SOVA 6
Pijn, angst en triage
Rabia Iscan-Bilici
r.bilici@rijnijssel.nl
SOVA 6
Pijn, angst en triage
Rabia Iscan-Bilici
r.bilici@rijnijssel.nl
Open de les als start van een 10-weekse training. Benadruk dat studenten als tandartsassistent straks zowel telefonisch als aan de stoel een belangrijke eerste schakel zijn.
BSL code activeren
Gezamenlijk BSL code's activeren
Iedereen krijgt een post-it met een unieke code.
Ga naar www.bsl.nl/activatie
Druk op BSL-account aanmaken
Maak een account aan met je schoolmail!
Na aanmaken account activeer je de code via de knop "direct code activeren"
Volg de stappen op het scherm.
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Na de les kan ik:
Verschillende soorten pijn benoemen.
Uitleggen waarom pijn per persoon verschilt.
Uitleggen hoe angst, focus en adrenaline de verdoving beïnvloeden.
Uitleggen waarom een goede houding tegenover de patiënt belangrijk is.
Deze slide heeft geen instructies
Pijn
Waar denk jij aan bij het woord:
Gebruik dit als activering na het lesdoel. Laat studenten vrij associëren met woorden als angst, prik, verdoving, spanning, schaamte of controle. Verbind daarna kort terug naar de kern: pijnbeleving is persoonlijk en meer dan alleen een lichamelijk signaal.
Verdoving bij de tandarts
vind ik erg fijn
vind ikhet fijn
vind ik het niet erg
vind ik pijnlijk
vind ik erg pijnlijk
Deze slide heeft geen instructies
Wat is pijn?
Pijn is een waarschuwingssignaal van het lichaam.
Pijn kan lichamelijk en emotioneel zijn.
Iedereen ervaart pijn anders.
Je ervaring, emoties, angst en omgeving beïnvloeden hoe je pijn voelt.
Pijn kan ervoor zorgen dat je anders reageert of gedraagt.
- pijn is een beschermingsmechanisme dat je aanzet om actie te ondernemen. Denk aan hand in vuur.
- Lichamelijke pijn: weefselschade of prikkels in het zenuwstelsel.
Emotionele pijn: gevoelens zoals angst, stress of verdriet. Lichamelijk en emotionele pijn kunnen elkaar versterken.
- Gevoeligheid voor pijn verschilt p.p. door biologische factoren, eerdere ervaringen en persoonlijke pijndrempels. Voor de één kan het lichte gevoeligheid zijn en de ander zeer intense pijn. (bijv. hoofdpijn)
- Gedrag is vaak een uiting van hoe iemand zich voelt. Iemand kan zich terugtrekken, sneller geïrriteerd raken of juist extra hulp zoeken bij pijn.
Als tandartsassistent beoordeel je niet alleen wat de klacht is, maar ook hoe de patiënt die klacht beleeft, verwoordt en ermee omgaat. Door aandacht te hebben voor emoties, angst en gedrag kun je beter inschatten wat iemand nodig heeft om zich veilig, begrepen en ondersteund te voelen tijdens een gesprek of de behandeling.
Angst beïnvloedt pijn
Stressreactie
Angst -> Reactie lichaam -> Aanmaak adrenaline -> Alert zenuwstelsel
Lagere pijndrempel
Door stress worden prikkels sneller als pijn ervaren.
Emotie en pijn
Hoe meer iemand gespannen is, hoe intenser pijn kan worden ervaren.
Gebruik eenvoudige taal: angst is niet 'aanstellerij', maar een echte lichamelijke en mentale reactie.
Angst en verdoving
Extreme spanning kan de inwerking van lokale anesthesie belemmeren
Adrenaline vernauwt bloedvaten en houdt het lichaam in alarmstand
Een patiënt kan ondanks verdoving toch pijn melden
Neem de patiënt altijd serieus
Koppel dit aan de praktijk: als een patiënt zegt dat de verdoving niet werkt, is dat relevante informatie en geen detail dat je wegwuift.
Waarom kan angst pijn sterker laten voelen?
Door een hogere pijndrempel
Door meer adrenaline
Door minder aandacht
Door snellere genezing
Gevoelens versterken fysieke pijn.
Fysieke en emotionele pijn
Sociale of emotionele pijn
Bijvoorbeeld afwijzing, uitsluiting of schaamte
Niet zichtbaar, maar wel intens voelbaar
Kan net zo zwaar binnenkomen als lichamelijke pijn
Bijvoorbeeld kiespijn, een wond of een kneuzing
Vaak zichtbaar of direct te koppelen aan het lichaam
Wordt meestal sneller als 'echte' pijn herkend
Fysieke pijn
Laat het contrast duidelijk worden: studenten herkennen fysieke pijn vaak sneller, maar sociale pijn heeft ook grote invloed op gedrag en beleving.
Deze slide heeft geen instructies
Wat laat neurologisch onderzoek zien over fysieke en emotionele pijn?
Sociale pijn is altijd milder
Fysieke pijn is altijd zichtbaar
Het brein maakt deels onderscheid
Beide activeren deels dezelfde gebieden
Toetst de kern van slides 5 en 6: sociale en fysieke pijn activeren deels dezelfde hersengebieden. Daarmee wordt duidelijk waarom angst, schaamte of afwijzing zo heftig kunnen aanvoelen.
Vul de kernbegrippen in
Pijnbeleving is subjectief. Sociale pijn en fysieke pijn activeren deels dezelfde hersengebieden. Daarom neem je pijn en angst van een patiënt serieus.
Alle drie de invulwoorden zijn letterlijk verbonden aan de kernboodschap van deze subtopic. Bespreek na afloop waarom gedrag of zichtbaarheid niet hetzelfde is als ernst.
Casus Johan
Johan valt tijdens een spannende tenniswedstrijd. Hij speelt door en merkt de pijn pas later echt op. Bij rust komt de pijnbeleving sterker door
Gebruik dit als brug naar de volgende les over de poorttheorie. Houd het nu bij het idee dat aandacht en adrenaline de pijnervaring tijdelijk kunnen veranderen.
Waarom merkte Johan zijn pijn pas later goed op?
Door focus en adrenaline
Door extra verdoving
Door weinig schade
Door tragere zenuwen
Toetst de casus op slide 7. De bedoeling is dat studenten begrijpen dat aandacht en adrenaline pijnsignalen tijdelijk naar de achtergrond kunnen drukken.
Wat heb je vandaag geleerd?
Zoek in antwoorden naar: adrenaline, focus, afleiding, tijdelijk minder pijn voelen, en dat pijn bij rust sterker binnenkomt. Gebruik dit als brug naar de volgende les over de poorttheorie.
Zijn de lesdoelen behaald?
Na de les kan ik:
Verschillende soorten pijn benoemen.
Uitleggen waarom pijn per persoon verschilt.
Uitleggen hoe angst, focus en adrenaline de verdoving beïnvloeden.
Uitleggen waarom een goede houding tegenover de patiënt belangrijk is.
Ga staan als je denkt dat je het lesdoel hebt behaald
- Lichamelijke en emotionele pijn
- Gevoeligheid voor pijn verschilt p.p. door biologische factoren, eerdere ervaringen en persoonlijke pijndrempels.
- Adrenaline vernauwt bloedvaten en houdt het lichaam in alarmstand
-