§2.1 Schaal en schaallijn (leerjaar 3)

2

Meetkunde

Paragraaf 2.1

Schaal en schaallijn

Hoe groot is je school echt, als je alleen een plattegrond hebt? Met een schaal reken je het uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

1 / 14
volgende
Slide 1: Slide
newEditorWiskundeMiddelbare schoolvmbo t

In deze les zitten 14 slides, met interactieve quizzen en tekstslides.

Dit is niet oké

Introductie

Leerlingen leren wat een schaal als 1 : 200 betekent, rekenen met een schaal en gebruiken een schaallijn om afstanden in werkelijkheid te bepalen. Les bij Getal & Ruimte vmbo-kgt (mavo) leerjaar 3, hoofdstuk 2 Meetkunde, paragraaf 2.1. Met startvraag, theorie, opdrachten Kennis en Toepassing, een Verderkijker en de checklist leerdoelen.

Onderdelen in deze les

2

Meetkunde

Paragraaf 2.1

Schaal en schaallijn

Hoe groot is je school echt, als je alleen een plattegrond hebt? Met een schaal reken je het uit.

Gemaakt bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, vmbo-kgt (mavo)

Les bij Getal & Ruimte, leerjaar 3, hoofdstuk 2 Meetkunde, paragraaf 2.1 Schaal en schaallijn. Ongeveer 40 minuten, mavo. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

2.1  Schaal en schaallijn

Leerdoelen

2.1.1

Je kunt uitleggen wat een schaal zoals 1 : 200 betekent.

2.1.2

Je kunt met een schaal afstanden op een tekening omrekenen naar de werkelijkheid en terug.

2.1.3

Je kunt een schaallijn gebruiken om een afstand in werkelijkheid te bepalen.

De leerdoelen staan in het boek bovenaan de paragraaf. Aan het eind van de les komen ze terug in de checklist. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Startvraag

De plattegrond van je klas

Op een plattegrond met schaal 1 : 200 is een muur 3 cm lang. Hoe lang is die muur echt?

A

600 m

B

6 m

C

60 cm

D

203 cm

Laat eerst raden. 3 cm op de tekening is 3 · 200 = 600 cm in het echt, en 600 cm is 6 m. Wie 600 m kiest, vergeet van centimeter naar meter om te rekenen. 60 cm komt van delen door 10 in plaats van vermenigvuldigen met 200. 203 cm komt van optellen in plaats van vermenigvuldigen. Doorvraag: past 6 m bij de muur van een klaslokaal?

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Wat betekent schaal 1 : 200?

Een schaal van 1 : 200 zegt: 1 cm op de tekening is 200 cm in werkelijkheid.

De tekening is dus 200 keer kleiner.

  • 3,5 cm op de tekening is 3,5 · 200 = 700 cm

  • 700 cm is 7 m

Het lokaal is echt 7 m lang.

Laat de figuur naast de rekenregel zien. Breek 3,5 · 200 eerst in stukjes: 3 · 200 = 600 en 0,5 · 200 = 100. Vraag naar de breedte: 2,5 · 200 = 500 cm = 5 m. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Opdrachten Kennis

1

Een tekening heeft schaal 1 : 50. Wat betekent dat?

A

1 cm is echt 50 cm

B

50 cm is echt 1 cm

C

1 cm is echt 5 cm

D

1 cm is echt 150 cm

Het eerste getal hoort bij de tekening, het tweede bij de werkelijkheid. Wie B kiest, draait de schaal om. C deelt door 10, D telt 100 bij 50 op. Doorvraag: is de tekening groter of kleiner dan het echte voorwerp?

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Twee kanten op

Met een schaal reken je van tekening naar werkelijkheid, en terug.

Naar de werkelijkheid

Vermenigvuldig de lengte op de tekening met het tweede getal van de schaal.

Naar de tekening

Deel de echte lengte door het tweede getal van de schaal. Reken eerst om naar centimeters.

Een tafel van 1,5 m bij schaal 1 : 50: 150 : 50 = 3 cm op de tekening. Laat leerlingen dit zelf narekenen. Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Voorbeeldopdracht 1

Een zwembad is op de tekening 4,5 cm lang. De schaal is 1 : 500. Hoe lang is het zwembad echt?

gegeven

tekening: 4,5 cm

schaal 1 : 500

uitwerking

4,5 · 500 = 2.250 cm

2.250 cm = 22,5 m

antwoord

22,5 m

Laat zien hoe je de schaallijn in de figuur gebruikt: 1 cm is 5 m, dus 2 cm is 10 m. Dat is een controle: 4,5 cm is iets meer dan twee keer 2 cm, dus iets meer dan 20 m. Dat klopt met 22,5 m. Image credit: Eigen figuur, LessonUp Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Opdrachten Kennis

2

Schaal 1 : 25. Een tafel is op de tekening 4 cm. Hoeveel cm is de tafel echt?

4 · 25 = 100 cm, dus de tafel is 1 m. Wie 29 antwoordt, heeft opgeteld. Wie 0,16 antwoordt, heeft gedeeld.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Opdrachten Toepassing

3

Schaal 1 : 250. Wat is de omtrek van deze tuin echt?

A

25 m

B

500 m

C

50 m

D

20 m

Omtrek op de tekening: 6 + 4 + 6 + 4 = 20 cm. Echt: 20 · 250 = 5.000 cm = 50 m. 25 m is de halve omtrek (maar 2 zijden geteld). 500 m komt van een fout bij het omrekenen van cm naar m. 20 m is de omtrek op de tekening zonder de schaal toe te passen. Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Reken van een kaart naar de werkelijkheid.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Opdrachten Toepassing

4

Op een kaart met schaal 1 : 100.000 is een afstand 4 cm.

Dat is echt 4 · 100.000 = 400.000 cm.

Dat is 4 km.

400.000
4
40.000
40
0,4

400.000 cm is 4.000 m en dus 4 km: eerst delen door 100 voor meters, dan door 1.000 voor kilometers. Handige regel: bij schaal 1 : 100.000 is 1 cm op de kaart 1 km. De afleiders zijn omrekenfouten met nullen.

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Opdrachten Toepassing

★ 5

Hoe ver is het echt van A naar B? Gebruik de schaallijn. Antwoord in km.

AB is 5 cm. De schaallijn van 4 cm is 2 km, dus 2 cm is 1 km en 1 cm is 0,5 km. Dan is 5 cm gelijk aan 5 · 0,5 = 2,5 km. Wie 5 km zegt, leest de schaallijn niet. Doorvraag: wat is de schaal van deze kaart, als 1 cm gelijk is aan 500 m? (1 : 50.000) Image credit: Eigen figuur, LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

V E R D E R K I J K E R

Schaal 10 : 1: groter dan echt

Niet elke schaal verkleint. Een mier van 4 mm lang teken je groter, bijvoorbeeld met schaal 10 : 1.

Dan is 1 cm op de tekening maar 1 mm in het echt. De mier is op de tekening 40 mm lang.

Deze schaal gebruiken ontwerpers ook voor kleine onderdelen, zoals een chip in je telefoon.

Het eerste getal van de schaal hoort bij de tekening. Als dat groter is dan het tweede, is de tekening een vergroting. Vraag: welke schaal gebruik je voor een tekening van een hele school op één A4? Image credit: LessonUp

Hoofdstuk 2

Paragraaf 2.1

Checklist leerdoelen

Welk leerdoel vind je nog het lastigst?

1

2.1.1 Schaal begrijpen

2

2.1.2 Rekenen met schaal

3

2.1.3 Schaallijn gebruiken

4

Ik kan ze allemaal

In het boek sluit elke paragraaf af met de checklist leerdoelen. Gebruik de uitslag om te kiezen wat je de volgende les herhaalt.

2.1

Klik hier

Image credit: LessonUp