dat 'me' en 'je' vaak informeler klinken dan 'mij' en 'jou', maar beide zijn correct in veel zinnen.

Meervoud: wij, jullie, zij

Ook in het meervoud verandert de vorm:


  • wij / we → ons

  • jullie → jullie

  • zij / ze → hen / hun


Voorbeeld:

  • De docent helpt ons.

  • Ik zie jullie morgen.

Houd 'hen/hun' hier eenvoudig. Het belangrijkste doel van deze les is het gebruiken van niet-onderwerpsvormen, niet een volledige uitleg van alle grammaticaregels rond hen/hun.

Welke vorm is geen onderwerpsvorm?

A

ik

B

hij

C

mij

D

wij

Controleert het basisonderscheid tussen onderwerpsvorm en niet-onderwerpsvorm uit slides 2-5.

Kies de juiste vormen

Anna ziet mij en morgen helpt ze hem. De docent spreekt ons vaak, en ik zie jullie na de les.

mij
hem
ons
jullie
ik
hij
wij
zij
haar

Alle blanco's zijn niet-onderwerpsvormen na een werkwoord. Laat cursisten hardop verwoorden waarom onderwerpsvormen hier niet passen.

Na een werkwoord

Na een werkwoord gebruik je vaak de niet-onderwerpsvorm.


  • De leraar ziet mij.

  • Ik ken jou.

  • Wij bezoeken hem.

  • Zij vraagt haar.

  • De manager spreekt ons.

  • Ik hoor jullie.

Maak duidelijk dat het hier gaat om de persoon die niet zelf het onderwerp van de zin is.

Na een voorzetsel

Na een voorzetsel gebruik je ook de niet-onderwerpsvorm.


  • voor mij

  • met jou

  • bij hem

  • zonder haar

  • naast ons

  • achter jullie


Voorbeeld:

  • Zij zit naast hem.

Leg het patroon expliciet uit: na woorden als met, voor, bij, zonder, naast, achter komt niet 'ik' of 'hij', maar 'mij' of 'hem'.

Sterke en zwakke vormen

Sommige niet-onderwerpsvormen hebben een sterke en een zwakke vorm.


  • mij / me

  • jou / je

  • wij hebben als niet-onderwerpsvorm ons


Vaak hoor je in gesprekken:

  • Kun je me helpen?

  • Ik zie je morgen.

Benadruk dat cursisten beide vormen moeten herkennen. Voor productie mag eenvoudige, veelvoorkomende spreektaal genoemd worden zonder alle nuance uit te werken.

Veelgemaakte verwarring

Gebruik niet de onderwerpsvorm als dat geen onderwerp is.


  • Niet: Hij helpt ik → wel: Hij helpt mij

  • Niet: De koffie is voor hij → wel: De koffie is voor hem

  • Niet: Zij ziet wij → wel: Zij ziet ons


Let dus op de functie van het woord in de zin.

Dit is het kerninzicht van de les: eerst kijken naar de rol in de zin, daarna de juiste vorm kiezen.

Welke zin is correct?

A

De koffie is voor hij.

B

Zij zit naast hem.

C

Ik ga met zij mee.

D

Wij wachten op ik.

Toetst het gebruik na een voorzetsel en pakt veelgemaakte fouten uit de les op.

Vul de juiste voornaamwoorden in

Kun je me helpen? Ik ga morgen met jou naar de afspraak. De manager spreekt later met ons, maar vandaag belt hij haar eerst.

me
jou
ons
haar
ik
jij
wij
zij
hem

Verbindt sterke en zwakke vormen met gebruik na werkwoord en voorzetsel. Bespreek dat 'me' en 'jou' hier beide niet-onderwerpsvormen zijn.

Hoe kies je tussen ik en mij in een zin?

Verwachte elementen: kijk eerst naar de functie in de zin; na een werkwoord als lijdend/meewerkend voorwerp gebruik je een niet-onderwerpsvorm, en na een voorzetsel ook. Voorbeelden mogen zijn: mij, hem, ons, haar.

Wat heb je vandaag geleerd over mij, hem, haar of ons?

Reflectievraag zonder goed of fout. Laat deelnemers één concreet leerpunt noemen.

Welk onderdeel vond je het lastigst?

Reflectievraag zonder goed of fout. Geeft de docent zicht op struikelpunten zoals werkwoord versus voorzetsel of sterke/zwakke vormen.

Woordenlijst

persoonlijk voornaamwoord - woord dat naar een persoon verwijst, zoals ik, jij of hem

onderwerp - de persoon of zaak die in de zin iets doet

niet-onderwerpsvorm - vorm van het voornaamwoord die geen onderwerp is

voorzetsel - woord zoals met, voor, bij, naast of zonder

enkelvoud - vorm voor één persoon

meervoud - vorm voor meer dan één persoon

functie in de zin - de taak van een woord in een zin

Deze slide heeft geen instructies