Hoofdstuk 7
Nederland en het buitenland
Hoofdstuk 7
Nederland en het buitenland
§7.1 Nederland handelsland
In deze paragraaf leer je:
wat export Nederland oplevert
waarom niet alle import voor Nederland bestemd is
welke invloed de wisselkoers op import en export heeft (!)
Export = uitvoer
Het verkopen van goederen en diensten aan buitenland
Er komt geld naar Nederland
Import = invoer
Het kopen van goederen en diensten uit het buitenland
Er gaat geld naar het buitenland
Import en export
Buitenlandse toeristen komen naar Nederland en betalen hier hun hotel en excursies. Is er voor Nederland sprake van import of export?
import, want de toeristen komen naar Nederland
Import, want er komt geld naar Nederland
export, want Nederland verkoopt toerisme aan het buitenland
Export, want er komt geld naar Nederland
Je gaat in Duitsland naar de kapper. Is er sprake van import of export? Leg je antwoord uit.
De export levert ons land veel inkomsten op.
De Nederlandse markt is voor veel bedrijven te klein. Door te exporteren verkopen Nederlandse bedrijven veel meer dan wanneer ze hun producten alleen in ons land zouden verkopen.
De export zorgt voor veel werkgelegenheid. De producten moeten eerst worden geproduceerd. Daarvoor hebben Nederlandse bedrijven werknemers nodig.
Waarom exporteren
© Noordhoff Uitgevers 2016
Wederuitvoer, export- en importquote
Wederuitvoer: goederen die we eerst invoeren en na een korte bewerking doorverkopen aan het buitenland.
Ons land heeft een hoge exportquote.
Dat is het percentage van ons nationaal inkomen dat we verdienen met de export.
We hebben ook een hoge importquote: van wat we in totaal verdienen, het nationaal inkomen, geven we ook weer een groot percentage uit aan de import.
Voeg hier je vraag toe
Redenen waarom we producten importeren:
Ons klimaat is niet geschikt om bepaalde landbouw- producten te verbouwen.
Bepaalde grondstoffen komen niet of beperkt voor in Nederland.
Buitenlandse producten kunnen goedkoper en/of van betere kwaliteit zijn.
Nederlandse consumenten willen meer keuze aan producten.
Importeren
© Noordhoff Uitgevers 2016
Wederuitvoer, export- en importquote
Exportquote = waarde export ÷ nationaal inkomen x 100%
Importquote = waarde import ÷ nationaal inkomen x 100%
export- en importquote berekenen
Vraag
Het nationaal inkomen van een land is € 785 miljard. De importwaarde is € 456 miljard.
Bereken de importquote.
172,1%
172%
58,1%
58%
Het juiste antwoord is C
export- en importquote berekenen
Vraag
Het nationaal inkomen is € 690 miljard.
De uitvoerwaarde is € 185,3 miljard.
Bereken de exportquote.
Antwoord:
185,3 : 690 x 100% = 26,85550..% → 26,9%
Een land dat veel in- en uitvoert in verhouding tot het nationaal inkomen, heeft een open economie.
Landen die naar verhouding weinig in- en uitvoeren ten opzichte van het nationaal inkomen, hebben een meer gesloten economie.
Wat voor economie heeft Nederland denk je?
Dus:
open economie: veel in- en uitvoer
gesloten economie: weinig in- en uitvoer
Open en gesloten economie
De betalingsbalans is een overzicht van alle betalingen aan het buitenland en alle ontvangsten uit het buitenland.
Op de betalingsbalans van ons land staat:
de totale uitvoerwaarde van de geëxporteerde goederen en diensten: onze ontvangsten
de totale invoerwaarde van de geïmporteerde goederen en diensten: onze betalingen aan het buitenland.
De betalingsbalans is positief/overschot op de betalingsbalans: meer ontvangsten uit het buitenland dan betalingen aan het buitenland.
Betalingsbalans
Verandering van de wisselkoers heeft invloed op de handel van Nederland met andere landen.
Een stijging of daling van de wisselkoers van de euro ten opzichte van het Engelse pond of de Amerikaanse dollar, heeft gevolgen voor onze export en import.
Wisselkoers
© Noordhoff Uitgevers 2016
Als de koers van de euro ten opzichte van vreemde valuta stijgt, wordt het voor Nederland duurder / goedkoper om te importeren.
Goedkoper; je krijgt meer vreemde valuta voor 1 euro
Voor buitenlandse bedrijven worden Nederlandse producten juist duurder / goedkoper.
Duurder; voor bijv. 1 dollar krijgen ze minder euro’s.
Daardoor daalt / stijgt onze export.
daalt
Als de koers van de euro ten opzichte van vreemde valuta daalt, wordt het voor Nederland duurder / goedkoper om te importeren.
Duurder; je krijgt minder vreemde valuta voor 1 euro
Voor buitenlandse bedrijven worden Nederlandse producten juist duurder / goedkoper.
Goedkoper; voor bijv. 1 dollar krijgen ze meer euro’s.
Daardoor daalt / stijgt onze export.
stijgt
Maak de volgende opdrachten:
§7.1 blz. (202 t/m 205):
1, 2, 4a, 5, 6a, 7a, 8 t/m 10
§7.2 Kunnen we vrij handelen?
In deze paragraaf leer je:
Welk voordeel landen hebben bij handel met het buitenland
Welke nadelen buitenlandse handel voor een land kan hebben
Welke maatregelen landen nemen om hun economie te beschermen
Wat de rol van de WTO in de internationale handel is
© Noordhoff Uitgevers 2016
Een gevolg van globalisering is een toename van de internationale arbeidsverdeling.
Dat betekent dat een product wordt gemaakt en geëxporteerd door het land dat dit het beste en goedkoopste kan.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Internationale arbeidsverdeling
Internationale arbeidsverdeling
Internationale arbeidsverdeling
= Landen maken en exporteren producten waarin zij het best en goedkoopst zijn:
Specialiseren in producten waarin je als land relatief beter bent
Overige producten importeren
Toename welvaart
+
Protectiemaatregelen (of protectionisme of handelsbelemmeringen)
Maatregelen die de EU neemt om de productie en werkgelegenheid van bedrijven in de EU te beschermen tegen concurrentie van buitenaf.
Doel: ‘eigen’ bedrijven beschermen waardoor ze beter kunnen concurreren met bedrijven buiten de EU.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Protectiemaatregelen
Veel voorkomende protectiemaatregelen zijn:
invoerrechten (of douanerechten of importheffingen)
Belasting op ingevoerde producten.
2. contingentering (of importquota) instellen
Er mag een maximum aantal producten worden ingevoerd
3. invoerverbod
4. exportsubsidie geven.
Exportbedrijven krijgen subsidie van de overheid. Deze bedrijven kunnen goedkoper exporteren. Concurrentie ten opzichte van andere landen wordt kunstmatig vergroot.
5. exportverbod
Protectiemaatregelen
Afschaffen van protectiemaatregelen
EU landen proberen afspraken te maken over het afschaffen van protectiemaatregelen met als doel de welvaart te verbeteren.
Hoe dan?
geen protectiemaatregelen betekent vrijhandel →
bedrijven uit verschillende landen concurreren met elkaar→
prijzen dalen →
consumenten kunnen meer kopen om in hun behoeften te voorzien →
welvaart stijgt.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Binnen de EU is er vrijhandel:
vrij verkeer van goederen en diensten. Dat betekent dat er vrijhandel is tussen de EU-landen → je mag vrij goederen en diensten importeren uit andere EU-landen. Je hoeft bijvoorbeeld geen invoerrechten te betalen.
vrij verkeer van personen. Inwoners van een EU-land mogen in een ander EU-land werken en wonen.
vrij verkeer van kapitaal. Je kunt je geld op een spaarrekening bij een bank in een ander EU-land zetten. En je mag geld investeren of beleggen in andere EU-landen.
Vrij verkeer binnen de EU
Vrijhandel wereldwijd?
WTO = World Trade Organization
= Wereld Handelsorganisatie.
Doel WTO: handel tussen landen vrijer en eerlijker laten verlopen.
Afspraken maken binnen WTO moeilijk, want:
160 van de 196 landen in de wereld lid van WTO,
afschaffen protectiemaatregelen soms nadelig voor landen.
Naast een gezamenlijk belang hebben veel landen ook een eigen belang.
Maak de volgende opdrachten:
§7.2 blz. (206 t/m 209):
1, 4 t/m 10
§7.3 Nederland en de EU
In deze paragraaf leer je:
Waarom de EU belangrijk is voor ons land
Hoe de EU zorgt voor meer concurrentie tussen bedrijven in de lidstaten
Wat de EMU en de Euro met elkaar te maken hebben
Hoe de Europese Centrale Bank (ECB) invloed heeft op ons koopgedrag
Doel van de EU:
Alle lidstaten werken op economisch gebied samen.
Grenzen zijn weggevallen en er is een gemeenschappelijke markt (interne markt).
Er is sprake van:
vrij verkeer van goederen en diensten.
vrij verkeer van personen.
vrij verkeer van kapitaal.
Interne markt
Nederland is een van de lidstaten van de Europese Unie (EU).
De Europese Unie (EU) heeft als belangrijkste doel dat alle landen binnen de EU samenwerken op economisch gebied.
Binnen de EU zijn de economische grenzen vervallen, waardoor de lidstaten samen een interne markt (gemeenschappelijke markt) vormen. Dat is goed voor de onderlinge handel.
→(waarom)?
EU
© Noordhoff Uitgevers 2016
Verschillen tussen de lidstaten
De lidstaten mogen ook veel regels zelf bepalen.
Bijvoorbeeld:
Elk land heeft zijn eigen btw-tarief.
Het komt voor dat het ene EU-land strengere milieuregels heeft dan een ander EU-land. Dit zorgt voor oneerlijke concurrentie tussen EU-landen.
Zolang de regels niet voor alle lidstaten gelijk zijn, is er oneerlijke concurrentie. De Europese regering probeert de regels gelijk te trekken. Je noemt dat harmonisatie.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Eurozone
Binnen de EU is een Europese Monetaire Unie (EMU) opgericht.
Deze landen hebben de euro als wettig betaalmiddel ingevoerd.
Deze EMU-landen vormen samen de eurozone.
De handel tussen deze landen gaat een stuk makkelijker omdat:
je de prijs van producten dan beter met elkaar kunt vergelijken.
je dan geen kosten voor het omwisselen van valuta’s hebt.
© Noordhoff Uitgevers 2016
De Europese Centrale Bank (ECB) is de centrale bank van de landen met de euro.
Taken van de ECB zijn:
De waarde van de euro bewaken, zodat de euro zijn koopkracht behoudt. Je noemt dat prijsstabiliteit.
De hoogte van de rente vaststellen die banken moeten betalen als ze geld bij de ECB lenen.
Het in omloop brengen van nieuwe bankbiljetten.
Taken van de ECB
© Noordhoff Uitgevers 2016
EU en EMU
EU – 27 landen
Eurozone/EMU – 19 landen
Maak de volgende opdrachten:
§7.3 blz. (210 t/m 213):
1, 3+4, 6 t/m 8 en 10
§7.4 De wereld wordt kleiner
In deze paragraaf leer je:
Waardoor globalisering steeds meer toeneemt
Wat een handelsverdrag is en wat de voordelen ervan zijn
Hoe een land (nog) beter kan concurreren met andere landen
Wat de nadelen van toenemende vrije wereldhandel zijn.
Steeds meer landen hebben een aandeel in de productie van goederen en diensten.
Dat komt door:
Wegnemen van handelsbelemmeringen (harmonisatie)
het openstellen van grenzen tussen landen.
technologische ontwikkelingen op het gebied van communicatie en transport.
Hierdoor wordt de internationale handel steeds makkelijker.
De toenemende vrije wereldhandel noem je globalisering.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Globalisering
Nadelen globalisering
Grote bedrijven verplaatsen hun productie naar lagelonenlanden. Vooral laaggeschoolde werknemers kunnen daardoor hun baan verliezen.
Het kan leiden tot ongelijke verdeling van de welvaart, want landen met een minder goede concurrentiepositie raken verder achterop.
Negatieve gevolgen voor het milieu.
© Noordhoff Uitgevers 2016
Handelsverdrag
Handelsverdrag (handelsakkoord) = afspraken tussen landen op het gebied van:
handel in goederen en diensten
investeringen.
Afspraken over:
verlagen of afschaffen invoerheffingen,
veiligheidseisen voor producten,
arbeidsomstandigheden, milieu, duurzaamheid.
EU sluit handelsakkoorden namens alle lidstaten.
Een handelsverdrag met Japan kan zorgen voor lagere prijzen van Toyota’s.
Nederland heeft een open economie
De internationale handel is belangrijk voor de werkgelegenheid en economische groei van ons land.
Daarom moet Nederland zorgen voor een sterke internationale concurrentiepositie.
Dat betekent dat ons land in staat is om beter en/of goedkoper te produceren dan andere landen.
Daarvoor moeten we een goede kwaliteit goederen en diensten leveren tegen een aantrekkelijke prijs.
Internationale concurrentiepositie
Hoe kan Nederland een sterke internationale concurrentiepositie behouden (goede producten tegen een goede prijs)?
Goed onderwijs
Goede gezondheidszorg
Goede infrastructuur
Genoeg investeringen en innovaties
Internationale concurrentiepositie
Maak de volgende opdrachten:
§7.4 blz. (214 t/m 217):
2 t/m 4, 5a, 6 t/m 9