1.3 De eerste staten

• newEditor
• Geschiedenis
• Middelbare school
• vwo
• Leerjaar 4

Tijd van jagers en boeren

1.3 De eerste staten

1

Het Epos van Gilgamesh - De grote vloed

Lees het fragment uit het Epos van Gilgamesh

1. Het Epos van Gilgamesh is een van de oudste literaire verhalen die op schrift zijn gesteld en heeft grote invloed gehad op latere literaire werken als de Griekse mythologieën en de Bijbel. Welke invloeden uit dit fragment zie je terug bij Griekse mythologieën en de Bijbel?

2. Het beschreven zondvloedverhaal heeft mogelijk een historische achtergrond. Geef een argument voor en een argument tegen de mogelijke historiciteit van het beschreven zondvloedverhaal.

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Herhalen

• Waarom ontstonden de eerste steden in de buurt van de rivieren Tigris, Eufraat en Nijl?

• Leg uit waarom samenwerking en organisatie cruciale factoren zijn geweest in het ontstaan van steden.

• Was het schrift een oorzaak of een gevolg van het ontstaan van steden? Leg je antwoord uit.

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Oefenen

• Leg uit dat:

  • uit deze archeologische vondst blijkt dat de levenswijze van deze jager verzamelaars afweek van de jager-verzamelaars in dezelfde tijd in Europa;

  • deze afwijkende levenswijze verklaard kan worden door de carrying capacity in het leefgebied van deze jager-verzamelaars;

  • een verandering in deze carrying capacity mogelijk de oorzaak is geweest van de neolithische revolutie.

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Carrying capacity

The carrying capacity of an ecosystem is the maximum population size of a biological species that can be sustained by that specific environment, given the food, habitat, water, and other resources available.

Archeologen onderzoeken de restanten van een opslagplaats van jager-verzamelaars voor wild graan, gemaakt omstreeks 11.000 v.Chr. in het huidige Israël.

Leerdoelen

• Waarom kan Egypte een staat worden genoemd?

• Op welke pijlers baseerden de farao's en de Mesopotamische koningen hun macht?

• Wat waren kenmerken van de Egyptische en Mesopotamische culturen die te maken hebben met religie en dood? Hoe kun je ze herkennen, beschrijven en verklaren?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Je beantwoordt:

Staatsvorming

Waarom kan Egypte een staat worden genoemd?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

In sommige delen van het Midden-Oosten gingen stadstaten samenwerken. Soms vrijwillig, soms onder dwang. Zo ontstonden grote aaneengesloten gebieden die onder leiding van een heerser stonden: Staten.

Staatsvorming

Waarom kan Egypte een staat worden genoemd?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

In Mesopotamië voltrok zich vanaf 3000 v.C. een proces van staatsvorming. Grote stadstaten betwistten elkaar de macht. Dit resulteerde in een aantal grote rijken die elkaar afwisselden, zoals Babylon en Assyrië.

Amerikaanse soldaten bij de ruïnes van de oude stad Assur, de destijdse hoofdstad van Assur-uballit.

The Ishtar Gate is located at the Pergamon Museum in Berlin, Germany, though it is a reconstruction of the original ancient Babylonian gate. Built by King Nebuchadnezzar II, the original gate was the eighth and most important gate to Babylon, leading into the city through a grand processional way. The Berlin version is the upper, smaller portion of the double-gate structure, reconstructed using original glazed bricks from the early 20th-century excavation of Babylon. The museum where it is housed is currently closed for major renovations and is not expected to reopen for several years.

Staatsvorming

Waarom kan Egypte een staat worden genoemd?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Ook in Egypte ontstond een staat. Rond 3000v.C. bracht Narmur het noorden en het zuiden van Egypte samen in een groot rijk door een aantal steden te veroveren.

De leider van de staat Egypte werd Farao genoemd, of 'heerser van Boven- en Beneden-Egypte.

Machtige heersers

Op welke pijlers baseerden de farao's en de Mesopotamische koningen hun macht?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Machtspositie heersers gebaseerd op vier pijlers:

• Ambtenarij en koning is opperbevelhebber

• Belastingsysteem

• Goddelijke legitimering

• Propaganda

Machtige heersers

Op welke pijlers baseerden de farao's en de Mesopotamische koningen hun macht?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Leven en dood

Wat waren kenmerken van de Egyptische en Mesopotamische culturen die te maken hebben met religie en dood? Hoe kun je ze herkennen, beschrijven en verklaren?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

In Mesopotamië en Egypte speelde religie een belangrijke rol. Elke god symboliseerde een bepaald natuurverschijnsel.

Mesopotamië - goden lijken op dieren

Egypte - half mens half dier

Goden werden vereerd in tempels door priesters. Heersers werden gezien als link tussen de goden en de mensen.

Leven en dood

Wat waren kenmerken van de Egyptische en Mesopotamische culturen die te maken hebben met religie en dood? Hoe kun je ze herkennen, beschrijven en verklaren?

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Men geloofde dat het leven na de dood doorging in het hiernamaals.

Hiernamaals:

• Egypte - paradijs, fijne plek voor de ziel

• Mesopotamië - duistere onderwereld

Het graf vertelde veel over iemands status.

De ontdekking van het graf van Toetanchamon was de opzienbarendste archeologische vondst van de vrijwel ongeschonden rustplaats van een oud Egyptische farao in de Vallei der Koningen op 4 november 1922 door Howard Carter.

Actueel

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Bron: Historiek.net

Huiswerk

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

• uitwerken leerdoelen par 1.3

• Maken opdracht 1 en 4 blz. 26

Diamond vs. Harari

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Waar komt ongelijkheid vandaan?

Diamond - Ongelijkheid is ontstaan door natuurlijke omstandigheden

Harari - Ongelijkheid is ontstaan door menselijk handelen

Wat is nou waar?

Diamond verklaart met name verschillen tussen samenlevingen, Harari binnen samenlevingen.

Diamond vs. Harari

Tijd van jagers en boeren tot 3000 v.Chr.

Diamond verklaart bijvoorbeeld waarom Europese samenlevingen de mogelijkheid kregen om gebieden als Indonesië te overheersen. Hij laat zien hoe landbouwoverschotten, bevolkingsgroei en specialisatie konden bijdragen aan het ontstaan van complexe, technologisch geavanceerde samenlevingen en verschillen in positie, rechten en macht.

Maar zijn theorie verklaart minder goed waarom ongelijkheid al voorkwam bij bepaalde groepen jager-verzamelaars. Als ongelijkheid ook vóór de landbouw binnen sommige gemeenschappen voorkwam, kan landbouw niet de noodzakelijke voorwaarde zijn geweest voor het ontstaan van ongelijkheid. Daarvoor hebben we een andere verklaring nodig.

De vraag is dus niet alleen waarom samenlevingen van elkaar gingen verschillen, maar ook waarom mensen binnen samenlevingen van elkaar gingen verschillen.