08A onderwijs en de schoolmeester van Falerii
Naar school in het Oude Rome 🏫
Minerva Les 8 — Van wastafeltje tot redenaar
Lesduur is: 30 minOnderdelen in deze les
Naar school in het Oude Rome 🏫
Minerva Les 8 — Van wastafeltje tot redenaar
Neumagen-relief
Grafreliëf uit Neumagen aan de Moezel (ca. 2e eeuw n.Chr., Rheinisches Landesmuseum Trier)
Wat is het grootste verschil tussen een Romeinse schooldag en jouw schooldag nu?
Wie gingen naar school?
Geen leerplicht: onderwijs was een privézaak en kostte geld.
Zowel jongens als meisjes kregen basisonderwijs (vaak thuis of bij een privéleraar).
Vanaf ca. 12 jaar: meisjes werden thuis voorbereid op het huwelijk; jongens uit welgestelde families leerden verder.
Kinderen van slaven of arme Romeinen leerden al doende een vak.
Wie gingen naar school?
Basisschool (7–11 jaar): bij de litterator / magister ludi → Lezen, schrijven en rekenen.
Voortgezet onderwijs (12–15 jaar): bij de grammaticus → Griekse en Latijnse literatuur, grammatica en mythologie.
Hoger onderwijs (16+ jaar): bij de rhetor → Welsprekendheid (retorica), debat en speechen voor de rechtbank of senaat.
Locatie en discipline
Geen grote scholen: les in een gehuurde winkelruimte (taberna), een hoek van het forum of onder een zuilengang (porticus), enkel afgescheiden door een gordijn (veel straatlawaai!).
Discipline: lijfstraffen waren standaard. De meester gebruikte de ferula (stok) of de scutica (zweep). De dichter Horatius noemde zijn leraar daarom plagosus Orbilius ('de slaaggrage').
Bij welke leraar leerde een Romeinse jongere welsprekendheid voor rechtbank of senaat?
Litterator
Magister ludi
Rhetor
Grammaticus
Wat leerden leerlingen vooral bij de grammaticus?
Landbouw en handel
Lezen en rekenen
Retorica en debat
Literatuur en mythologie
Wat gebeurde er meestal vanaf ongeveer 12 jaar met meisjes in Romeinse families?
Naar de senaat
Militaire training
Voorbereiding op huwelijk
Les bij de rhetor
Wie kregen meestal basisonderwijs in het oude Rome?
Alleen jongens
Alleen meisjes
Jongens en meisjes
Alleen slaven
Hoe was onderwijs in het oude Rome geregeld?
Verplicht en gratis
Privé en betaald
Alleen voor soldaten
Voor iedereen gelijk
Wie is de man die een Romeinse jongen elke dag naar school bracht en op zijn manieren lette?
litterator
pater familias
paedagogus
rhetor
Zet in de goede volgorde
Welke twee voorwerpen zijn hier afgebeeld?
Was een Romeinse leraar volgens jou een gerespecteerde opvoeder of had hij een kwetsbare positie in de samenleving?
tekst 8A
In tekst 8A lezen we over een leraar in de belegerde stad Falerii die tijdens een 'wandeling' al zijn adellijke leerlingen meeneemt naar het Romeinse legerkamp...
Noem alle vormen van
is, ea, id
in regel 1 tot en met 8.
demandabant (r.1)
praesens
imperfectum
perfectum
Falerii (r.1)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
liberos (r.1)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
curae (r.1)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
alicuius magistri (r.1)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
Wat is de inhoud van de eerste regel?
Wat wordt over de schoolmeester gezegd in regel 2?
Mos ei magistro erat (r.3)
Vertaal!
ei (r.3)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
ei (r.3) congrueert met magistro (r.3).
Wat betekent dat?
et in pace et in bello (r.3)
Vertaal!
Mos ei magistro erat (...) pueros a portis urbis trahere (r.3-4)
Vertaal!
eis (r.4)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
...et cum eis ante urbem exercere (r.4)
Vertaal!
Quodam die eos (...) ad Camillum (...) duxit.
inter stationes hostium (r.5)
Leg duidelijk uit op welke manier de schoolmeester verraad pleegt.
Magister Camillo dixit:
Vertaal!
trado (r.7)
Welke naamvallen verwacht je bij dit woord?
Falerios (r.7)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
Romanis (r.7)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
principum (r.8)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
Dux (r.9)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
ei (r.9)
nominativus
dativus
accusativus
genitivus / ablativus
Dux Romanorum ei respondit:
Vertaal!
venisti (r.11)
praesens
imperfectum
perfectum
Welk antwoord krijgt de schoolmeester van Camillus in regel 9-11?
Eigen woorden!
Slide titel
Sunt iura belli, sicut pacis.
Er zijn rechten van oorlog, zoals van vrede.
Nos Romani haec solemus gerere.
Wij Romeinen zijn gewend om die te handhaven!
Arma habemus (r.13)
Vertaal!
Arma habemus non adversus hos liberos (r.13)
Vertaal!
Arma habemus non adversus hos liberos, sed adversus homines armatos (r.13-14)
Vertaal!
Vat samen wat het einde is van Camillus' antwoord in regel 14-15.
Deinde manus magistri post tergum illigavit (r.16)
Vertaal!
et eum pueris tradidit (r.16)
Vertaal!
Virgas quoque eis dedit (r.17)
Vertaal!
pueri (r.18)
Dit woord is onderwerp van de laatste zin.
Wat doen de jongens? Noem twee dingen.
