Wereldhandel in beweging

• newEditor
• Aardrijkskunde
• Middelbare school
• havo
• Leerjaar 3

Wereldhandel in beweging

Hoofdstuk 1

Hoofdstuk 1 Wereldhandel in beweging

Hoofdstuk 1 Wereldhandel in beweging

Kaft maken in het schrift (5 minuten)

Opdracht

Op de eerste bladzijde maak je een hoofdstukkaft.

Titel:

Hoofdstuk 1 Wereldhandel

Moet bevatten:

• de titel "H 1 Wereldhandel";

• een wereldkaart of wereldbol;

• minimaal drie producten die wereldwijd verhandeld worden;

• pijlen tussen landen;

• kleurwereldhandel in beweging

Hoofdstuk 1 Wereldhandel in beweging

Introductie filmpje

https://video.scholieren.com/video/internationale-handel

1. Waarom handelen landen met elkaar in plaats van alles zelf te produceren?

   • Geef één reden uit het filmpje.

2. Noem een voorbeeld van een product dat via internationale handel wordt verhandeld.

   • Uit welk land komt het volgens het filmpje?

3. Welke invloed heeft internationale handel op jouw dagelijks leven?

   • Noem één product dat jij gebruikt en dat waarschijnlijk uit het buitenland komt.
     

• Welke invloed heeft de wereldhandel op jouw leven?

• Verliezen Europese landen invloed? En welke landen worden steeds belangrijker?

• Je weet waarom het economisch wereldbeeld kantelt.

• Je begrijpt het verband tussen globalisering en de verschuiving van de handelspatronen.

• Je kunt met behulp van kaarten uitleggen welke richtingen de global shift opgaat.

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.1 KANTELT HET ECONOMISCH WERELDBEELD?

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Leerdoelen:

• Je weet waarom het economisch wereldbeeld kantelt.

• Je begrijpt het verband tussen globalisering en de verschuiving van de handelspatronen.

• Je kunt met behulp van kaarten uitleggen welke richtingen de global shift opgaat.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Aantekening:
Bedrijven kunnen wereldwijd werken door:

• Vervoer wordt steeds sneller en goedkoper.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Aantekening:
Bedrijven kunnen wereldwijd werken door:

• Vervoer wordt steeds sneller en goedkoper.

• ICT maakt contact en handel makkelijker.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Aantekening:
Bedrijven kunnen wereldwijd werken door:

• Vervoer wordt steeds sneller en goedkoper.

• ICT maakt contact en handel makkelijker.

• Minder handelsbelemmeringen → meer vrijhandel.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Aantekening:
Bedrijven kunnen wereldwijd werken door:

• Vervoer wordt steeds sneller en goedkoper.

• ICT maakt contact en handel makkelijker.

• Minder handelsbelemmeringen → meer vrijhandel.

Gevolg: bedrijven kunnen makkelijker in meerdere landen actief zijn en meer winst maken.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Het proces waarbij veel gebieden in de wereld steeds meer met elkaar verbonden raken noemen we globalisering.

1.1 Kantelt het economisch wereldbeeld?

Multinationals zijn bedrijven die wereldwijd bekend zijn.

Wat zijn bekende voorbeelden van
big tech-bedrijven?

• Apple

• Microsoft

• Amazon

• Google

Waarom werken bedrijven internationaal?

• Via internet kunnen bedrijven producten over de hele wereld verkopen.

• Bedrijven bereiken daardoor veel meer klanten.

• Ze verzamelen gegevens (data) over klanten.

• Met deze data kunnen bedrijven beter verkopen en meer winst maken.

Gevolg: internationale bedrijven kunnen wereldwijd groeien en veel geld verdienen.

Opdracht (5 minuten)

Zoek de juiste term

Kies uit:

• vrijhandel

• handelsbelemmering

• globalisering

• multinational

1. Nike verkoopt schoenen over de hele wereld. → __________

2. Nederland heft extra belasting op buitenlandse producten. → __________

3. Producten worden over de hele wereld gekocht en verkocht. → __________

4. Landen handelen zonder veel regels met elkaar. → __________

5. Coca-Cola heeft vestigingen in tientallen landen. → __________

Opdracht (5 minuten)

Antwoorden

1. multinational

2. handelsbelemmering

3. globalisering

4. vrijhandel

5. multinational

Het economisch wereldbeeld verschuift

Global shift

De economische macht verschuift van Europa en de VS naar opkomende landen, zoals China en India.

Multipolaire wereldeconomie

De economische macht ligt niet meer in één gebied, maar in meerdere gebieden tegelijk, zoals:

• Noord-Amerika

• Europa

• Oost-Azië

Gevolg: meerdere gebieden hebben veel invloed op de wereldeconomie.

Keuzeopdracht A: Onderzoek een multinational

Kies een multinational die je kent, bijvoorbeeld Nike, Coca-Cola, McDonald's, Samsung, Apple of Adidas.

Beantwoord de vragen in volledige zinnen:

1. Wat verkoopt dit bedrijf?

2. In welke landen wordt dit bedrijf verkocht?

3. Waarom is dit bedrijf een multinational?

4. Welke voordelen heeft het bedrijf doordat het in meerdere landen actief is?

5. Welke rol speelt globalisering bij dit bedrijf?

6. Noem één product van dit bedrijf dat jij of iemand thuis gebruikt.

7. Denk je dat dit bedrijf profiteert van vrijhandel? Leg uit.

8. Schrijf een korte conclusie (minimaal 3 zinnen): waarom is deze multinational succesvol?

Keuzeopdracht B: De wereldreis van een product

Kies één product dat je vandaag bij je hebt, bijvoorbeeld een telefoon, trui, schoenen, koptelefoon of pen.

Maak een schema en beantwoord de vragen:

1. Welk product heb je gekozen?

2. In welk land zou het product gemaakt kunnen zijn?

3. Welke grondstoffen zijn nodig voor dit product?

4. Uit welke landen zouden deze grondstoffen kunnen komen?

5. Hoe komt het product uiteindelijk in Nederland?

6. Welke vervoersmiddelen kunnen daarbij gebruikt worden?

7. Wat heeft internet of moderne communicatie te maken met dit product?

8. Welke rol speelt globalisering?

9. Welke rol speelt vrijhandel?

10. Bedenk één handelsbelemmering die ervoor kan zorgen dat het product duurder wordt.

11. Schrijf een conclusie van minimaal 4 zinnen over waarom dit product een voorbeeld is van wereldhandel.

Huiswerk

Maak:

✅ Keuzeopdracht A óf Keuzeopdracht B

OF

✅ Opdracht 2 én 4 uit het boek

Daarnaast maakt iedereen:

✅ Opdracht 3, 5 en 6 uit het boek

Even terug koppen...

Exit-ticket:

Schrijf in je schrift één begrip van vandaag en leg het in één zin uit.

Maken opdracht

De invloed van grote bedrijven 1/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.1 KANTELT HET ECONOMISCH WERELDBEELD?

Wat is een belangrijke reden voor bedrijven om zich te vestigen in een ander land?

Als je spullen laat maken in lage-inkomenslanden, kost het product dat je wilt verkopen veel minder.

Wat zijn voorbeelden van dit soort landen?

Indonesië, India, Bangladesh, Vietnam

Wat is tegenwoordig opvallend aan een productieketen?

Die is vaak opgesplitst:
verschillende onderdelen van een eindproduct worden in verschillende landen gemaakt.

De invloed van grote bedrijven 2/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.1 KANTELT HET ECONOMISCH WERELDBEELD?

Economisch wereldbeeld verschuift 1/2

Wat zijn tegenwoordig de belangrijkste productiegebieden?

Zuid-, Zuidoost- en Oost-Azië

Deze verschuiving van het economisch zwaartepunt heet:

global shift

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.1 KANTELT HET ECONOMISCH WERELDBEELD?

Economisch wereldbeeld verschuift 2/2

Welke andere delen krijgen steeds meer invloed?

Oliestaten op Arabisch schiereiland, Brazilië, Oost-Europa.

Wereldwijd zijn er meerdere belangrijke economische centra. Er ontstaat een:

multipolaire wereldeconomie

• Welke invloeden heeft kolonialisme gehad op de wereldwijde handel?

• Je weet dat het koloniale verleden van landen grote invloed heeft uitgeoefend op hun huidige positie in de wereldeconomie.

• Je begrijpt dat politieke spanningen de globalisering kunnen beïnvloeden.

• Je kunt de kenmerken van de verschillende fasen van de wereldhandel beschrijven.

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

1.2 Wereldhandel: van kolonialisme tot nu

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

Welke Europese landen hadden veel overzeese gebieden, kolonies, in hun macht?

• Nederland

• Frankrijk

• Verenigd Koninkrijk

• Spanje

• Portugal

Welke gevolgen had dit voor de kolonies?

• werden verplicht om grondstoffen
  te leveren aan hun kolonisator

• bevolking werd overheerst en niet als gelijken behandeld

Kolonialisme 1/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

Hoe heeft de periode van handels-kolonialisme nog invloed op de rol van veel landen wereldwijd?

• Veel landen die kolonies hadden zijn hoge-inkomenslanden met multinationals en een grote rol in de wereldhandel.

• In veel voormalige handelskolonies blijven welvaart en welzijn nog achter.

Kolonialisme 2/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

Wanneer was de periode van dekolonisatie?

Periode van 25 jaar na 1945

Welke gevolgen had de dekolonisatie voor de voormalige kolonies?

• ze werden een eigen staat met een eigen bestuur

• voormalige ‘moederland’ was nog de belangrijkste handelspartner

Loslaten van kolonies

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

Handelskolonialisme komt niet meer voor.
Welk land is sinds WOII het meest invloedrijke land en waaruit blijkt dat bijvoorbeeld?

De Verenigde Staten met veel multinationals als McDonald’s, Nike
en Apple.

Waaruit blijkt dat de invloed van China steeds groter wordt?

Nieuwe Zijderoute: grote investeringen in infrastructuur in landen over de hele wereld.

Wat is hiervan het doel van China?

• goede handelsrelaties creëren

• politieke invloed uitbreiden

Huidige invloeden over de landsgrenzen heen 1/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.2 WERELDHANDEL: VAN KOLONIALISME TOT NU

Waarom zijn voor veel landen de Chinese investeringen welkom?

• de economie kan groeien

• China bemoeit zich niet met de mensenrechten

Hoe probeert China zijn economische macht ook uit te breiden?

Verstevigen van de militaire aanwezigheid in de Zuid-Chinese Zee.

Wat is hiervan de gevolgen?

• politieke spanningen tussen westerse landen en China

• handelsconflicten, bijv. ‘chipoorlog’ tussen de VS en China

Huidige invloeden over de landsgrenzen heen 2/2

• Hoe zijn deze verschillen ontstaan?

• Je weet wat exploitatiekolonies en vestigingskolonies zijn en welke invloed deze vormen van kolonialisme hebben gehad.

• Je begrijpt welke oorzaken er zijn voor de rol van een land in de wereldhandel.

• Je kunt met behulp van de SDG’s uitleggen op welke manier landen in de wereld zich willen ontwikkelen.

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

1.3 Verschillen tussen rollen in de wereldhandel

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

Welke twee vormen van kolonisatie zijn er geweest?

• exploitatiekolonies:
  landen die overheerst werden door een kolonisator die de natuurlijke hulpbronnen opeiste

• vestigingskolonies:
  vestiging van immigranten die het land herinrichten naar het model van hun ‘moederland’.

Overheerst en onderontwikkeld? 1/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

Wat zijn opvallende verschillen tussen deze twee vormen van kolonisatie na dekolonisatie?

Exploitatiekolonies zijn vaak landen met een lage welvaart en lagelonenlanden. Ze exporteren vooral onbewerkte grondstoffen.

Vestigingskolonies zijn landen met een hoge welvaart.

Overheerst en onderontwikkeld? 2/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

Hoe is de rol van landen in de wereldhandel beïnvloed door
oorzaken uit het verleden?

• Externe oorzaken:

  • export van onbewerkte grondstoffen door voormalige exploitatiekolonies

• Interne oorzaken:

  • onderwijs

  • mensenrechten

  • politieke systeem

Vrijheid, gelijkheid… 1/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

De welvaart is niet in alle landen even goed verdeeld.
Als de sociale ongelijkheid groot is, dan:

profiteren maar weinig mensen van de groeiende welvaart.

De sociale ongelijkheid kan worden aangegeven met een getal tussen
0 en 1. Dat getal noemen we de:

Gini-coëfficiënt

Hoe dichter bij het getal 0, hoe:

kleiner de sociale ongelijkheid.

Vrijheid, gelijkheid… 2/2

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / WERELD / 1.3 VERSCHILLEN TUSSEN ROLLEN IN DE WERELDHANDEL

Waaraan proberen de Sustainable Development Goals
(SDG’s) bij te dragen?

Ontwikkeling van welzijn met minder ongelijkheid en
meer rekeninghouden met milieu en leefomgeving.

Doelen stellen

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / LANDENVERGELIJKING /​

Landenvergelijking

• Welke rol heeft de EU wereldwijd? Welke invloed heeft de EU op zijn lidstaten?
  En wat merk jij van de EU?

• Je weet welke positie Europa inneemt binnen de huidige wereldhandel en welke rol de EU daarbij speelt.

• Je begrijpt welke gevolgen er in Europa zijn van de bewegingen in de wereldhandel.

• Je kunt beschrijven met welke economische veranderingen in de wereldhandel Europa rekening moet houden.

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

1.4 Rol van Europa in de wereldhandel

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

Wat zijn de belangrijkste kenmerken van de EU?

• 27 Europese lidstaten

• samenwerking op politiek en economisch terrein

• gemiddeld of hoog welzijnsniveau

• veel handel

• open grenzen binnen de EU

• trage besluitvorming

• inwoners moeten zich aan regels houden waarmee ze het niet altijd eens zijn

• kandidaat-lidstaten moeten aan strenge regels op gebied van financiën, corruptie en democratie voldoen om lid te kunnen worden

Europese samenwerking: EU of Europa?

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

 

Krimp en groei

Waaruit bestaat de Europese export vooral?

• hoogwaardige industriegoederen (auto’s, robots)

• farmaceutische producten

Waaraan danken de Europese landen deze sterke positie in de wereldhandel?

Aan vrijhandelsverdragen met meer dan 40 landen en regio’s.

Waaruit blijkt dat de welvaart niet eerlijk verdeeld is?

In het noordwesten van Europa liggen de gemiddelde inkomens en de koopkracht hoger dan in het zuiden en het oosten.

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

Welke West-Europese industriegebieden kwamen na 1990 in de problemen?

• oude industriegebieden met veel zware industrie

• arbeidsintensieve bedrijven

Wat waren hiervan de oorzaken?

• concurrentie uit lagelonenlanden

• alternatieve grondstoffen

Wat waren de gevolgen?

Mijnen, hoogovens en staalfabrieken sloten waardoor de werkloosheid steeg.

Problemen

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

Welke landen kennen de laatste decennia economische groei?

Landen in Oost-Europa als Polen, Tsjechië en Roemenië.

Wat zijn hiervoor verklaringen?

• profiteren van de vrijhandel binnen de EU

• deel van de fabrieken is verplaatst naar Oost-Europa

Groei economie

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

Toekomst van de Europese handel 1/2

Voor welke markten produceert de EU?

• interne markt

• VS, VK, China

Van welke factoren is de toekomst van de EU in de wereldhandel afhankelijk?

• politieke spanningen

• duurzaamheid

• klimaatvraagstukken

• technologische ontwikkelingen

1 WERELDHANDEL / NEDERLAND / 1.4 DE ROL VAN EUROPA IN DE WERELDHANDEL

Toekomst van de Europese handel 2/2

Welke maatregelen kan de EU nemen om deze uitdagingen op te lossen?

• de eigen markt meer beschermen

• exportcontroles van de interne markt beter stroomlijnen

Wat kunnen hiervan de resultaten zijn?

• behoud van werkgelegenheid en industrieën

• aankopen uit bijvoorbeeld China kunnen duurder worden

• Hoe kunnen we deze centrale rol in de wereldhandel behouden?

• Je weet hoe de regio Eindhoven zich heeft ontwikkeld tot een brainport.

• Je begrijpt waarom Nederland hoog scoort op de globaliseringsindex en waarom Nederland gebaat is bij een open wereldeconomie.

• Je kunt uitleggen waarom niet iedereen profiteert van de rol van Nederland in de wereldhandel.

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / NEDERLAND / 1.5 ROL VAN NEDERLAND IN DE WERELDHANDEL

1.5 De rol van Nederland in de wereldhandel

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / NEDERLAND / 1.5 ROL VAN NEDERLAND IN DE WERELDHANDEL

Wat is de globaliseringsindex?

Index waarop je kunt aflezen hoe sterk een land verbonden is met het buitenland.

Waardoor staat Nederland in de top 3 van deze index?

• grote rol in de wereldhandel

• veel multinationals met vestigingen in Nederland

• open en sterk op buitenland gerichte economie

• havens Rotterdam en Amsterdam, en luchthaven Schiphol zijn motoren in de import en export

• hoogwaardige maakindustrie, vooral in de regio Eindhoven

Mondiale positie van Nederland

Duitse import van snijrozen, in miljoenen (2020)

Nederlandse export van fossiele brandstoffen

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / NEDERLAND / 1.5 ROL VAN NEDERLAND IN DE WERELDHANDEL

Welke multinationals vind je in brainport Eindhoven?

• ASML (grootste producent van chipmachines ter wereld, 95% wordt geëxporteerd)

• DAF

• Philips

Wat zijn gunstige vestigingsplaats-factoren voor deze bedrijven?

• aanwezigheid van bedrijven die elkaar aanvullen en ondersteunen

• goed opgeleide (technische) beroepsbevolking

• nabijheid van interessante afzetmarkten

De kracht van brainport Eindhoven

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / NEDERLAND / 1.5 ROL VAN NEDERLAND IN DE WERELDHANDEL

Wat is kenmerkend voor Nederland?

• hoge welvaart

• gemiddeld besteedbaar inkomen stijgt

• lage werkloosheid

• Gini-coëfficiënt is 0,26: lage sociale ongelijkheid, maar die groeit wel

• relatieve armoede neemt toe:

  • grotere verschillen tussen de rijkste en de armste wijken

  • toename sociale spanningen

Beleid van de overheid - investeren in:

• gezondheidszorg

• onderwijs

• gelijke kansen voor iedereen

Nederland op weg naar 2030

1 WERELDHANDEL IN BEWEGING / IN VOGELVLUCHT

Kijkplaat