Methodisch werken in de zorg

• newEditor
• Beveiliging
• MBO
• Studiejaar 1

Week 4: Methodisch werken in de zorg

Open de les vanuit de praktijk: goede zorg is niet alleen vriendelijk helpen, maar ook planmatig, veilig en professioneel handelen.

Lesdoel

Legt uit wat methodisch werken betekent in de zorg en waarom dit belangrijk is.

Kent het belang van (organisatie)protocollen en weet waar hij/zij deze kan vinden.

Gebruikt de PDSA-cyclus om het werk systematisch te plannen, uit te voeren, controleren en te verbeteren.

Legt uit wat reflecteren betekent en past het STARR-model toe om ervaringen en eigen handelen te analyseren.

Reflecteert op eigen kwaliteiten en leervragen en legt uit hoe deze bijdragen aan de persoonlijke visie als zorgprofessional.

Legt uit wat de SMART-criteria zijn en formuleert persoonlijke leerdoelen volgens deze criteria.

Welke woorden koppel jij aan methodisch werken in de zorg?

Gebruik de antwoorden om voorkennis op te halen. Vraag door op woorden als plannen, structuur, veilig, doelen, cliënt en evalueren.

Wat is methodisch werken?

Methodisch werken betekent dat je in de zorg systematisch, bewust en doelgericht handelt.

Je werkt niet zomaar op gevoel, maar stap voor stap. Zo sluit de zorg beter aan bij wat een cliënt nodig heeft en kun je jouw keuzes uitleggen.

Koppel aan herkenbare praktijkvoorbeelden: medicatie, ADL-zorg, rapporteren, observeren.

Waarom is het belangrijk?

Duidelijk, geeft structuur in het werk

helpt om passende zorg te bieden

samenwerken makkelijker (duidelijk beeld van de werkzaamheden van anderen; zorg gemakkelijk overdragen aan een andere zorgverlener)

vergroot veiligheid en kwaliteit (De kans op fouten neemt af. )

maakt evalueren en verbeteren mogelijk

Benadruk dat methodisch werken zowel voor de cliënt als voor het team voordelen heeft.

De stappen van methodisch werken

• informatie verzamelen

• wensen, behoeften en problemen vaststellen

• doelen vaststellen

• activiteiten plannen

• activiteiten uitvoeren volgens planning

• evalueren en zo nodig bijstellen

Text

Noem dat deze stappen in de les terugkomen via zorgleefplan en PDSA.

Een ezelsbruggetje

Vraag die je jezelf stelt

Observeren Wat zie ik?

Behoefte bepalen Wat is er nodig?

Plannen Wat willen we bereiken?

Uitvoeren Wat ga ik doen?

Rapporteren Wat heb ik gezien en gedaan?

Evalueren Heeft het geholpen?

Welke omschrijving past het best bij methodisch werken?

A

Stap voor stap handelen

B

Snel op gevoel reageren

C

Voor iedereen hetzelfde doen

D

Zonder doelen werken

Toetst de kern uit slides 2-5: systematisch, bewust en doelgericht werken. Afleiders zijn veelvoorkomende misverstanden.

Vul de kernwoorden aan

Bij methodisch werken verzamel je eerst . Daarna stel je vast en plan je passende activiteiten. Na de uitvoering volgt en zo nodig bijstellen. Zo wordt zorg navolgbaar en .

Bij methodisch werken verzamel je eerst

. Daarna stel je

vast en plan je passende activiteiten. Na de uitvoering volgt

en zo nodig bijstellen. Zo wordt zorg navolgbaar en

protocollen

taken

overleg

algemeen

Correcte invulling: informatie, doelen, evaluatie, professioneel.

Van observeren naar handelen

Wat je ziet bij een cliënt, gebruik je om bewuste keuzes te maken.

Leg uit dat losse observaties pas waarde krijgen als ze leiden tot onderbouwd handelen.

Waarom observeer je een zorgvrager ook tijdens het uitvoeren van zorgactiviteiten?

A

Om veranderingen te merken

B

Om sneller klaar te zijn

C

Om regels over te slaan

D

Om minder te rapporteren

Wat kan een zorgverlener door goed observeren tijdens de zorg het best op tijd herkennen?

A

Nieuwe klachten

B

Meer vrije tijd

C

Lagere werkdruk

D

Minder afspraken

Wat is een belangrijk gevolg van goed observeren tijdens de uitvoering van zorg?

A

Minder materialen

B

Betere afstemming

C

Kortere pauzes

D

Vaster rooster

Persoonsgerichte zorg

Bij persoonsgerichte zorg staat de cliënt centraal.

Je kijkt niet alleen naar de aandoening of beperking, maar ook naar iemands wensen, gewoonten, mogelijkheden en levensverhaal. Methodisch werken helpt om die zorg bewust af te stemmen op deze persoon.

Benadruk verschil tussen 'voor iedereen hetzelfde' en zorg op maat.

Wat betekent dat in de praktijk?

• luisteren naar wat de cliënt belangrijk vindt

• rekening houden met eigen regie

• aansluiten bij dagelijkse gewoonten

• samen keuzes maken waar dat kan

Gebruik eventueel voorbeelden zoals opstaan, eten, persoonlijke verzorging of dagindeling.

Het zorgleefplan

Het zorgleefplan beschrijft welke zorg en ondersteuning een cliënt krijgt.

Daarin staan onder andere afspraken, doelen, aandachtspunten en de manier van werken. Het plan helpt om persoonsgerichte zorg vast te leggen en samenhang te houden in de ondersteuning.

Maak duidelijk dat het zorgleefplan een werkdocument is en geen formulier dat je alleen invult.

Evalueren en bijstellen

Zorg is niet klaar na de uitvoering. Je kijkt steeds of de aanpak werkt.

Als de situatie verandert of het doel niet wordt gehaald, pas je de zorg aan. Evalueren en bijstellen horen dus bij goede, veilige en passende zorg.

Tijdens de evaluatie kan duidelijk worden dat de situatie van de zorgvrager veranderd is. Cyclisch werken: werkwijze waarbij na een evaluatie opnieuw doelen vastgesteld worden en alle stappen opnieuw worden doorlopen.

Laat zien dat evalueren een vast onderdeel is, niet iets extra's achteraf.

Wat past het best bij persoonsgerichte zorg?

A

Iedere cliënt gelijk behandelen

B

Alleen naar de aandoening kijken

C

Werken vanuit gewoonten van het team

D

Aansluiten bij wensen van de cliënt

Gebaseerd op slides 6-10: cliënt centraal, eigen regie, gewoonten en evalueren.

Individuele zorg plannen

Er is veel aandacht voor eigen regie.

Kwaliteit van leven staat centraal.

Ze zijn afgestemd op één zorgvrager.

Ze zijn gebaseerd op methodisch werken.

Zorgleefplan: Beschrijft de wensen, behoeften, doelen en dagelijkse zorgafspraken van een cliënt, vooral in de ouderenzorg.

Ondersteuningsplan: Beschrijft welke ondersteuning iemand met bijvoorbeeld een verstandelijke beperking nodig heeft om zo zelfstandig mogelijk te leven.

Begeleidingsplan: Beschrijft doelen en afspraken voor begeleiding bij bijvoorbeeld gedrag, dagelijkse vaardigheden en persoonlijke ontwikkeling.

Bij welke zorgsector hoort het zorgleefplan vooral?

A

GGZ

B

Verpleeghuiszorg

C

Jeugdzorg

D

Ziekenhuiszorg

Welk zorgplan past het best bij de gehandicaptenzorg?

A

Begeleidingsplan

B

Zorgleefplan

C

Behandelplan

D

Verpleegplan

Zorgleefplan en evaluatie

Het beschrijft welke zorg en ondersteuning een cliënt krijgt. Daarin staan afspraken, en geplande acties. Na de uitvoering volgt zodat je de zorg kunt aanpassen als dat nodig is.

Het

beschrijft welke zorg en ondersteuning een cliënt krijgt. Daarin staan afspraken,

en geplande acties. Na de uitvoering volgt

protocol

medicatie

rapportage

rooster

Correcte invulling: zorgleefplan, doelen, evaluatie.

Protocollen in de zorg

Protocollen zijn afspraken over hoe je handelingen veilig en verantwoord uitvoert.

Ze zorgen voor duidelijkheid, ondersteunen kwaliteit en verkleinen de kans op fouten. In de zorg werk je dus niet alleen volgens inzicht, maar ook volgens afgesproken werkwijzen.

Verbind aan handelingen zoals medicatie, hygiëne, tillen of rapporteren.

Waarom protocollen nodig zijn

• bevorderen cliëntveiligheid

• zorgen voor eenduidig handelen

• ondersteunen samenwerking

• helpen bij verantwoording van zorg

• geven houvast bij risicovolle situaties

Noem dat protocollen niet bedoeld zijn om zorg star te maken, maar veilig en professioneel.

Waar vind je protocollen?

Protocollen vind je meestal in het kwaliteitssysteem van de organisatie, in het digitale zorgdossier, op het intranet of in werkinstructies op de afdeling.

Je zoekt altijd de actuele versie van jouw organisatie.

Benadruk dat protocollen per organisatie kunnen verschillen en dat de meest recente versie leidend is.

Waar zou jij als eerste een protocol zoeken?

1

Kwaliteitssysteem

2

Zorgdossier

3

Intranet

4

Werkinstructie

De PDSA-cyclus

De PDSA-cyclus is een manier om systematisch te werken en te verbeteren:

Plan - bedenk een aanpak

Do - voer de aanpak uit

Study - kijk wat goed gaat en wat beter kan

Act - verbeter de aanpak

Spreek PDSA rustig door en leg uit dat het een herhalende cyclus is.

Wat is een Plan van Aanpak (PvA)?

Een Plan van Aanpak is een gestructureerd document waarin je vastlegt hoe je een bepaald probleem gaat oplossen, een verandering gaat doorvoeren of een leerdoel gaat bereiken. Het is als het ware een routekaart voor je project of stageopdracht.

Een goed plan van aanpak in de zorg beantwoordt de volgende vragen:

• Wat ga je precies doen? (Het doel)

• Waarom ga je dit doen? (De aanleiding of het probleem)

• Wie zijn erbij betrokken? (Wie voert het uit, wie helpt je, voor wie is het?)

• waar ga je het aanpakken? Waar vindt het project of de actie plaats?

• Wanneer is het klaar? (De planning en tijdlijn)

Een zorgmedewerker noteert: 'Mevrouw De Vries kreeg om 08.00 uur haar medicatie.' Welke W-vraag wordt hiermee vooral beantwoord?

A

Wat

B

Wanneer

C

Wie

D

Waar

Waarom past PDSA bij de zorg?

PDSA helpt om niet zomaar iets te doen, maar bewust te plannen, uit te voeren, te controleren en te verbeteren.

Daarmee sluit de cyclus goed aan bij methodisch werken.

Koppel terug aan de kernwoorden systematisch, bewust en doelgericht.

Werkvorm: PDSA in een casus

Casus: een cliënt neemt de medicatie niet op tijd in.

Plan - bedenk een aanpak

Do - beschrijf de uitvoering

Study - noteer wat goed gaat en wat beter kan

Act - bedenk een verbetering

Gebruik deze slide als brug naar het praktisch toepassen van PDSA zonder de hele uitwerking al op de slide te zetten.

Voorbeeld van de denklijn

Te laat medicijngebruik kan verschillende oorzaken hebben, zoals vergeten, onduidelijke afspraken of onvoldoende ondersteuning.

Met PDSA onderzoek je stap voor stap welke aanpak helpt en hoe je die daarna verbetert.

Voorkom dat studenten te snel één oorzaak aannemen; benadruk eerst goed kijken naar de situatie.

PDSA-stap

Plan

We denken dat mevrouw de medicijnen vergeet doordat er geen duidelijke herinnering is. We testen een herinnering op het afgesproken tijdstip.

Do

Het team test de afspraak gedurende vijf dagen en registreert of de medicatie volgens afspraak is ingenomen.

Study

Het team vergelijkt het aantal tijdige innamemomenten vóór en tijdens de test. Ook wordt gekeken naar gemiste momenten en de ervaringen van mevrouw.

Act

Als de aanpak helpt, wordt deze in overleg met het team voortgezet. Als het probleem blijft bestaan, onderzoekt het team andere oorzaken en past het de aanpak aan.

Wat doe je in de stap Study van PDSA?

A

De aanpak verbeteren

B

Een aanpak bedenken

C

Uitvoering beschrijven

D

Resultaat bekijken

Toetst of studenten de vier stappen van PDSA uit elkaar houden.

PDSA in de casus

Bij PDSA bedenk je eerst een aanpak in . Daarna voer je die uit in . In kijk je wat goed gaat en wat beter kan. Tot slot verbeter je de aanpak in .

Bij PDSA bedenk je eerst een aanpak in

. Daarna voer je die uit in

. In

kijk je wat goed gaat en wat beter kan. Tot slot verbeter je de aanpak in

Reflectie

Evaluatie

Situatie

Doel

Correcte invulling: Plan, Do, Study, Act.

Reflecteren op je handelen

Reflecteren betekent dat je terugkijkt op wat je deed, waarom je dat deed en wat het effect was.

Zo leer je van ervaringen en kun je jouw handelen verbeteren. Reflecteren hoort daarom bij professioneel werken in de zorg.

Maak duidelijk dat reflecteren meer is dan alleen zeggen of iets goed of fout ging.

Het STARR-model

Met het STARR-model analyseer je een ervaring stap voor stap:

Situatie - wat gebeurde er?

Taak - wat was jouw taak?

Actie - wat deed jij?

Resultaat - wat was het effect?

Reflectie - wat leer je hiervan?

Noem dat STARR helpt om concreet te blijven en niet vaag te reflecteren.

Waarom STARR helpt

• maakt ervaringen concreet

• laat zien wat jouw aandeel was

• helpt kwaliteiten herkennen

• maakt leervragen zichtbaar

• ondersteunt professionele groei

Koppel aan stage, praktijkopdrachten en feedbackmomenten.

Kwaliteiten en leervragen

Door te reflecteren ontdek je waar je al sterk in bent en wat je verder wilt ontwikkelen.

Die inzichten helpen bij het vormen van jouw persoonlijke visie als zorgprofessional: hoe wil jij werken, leren en omgaan met cliënten?

Geef voorbeelden van kwaliteiten zoals rustig blijven, goed luisteren, nauwkeurig rapporteren.

STARR-Model Posters

Van reflectie naar ontwikkeling

Eerst kijk je met STARR terug op een ervaring. Daarna vertaal je jouw leervraag naar een SMART-doel.

Zo wordt persoonlijke ontwikkeling concreet en planmatig.

Verbind ochtend- en middagdeel: methodisch werken geldt ook voor je eigen leren.

SMART-doelen formuleren

SMART helpt om ontwikkeldoelen duidelijk te maken:

Specifiek - helder geformuleerd

Meetbaar - je kunt nagaan of het lukt

Acceptabel - passend en haalbaar binnen jouw situatie

Realistisch - uitvoerbaar

Tijdsgebonden - met een afgesproken termijn

Als de opleiding liever 'aanvaardbaar' gebruikt in plaats van 'acceptabel', kan de docent dat mondeling benoemen.

SMART-doelen in de zorg duidelijk formuleren

In de zorg helpt een SMART-doel om afspraken duidelijk te maken voor cliënt en zorgverlener. De letter S staat voor specifiek: het doel beschrijft precies welk gedrag of resultaat je verwacht. De letter M betekent meetbaar, zodat je kunt controleren of het doel is behaald. De letter A staat voor acceptabel, wat betekent dat de cliënt en het team achter het doel staan. Zo wordt zorg planmatig en goed uitvoerbaar.

specifiek

meetbaar

acceptabel

sociaal

merkbaar

actief

haalbaar

Waarvoor gebruik je het STARR-model vooral?

A

Een protocol opzoeken

B

Een ervaring analyseren

C

Medicatie uitdelen

D

Een zorgplan ondertekenen

Gebaseerd op slides 18-23: STARR helpt om concreet te reflecteren op handelen en daarvan te leren.

Van reflectie naar leerdoel

Met STARR kijk je naar de , jouw taak, je actie, het resultaat en je reflectie. Daarna maak je van een leervraag een -doel. Dat doel is specifiek, meetbaar, realistisch en .

Met STARR kijk je naar de

, jouw taak, je actie, het resultaat en je reflectie. Daarna maak je van een leervraag een

-doel. Dat doel is specifiek, meetbaar, realistisch en

protocol

zorgplan

bijstelling

systematisch

Correcte invulling: situatie, SMART, tijdsgebonden.

Welk doel is een goed SMART-doel in de zorg?

A

Cliënt eet gezonder

B

Cliënt drinkt deze week dagelijks 1,5 liter water

C

Cliënt gaat beter voor zichzelf zorgen

D

Cliënt voelt zich snel fitter

Welk doel is NIET goed SMART geformuleerd?

A

Cliënt oefent 2 keer per dag met steunkousen, 5 dagen lang

B

Cliënt poetst 7 dagen zelfstandig de tanden voor het slapen

C

Cliënt zal binnenkort beter slapen

D

Cliënt loopt tot vrijdag elke ochtend 10 minuten met begeleiding

Werkvorm:

Situatie: Tijdens een nachtdienst dient een VIG-3'er om 04:00 uur Fraxiparine (bloedverdunner) toe aan Dhr. Jansen. Door vermoeidheid en drukte vergeet de student dit af te tekenen in het Elektronisch Cliëntdossier (ECD/TDR) en mondeling over te dragen. Om 08:30 uur ziet een collega dat de Fraxiparine nog openstaat en dient zonder verificatie nogmaals Fraxiparine toe. Dhr. Jansen krijgt een darmbloeding door de dubbele dosering en wordt opgenomen in het ziekenhuis.

Uitgewerkte MIC-Melding (Melding Incidenten Cliënten)

Uitgewerkte STARR-Reflectie

Uitgewerkt SMART-Leerdoel

Wat vond jij nog lastig of wil je verder oefenen?

Laat studenten eerlijk aangeven wat nog lastig is, bijvoorbeeld protocollen vinden, PDSA toepassen of SMART formuleren.

Begrippenlijst

methodisch werken - planmatig en doelgericht handelen in duidelijke stappen

persoonsgerichte zorg - zorg die aansluit bij de wensen, behoeften en mogelijkheden van de cliënt

zorgleefplan - plan waarin doelen, afspraken en zorg voor een cliënt zijn vastgelegd

protocol - vastgelegde afspraak over hoe je veilig en verantwoord werkt

evalueren - nagaan of de aanpak werkt en of aanpassing nodig is

bijstellen - de zorg of aanpak aanpassen op basis van evaluatie

PDSA-cyclus - manier om planmatig te werken en te verbeteren via Plan, Do, Study en Act

Begrippenlijst

reflecteren - terugkijken op je handelen om ervan te leren

STARR-model - model om ervaringen te analyseren via Situatie, Taak, Actie, Resultaat en Reflectie

kwaliteiten - sterke punten in jouw handelen of houding

leervraag - iets dat je verder wilt leren of ontwikkelen

SMART-criteria - kenmerken van een goed geformuleerd leerdoel: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdsgebonden

Zelftoets: De student maakt de toets vanuit de Boom om kennis over methodisch werken te controleren en toe te passen.

Boek: Professioneel werken voor verzorgende-IG

Hoofdstuk 2 – Methodisch werken.

BPV-opdracht: De student bereidt de BPV-opdracht van de bijbehorende week voor en maakt tijdens de les een begin aan de opdracht

Praktijkactiviteiten: Voorbereiding:

1. Kies 2–3 persoonlijke ontwikkeldoelen die je wilt behalen tijdens de BPV.

2. Koppel elk doel aan de relevante CanMEDSrol(len).

3. Noteer welke leeractiviteiten je gaat uitvoeren om dit doel te behalen.

4. Geef aan welke begeleiding je hierbij nodig hebt, wie je hierbij kan begeleiden en in welke vorm.

5. Bepaal hoe je je ontwikkeldoelen gaat evalueren en wie hierbij betrokken is.

6. Maak een tijdlijn: geef per ontwikkeldoel aanwanneer je eraan werkt en wanneer je de voortgang evalueert.

week:

VooVolgende rbereiding:

1.Lees (de Boom): Boek – Integraal functioneren

Hoofdstuk: 11.1 t/m 11.6

12. 1 t/m 12.3- 14.1 t/m 14.5

Maak: Verwerkingsopdracht – Hfdst. 11 - 3 t/m 7

Hfdst. 12 - 1 en 3

Hfdst. 14 - 2,3,5,7,9

2.Lees (de Boom): Boek – Anatomie, Pathologie en Fysiologie

Hoofdstuk: 1.1 t/m 1.4

Maak: Verwerkingsopdracht - 3 t/m