Engelse werkwoorden spellen
Engelse werkwoorden spellen
De les focust op spelling en vervoeging van Engelse leenwerkwoorden in het Nederlands, niet op woordenschat of herkomst.
Lesdoel
Ik kan Engelse leenwerkwoorden in het Nederlands correct spellen in de tegenwoordige tijd, verleden tijd en het voltooid deelwoord.
Deze slide heeft geen instructies
Welke Engelse werkwoorden gebruik jij vaak in het Nederlands?
Gebruik de inzendingen om kort te activeren welke leenwerkwoorden leerlingen al kennen. Koppel daarna terug naar het lesdoel: niet de betekenis, maar de Nederlandse spelling en vervoeging staan centraal.
Engelse werkwoorden in het Nederlands
Het Nederlands neemt veel werkwoorden uit het Engels over.
Die leenwoorden gedragen zich als Nederlandse werkwoorden.
Je vervoegt ze dus volgens Nederlandse spellingsregels.
Voorbeelden: liken, streamen, upgraden, mixen.
Benadruk dat het om werkwoorden gaat die in het Nederlands ingeburgerd zijn. De kern is: Nederlandse vervoeging toepassen op Engelse stammen.
De ik-vorm zonder -en
Meestal maak je de ik-vorm door -en weg te halen.
darten → ik dart
lobbyen → ik lobby
Dit is de basis voor verdere vervoeging.
Noem dat leerlingen vaak te veel naar de Engelse spelling kijken, terwijl de Nederlandse infinitief het vertrekpunt is.
Soms blijft de e staan
De e blijft staan als dat nodig is voor de juiste uitspraak.
racen → ik race
faken → ik fake
Leg uit dat de uitspraak leidend is: zonder e zou de klinker anders kunnen klinken.
Dubbele medeklinker
Eindigt het Engelse woord op een dubbele medeklinker, dan schrijf je in het Nederlands meestal één medeklinker.
stressen → ik stres
Alleen als de dubbele medeklinker nodig is voor de uitspraak, blijft die staan.
baseballen → ik baseball
De formulering bij baseball laat zien dat niet elke dubbele letter uit het Engels letterlijk wordt overgenomen; de Nederlandse uitspraak blijft beslissend.
Tegenwoordige tijd
De stam gebruik je voor de ik-vorm.
Voor hij/zij/het komt er meestal -t bij.
ik cros → hij crost
ik mix → hij mixt
ik stream → hij streamt
Laat zien dat de tt-vormen volledig Nederlands zijn: stam voor ik, stam + t voor hij/zij/het.
Welke ik-vorm is correct?
ik stres
ik stresse
ik stress
ik stressen
Toetst de regels uit de eerste subtopic: -en weghalen en bij een Engelse dubbele medeklinker meestal één medeklinker schrijven.
Vul de juiste vormen in
Bij Engelse werkwoorden maak je de ik-vorm meestal door -en weg te halen. Soms blijft de e staan voor de juiste uitspraak. In de tegenwoordige tijd krijgt hij of zij meestal een t.
Alle antwoorden komen letterlijk uit de behandelde regels: ik-vorm, -en, e en t.
Zwakke werkwoorden
Engelse werkwoorden zijn in het Nederlands zwak. Daarom gebruik je in de verleden tijd en het voltooid deelwoord de regel van 't(e) x - f (o) k s ch (aa) p.
Noem expliciet dat deze leenwerkwoorden geen sterke vormen krijgen. Je kiest dus tussen -te/-de en -t/-d volgens de medeklinkerregel.
Verleden tijd met -te of -de
Kijk naar de laatste klank van de stam.
Klank uit 't ex-fokschaap → -te
Andere klank → -de
mixen → mixte
streamen → streamde
Benadruk dat het om de klank gaat, niet alleen om de letter. Dat helpt later bij twijfelgevallen zoals s/z en f/v.
Na [sj] en [tsj]
Na de klanken [sj] en [tsj] schrijf je t.
finishen → finishte → gefinisht
pitchen → pitchte → gepichtt
Let op: de correcte vorm is gepitcht, niet gepichtt. Als je dit mondeling toelicht, benadruk dan de spelling: pitchen – pitchte – gepitcht.
Twee uitspraken mogelijk
Soms kan de eindmedeklinker van de stam op twee manieren worden uitgesproken.
Dan zijn zowel vormen met t als met d correct.
Dat gebeurt onder meer bij [f]/[v], [s]/[z] en [dzj]/[tsj].
Dit is een belangrijk nuancepunt: het Nederlands laat hier dubbelvormen toe, omdat de uitspraak niet eenduidig vastligt.
Dubbelvormen: voorbeelden
golfen → golfte / golfde → gegolft / gegolfd
leasen → leasete / leasede → geleaset / geleased
bridgen → bridgete / bridgede → gebridget / gebridged
Maak duidelijk dat beide reeksen correct zijn; leerlingen hoeven hier niet één vaste vorm als enige juiste te onthouden.
Voltooid deelwoord
Het voltooid deelwoord krijgt meestal ge-.
Daarna kies je -t of -d volgens dezelfde regel.
gecrost, geliket, gemixt, gestreamd, geüpgraded
Besteed kort aandacht aan geüpgraded: de trema helpt om de uitspraak van u en e te scheiden.
Welke verleden tijd is correct volgens de regel?
streamte
streamde
streamd
gestreamd
Controleert of leerlingen -de kunnen kiezen bij een stam die niet eindigt op een klank uit 't ex-fokschaap.
Maak de regel compleet
Engelse werkwoorden zijn in het Nederlands zwak. In de verleden tijd kies je tussen -te en -de. In het voltooid deelwoord gebruik je meestal ge- en daarna weer t of d volgens dezelfde regel.
Laat leerlingen de kern van subtopic 2 reconstrueren: zwakke werkwoorden, -te/-de en ge- + t/d.
Voorbeeld: crossen en liken
crossen → ik cros → hij crost → hij croste → hij heeft gecrost
liken → ik like → hij liket → wij liketen → wij hebben geliket
Gebruik deze slide om de lijn van infinitief naar alle vormen zichtbaar te maken.
Voorbeeld: mixen en streamen
mixen → ik mix → hij mixt → hij mixte → hij heeft gemixt
streamen → ik stream → hij streamt → hij streamde → hij heeft gestreamd
Contrast tussen -te en -de helpt om de regel uit de vorige slides te bevestigen.
Voorbeeld: upgraden
upgraden → ik upgrade
hij upgradet
wij upgradeden
wij hebben geüpgraded
Eén werkwoord laat zo alle hoofdregels zien.
Deze vorm is nuttig omdat leerlingen hier zowel de blijvende e als het voltooid deelwoord met trema zien.
Welke reeks is helemaal correct?
ik upgrade – hij upgradet – geüpgraded
ik upgrad – hij upgradt – geupgraded
ik upgrade – hij upgrade – geüpgradet
ik upgraden – hij upgradet – geüpgraded
Toepassing van meerdere regels tegelijk: e blijft staan, hij-vorm krijgt -t, voltooid deelwoord krijgt ge- en trema in geüpgraded.
Waarom blijft de e in upgrade staan?
Bespreek of leerlingen kunnen uitleggen dat bij upgraden de e blijft staan voor de uitspraak en dat het voltooid deelwoord geüpgraded wordt geschreven met ge- en trema.
Wat is één regel die jij nu beter begrijpt?
Reflectie zonder fout/goed. Laat leerlingen benoemen welke regel of voorbeeldzin het meest is blijven hangen.
Welk onderdeel vond jij nog het lastigst?
Reflectie op het leerproces. Mogelijke antwoorden: de keuze tussen t en d, dubbelvormen, de blijvende e, of het voltooid deelwoord met ge-.
Begrippenlijst
leenwoord - woord dat uit een andere taal is overgenomen
infinitief - het hele werkwoord, zoals liken of streamen
stam - het werkwoord zonder -en, basis voor de vervoeging
ik-vorm - de persoonsvorm die bij ik hoort
tegenwoordige tijd - vorm die iets in het nu aangeeft
verleden tijd - vorm die iets in het verleden aangeeft
voltooid deelwoord - werkwoordsvorm zoals geliket of gestreamd
Deze slide heeft geen instructies
Begrippenlijst
zwak werkwoord - werkwoord dat in de verleden tijd -te of -de krijgt
't ex-fokschaap - ezelsbrug om te kiezen tussen t en d
dubbele medeklinker - twee dezelfde medeklinkers achter elkaar, zoals ss
uitspraak - hoe een woord klinkt; die bepaalt soms de spelling
dubbelvorm - twee verschillende vormen die allebei correct zijn
Deze slide heeft geen instructies