Australië op foto's en kaarten
Australië op foto's en kaarten
Deze slide heeft geen instructies
Lesdoel
Ik kan kaarten goed lezen en gebruiken om Australië te beschrijven.
De gekozen leerdoelzin bundelt de subdoelen van deze les in één begrijpelijke formulering voor leerlingen.
Welke woorden passen volgens jou bij kaartlezen?
Gebruik de woordwolk om voorkennis op te halen. Verwachte woorden: legenda, schaal, richting, kaart, afstand, titel, topografie.
Wat is een kaart?
Een kaart is een verkleinde tekening van een gebied.
Met een kaart kun je informatie vinden over:
plaats
afstand
richting
kenmerken van een gebied
Deze slide heeft geen instructies
Vier onderdelen van een kaart
Bij kaartlezen let je op vier belangrijke onderdelen:
titel: waar gaat de kaart over?
legenda: wat betekenen de kleuren en tekens?
schaal: hoe groot is de afstand in werkelijkheid?
windrichting: waar is noord, zuid, oost en west?
Gebruik consequent deze vier onderdelen; dat sluit aan bij het leerdoel over kaartlezen.
Zo lees je een kaart goed
Lees een kaart stap voor stap:
kijk eerst naar de titel
lees daarna de legenda
zoek de windrichting
gebruik als laatste de schaal
Benadruk dat leerlingen niet meteen naar kleuren of plaatsnamen moeten kijken, maar eerst moeten vaststellen wát voor kaart ze zien.
Overzichtskaart en thematische kaart
Er zijn verschillende soorten kaarten.
Een overzichtskaart laat een gebied in het algemeen zien, bijvoorbeeld steden, rivieren en grenzen.
Een thematische kaart laat één onderwerp zien, bijvoorbeeld neerslag, bevolking of klimaat.
Deze slide heeft geen instructies
Wanneer gebruik je welke kaart?
Gebruik een overzichtskaart als je wilt weten waar iets ligt.
Gebruik een thematische kaart als je wilt weten hoe iets in een gebied verdeeld is.
Vaak gebruik je beide kaarten samen.
Maak het verschil functioneel: overzichtskaart = ligging, thematische kaart = verdeling van één verschijnsel.
Welke kaart gebruik je om te zien hoe neerslag verdeeld is?
overzichtskaart
topografische kaart
thematische kaart
wereldkaart
Toetst het verschil tussen overzichtskaart en thematische kaart. 'Topografische kaart' is een plausibele afleider omdat leerlingen dat kunnen verwarren met kaarten waarop veel namen staan.
Kaarten lezen
Bij kaartlezen kijk je eerst naar de titel van de kaart. Daarna lees je de legenda en zoek je de windrichting. Als laatste gebruik je de schaal om afstanden te berekenen.
De volgorde is hier belangrijk: titel, legenda, windrichting, schaal.
Schaal van een kaart
De schaal vertelt hoe sterk de werkelijkheid is verkleind.
Voorbeeld:
schaal 1 : 1.000.000
1 cm op de kaart = 1.000.000 cm in werkelijkheid
dat is 10 km
Herhaal eventueel dat 100.000 cm = 1 km. Die tussenstap helpt veel leerlingen bij het omrekenen.
Afstand berekenen met schaal
Zo bereken je een werkelijke afstand:
meet de afstand op de kaart
gebruik de schaal
reken om naar kilometers
Voorbeeld:
3 cm op een kaart met schaal 1 : 1.000.000 = 30 km
Laat zien dat de schaal een rekenhulp is: kaartafstand × schaal, daarna omrekenen naar een bruikbare eenheid.
Australië op de overzichtskaart
Op een overzichtskaart van Australië zie je onder andere:
de ligging als eilandcontinent
staten en territoria
grote steden
belangrijke gebergten, rivieren en woestijnen
Deze slide vormt de brug van algemeen kaartlezen naar de toepassing op Australië.
Hoeveel km is 4 cm op schaal 1 : 1.000.000?
4 km
40 km
400 km
14 km
Bij deze schaal is 1 cm = 10 km, dus 4 cm = 40 km.
Schaal gebruiken
De schaal laat zien hoe sterk de werkelijkheid is verkleind. Op een kaart met schaal 1 : 1.000.000 is 1 cm in werkelijkheid 10 km. Meet je 3 cm op de kaart, dan is de werkelijke afstand dus 30 km.
Echoot direct de uitleg en het voorbeeld van de slides over schaal en afstand.
Bevolkingsdichtheid
De bevolkingsdichtheid is het gemiddeld aantal inwoners per km².
Formule:
aantal inwoners : oppervlakte = inwoners per km²
Zo kun je gebieden met elkaar vergelijken.
Deze slide heeft geen instructies
Bevolkingsdichtheid berekenen
Voorbeeld:
gebied: 500.000 inwoners
oppervlakte: 10.000 km²
Berekening:
500.000 : 10.000 = 50 inwoners per km²
Houd het voorbeeld eenvoudig en rond. Het doel is de formule begrijpen, niet rekenmoeilijkheid opvoeren.
Bevolkingsdichtheid op een kaart
Op een thematische kaart lees je bevolkingsdichtheid vaak af met kleuren.
donkere of felle kleur = vaak meer inwoners per km²
lichte kleur = vaak minder inwoners per km²
controleer altijd de legenda
Benadruk dat kleurbetekenis per kaart kan verschillen; de legenda blijft beslissend.
Bevolkingsspreiding in Australië
De bevolkingsspreiding in Australië is ongelijk.
veel mensen wonen aan de oostkust en zuidoostkust
ook rond steden in het zuidwesten wonen meer mensen
in het binnenland wonen weinig mensen
Gebruik op de kaart eventueel voorbeelden zoals Sydney, Melbourne, Brisbane en Perth zonder de slide te vol te maken.
Neerslag en bewoning
De hoeveelheid neerslag helpt om de bevolkingsspreiding te verklaren.
meer neerslag aan de kusten
droger in het binnenland
waar meer water is, zijn wonen en landbouw makkelijker
Houd het geografisch: verband tussen natuurlijke omstandigheden en spreiding van mensen.
Waarom wonen weinig mensen in het binnenland?
Weinig neerslag → droge gebieden → weinig water beschikbaar → weinig grote nederzettingen
Het binnenland van Australië is voor veel mensen minder geschikt om te wonen en te werken dan de nattere kustgebieden.
Dit is een causale kernslide. Noem eventueel het begrip 'outback' mondeling als herkenbaar voorbeeld.
Hoe bereken je bevolkingsdichtheid?
inwoners × oppervlakte
oppervlakte : inwoners
inwoners : oppervlakte
neerslag : inwoners
Toetst de formule uit de slides. De afleiders sluiten aan bij veelgemaakte rekenverwarringen.
Bevolking in Australië
In Australië wonen veel mensen aan de oostkust en zuidoostkust. In het binnenland wonen weinig mensen. Dat komt onder andere door weinig neerslag en dus minder beschikbaar water.
Verbindt bevolkingsspreiding met neerslag en waterbeschikbaarheid.
Waarom wonen meer mensen aan de kust dan in het binnenland?
Bespreek dat leerlingen noemen: meer neerslag aan de kust, droger binnenland, water nodig voor wonen en landbouw, daarom meer bevolking aan de kust.
Topografie van Australië
Bij topografie leer je belangrijke plaatsen en gebieden op de kaart herkennen.
In Australië gaat het om grote natuurlijke en menselijke onderdelen van het land.
Hier introduceer je topografie als kaartkennis: namen kunnen vinden en aanwijzen.
Belangrijke steden en wateren
Belangrijke plaatsen en wateren van Australië zijn:
Canberra
Sydney
Melbourne
Perth
Darwin
Indische Oceaan
Stille Oceaan
Beperk het aantal namen op de slide; meer zou snel onoverzichtelijk worden voor A2/B1-niveau.
Belangrijke gebieden van Australië
Belangrijke gebieden die je op de kaart moet herkennen:
Groot Australisch Schiereiland
Tasmanië
Great Dividing Range
Murray-Darlingbekken
Outback
Als een methode andere topografische namen gebruikt, kan de docent die hier mondeling aanvullen.
Topografie helpt bij verklaren
Met topografie kun je kaarten beter begrijpen.
Je ziet dan bijvoorbeeld:
waar steden liggen
waar gebergten of droge gebieden zijn
waarom bevolking niet gelijk verdeeld is
Verbind topografie expliciet met eerdere lesinhoud: niet alleen namen leren, maar kaarten beter begrijpen.
Wat hoort bij topografie van Australië?
alleen het klimaat
plaatsen en gebieden
alleen de neerslag
alleen de bevolking
Topografie gaat om belangrijke plaatsen en gebieden op de kaart herkennen.
Topografie begrijpen
Bij topografie leer je belangrijke namen op de kaart herkennen. Voor Australië zijn Sydney en Perth voorbeelden van steden. De Outback is een belangrijk droog gebied.
Controleert of leerlingen topografie koppelen aan concrete namen uit de les.
Wat heb jij vandaag geleerd over kaarten lezen?
Deze slide heeft geen instructies
Wat vond jij het lastigst in deze les?
Deze slide heeft geen instructies
Welke tip helpt jou het best bij kaartlezen?
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
bevolkingsdichtheid - het gemiddeld aantal inwoners per km²
bevolkingsspreiding - de manier waarop mensen over een gebied verdeeld wonen
kaart - een verkleinde tekening van een gebied
kaartlezen - informatie halen uit een kaart met behulp van onderdelen zoals titel en legenda
legenda - uitleg van kleuren, lijnen en symbolen op een kaart
overzichtskaart - kaart die een gebied in het algemeen laat zien
schaal - verhouding tussen afstand op de kaart en in werkelijkheid
Deze slide heeft geen instructies
Begrippen
thematische kaart - kaart die één onderwerp of verschijnsel laat zien
topografie - kennis van belangrijke plaatsen en gebieden op de kaart
Deze slide heeft geen instructies